نویسنده: امیررضا فیضی | انتشار: ۲۱ آبان ۱۴۰۵ | آخرین به‌روزرسانی: ۲۱ آبان ۱۴۰۵ نویسنده: امیررضا فیضی | انتشار: ۲۱ آبان ۱۴۰۵ | آپدیت: ۲۱ آبان ۱۴۰۵
توجه: مطالب فهیم‌طب برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان پزشک نیست. توجه: جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست.

فرق فریتین و اسید فولیک؛ یکی آزمایش ذخیره آهن، دیگری ویتامین B9

سن بدن را با یکی از دو روش علمی بسنجید: سن زیستی با ۹ عدد آزمایش خون، یا سن قلب و عروق بدون آزمایش با فشار خون، قد و وزن.

سال
جنس

هر ۹ عدد را از یک برگه آزمایش و در زمانی که بیماری حاد ندارید وارد کنید. واحد هر عدد را مثل برگه انتخاب کنید.

%
fL
%
U/L
×10³/µL

اگر CRP با علامت «کمتر از» گزارش شده (مثلاً <0.5)، همان عدد را بنویسید. RDW را از ردیف درصدی (RDW-CV) بردارید، نه RDW-SD.

cm
kg
mmHg

روش آزمایش خون فرمول PhenoAge است (Levine و همکاران، ۲۰۱۸) که از ۹ شاخص خون سنی می‌سازد که با خطر بیماری و مرگ در جمعیت ارتباط دارد؛ برای ۲۰ تا ۸۴ سال. نتیجه تخمین جمعیتی است، بیماری را تشخیص نمی‌دهد و جای ویزیت پزشک را نمی‌گیرد.

روش بدون آزمایش مدل فرامینگهام با BMI است (D'Agostino و همکاران، ۲۰۰۸) که خطر ۱۰ ساله بیماری قلب و عروق را برآورد می‌کند؛ سن قلب، سن فردی با همان خطر ولی فشار ۱۲۵، BMI ۲۲٫۵، بدون سیگار و دیابت است. برای ۳۰ تا ۷۴ سال؛ جای ویزیت پزشک را نمی‌گیرد.

این ابزار چطور حساب می‌کند؟ روش و منابع
  • سن زیستی از ۹ عدد آزمایش خون با فرمول PhenoAge (Levine و همکاران، 2018) برای ۲۰ تا ۸۴ سال حساب می‌شود.
  • سن قلب بدون آزمایش با مدل غیرآزمایشگاهی Framingham (BMI) برای ۳۰ تا ۷۴ سال حساب می‌شود؛ یعنی سن فردی با همان ریسک ۱۰ ساله ولی فشار، BMI و وضعیت سیگار و دیابت مطلوب (تعریف CDC).

منابع: Levine و همکاران، Aging 2018؛ D’Agostino و همکاران، Circulation 2008؛ CDC MMWR 2021

محدودیت: نتیجه تخمین جمعیتی است و بیماری را تشخیص نمی‌دهد.

نتیجه آموزشی است و جای معاینه و نظر پزشک را نمی‌گیرد. روش تهیه محتوای فهیم طب

سن پیری در زنان و مردان یک عدد ثابت نیست. تغییرات زیستی پیری از اوایل بزرگسالی آغاز می‌شوند، ولی یکنواخت پیش نمی‌روند. پژوهشی در دانشگاه استنفورد که ۱۰۸ نفر ۲۵ تا ۷۵ ساله را دنبال کرد، دو جهش آشکار در حدود ۴۴ و ۶۰ سالگی نشان داد.[۱][۲] سازمان جهانی بهداشت آمار سالمندی را از ۶۰ سالگی می‌گیرد، اما همین سازمان می‌گوید پیری فقط با سن تقویمی پیوند سستی دارد.[۵] با ماشین‌حساب بالای همین صفحه می‌توانید سن زیستی خود را با ۹ عدد آزمایش خون، یا سن قلب و عروق را بدون آزمایش بسنجید. در این مقاله مراحل پیر شدن انسان را دهه به دهه در یک جدول می‌بینید، سن پیری در زنان را کنار یائسگی و سن پیری در مردان را کنار تستوسترون بررسی می‌کنیم و راه‌هایی را می‌خوانید که سرعت پیر شدن را کم می‌کنند.

فهرست مطالب

مبنای علمی: Nature Aging، Nature Medicine، Science، سازمان جهانی بهداشت (WHO)، NHS و Harvard Health · به‌روزرسانی: ۲۱ آبان ۱۴۰۵

خلاصه سن پیری در زنان و مردان
  • پیری از اوایل بزرگسالی شروع می‌شود؛ در پژوهش استنفورد فقط ۶٫۶ درصد مولکول‌ها با سن به‌طور خطی تغییر کردند.[۱]
  • دو جهش پیری در حدود ۴۴ و ۶۰ سالگی گزارش شده و جهش دهه ۴۰ در مردان هم دیده شده است، نه فقط در زنان.[۱][۲]
  • یائسگی معمولاً بین ۴۵ تا ۵۵ سالگی رخ می‌دهد؛ تا ۲۰ درصد تراکم استخوان ممکن است در ۵ تا ۷ سال بعد از آن از دست برود.[۶][۹]
  • تستوسترون مردان از حدود ۳۰ تا ۴۰ سالگی سالانه حدود ۱ درصد کم می‌شود؛ «یائسگی مردانه» ناگهانی وجود ندارد.[۸]
  • سوخت‌وساز روزانه از ۲۰ تا ۶۰ سالگی تقریباً ثابت می‌ماند و بعد از ۶۰ سالگی سالانه حدود ۰٫۷ درصد کم می‌شود.[۴]
  • سازمان جهانی بهداشت سالمندان را از ۶۰ سالگی می‌شمارد، ولی فرد مسن «معمولی» وجود ندارد.[۵]
سن پیری در زنان و مردان؛ دو جهش پیری در حدود ۴۴ و ۶۰ سالگی

سن پیری در زنان و مردان؛ تصویر آموزشی فهیم طب

مراحل پیر شدن انسان؛ سن پیری در جدول دهه به دهه

جدول زیر سن پیری در زنان و مردان را بر اساس یافته‌های پژوهشی و راهنماهای پزشکی دهه به دهه کنار هم می‌گذارد. عددها میانگین گروه‌های مطالعه‌شده‌اند و زمان دقیق در هر فرد فرق می‌کند:

سنچه تغییری گزارش شدهدر زناندر مردان
از ۳۰ سالگیکاهش تدریجی توده عضله، حدود ۳ تا ۵ درصد در هر دهه[۱۰]تغییرات بیشتر پنهان‌اندتستوسترون از ۳۰ تا ۴۰ سالگی حدود ۱ درصد در سال کم می‌شود[۸]
حدود ۳۴ سالگیاولین موج تغییر پروتئین‌های خون[۳]حدود دو سوم پروتئین‌های تغییرکننده در زنان و مردان متفاوت بودند[۳]—
حدود ۴۴ سالگی (جهش اول)متابولیسم چربی، الکل و کافئین، مولکول‌های قلب و عروق، پوست و عضله[۱][۲]هم‌زمان با پیش‌یائسگی؛ ولی یائسگی تنها توضیح آن نیست[۲]همین جهش در مردان هم دیده شد[۲]
۴۵ تا ۵۵ سالگییائسگی در زنان[۶]یائسگی؛ تا ۲۰ درصد افت تراکم استخوان در ۵ تا ۷ سال بعد[۶][۹]افت آرام و ادامه‌دار تستوسترون[۸]
حدود ۶۰ سالگی (جهش دوم)تنظیم ایمنی، متابولیسم قند، عملکرد کلیه، قلب و عروق، پوست و عضله[۱][۲]؛ آغاز کاهش سوخت‌وساز روزانه[۴]استخوان و عضله آسیب‌پذیرترند[۹][۱۰]عضله و توان بدنی کمتر[۱۰]
حدود ۷۸ سالگیموج سوم تغییر پروتئین‌های خون[۳]——

در جست‌وجوی «سن پیری در جدول» معمولاً یک عدد انتظار می‌رود، ولی داده‌ها چند نقطه تغییر نشان می‌دهند. پژوهشی روی پروتئین خون بیش از ۴٬۰۰۰ نفر ۱۸ تا ۹۵ ساله هم به جای خط صاف، موج‌هایی در حدود ۳۴، ۶۰ و ۷۸ سالگی دیدند.[۳]

سن پیری در زنان؛ زن از چند سالگی پیر می‌شود؟

سن پیری در زنان را بیشتر از هر عامل دیگری دو مرحله مشخص می‌کند: پیش‌یائسگی، که قاعدگی نامنظم می‌شود، و یائسگی، یعنی ۱۲ ماه بدون قاعدگی بدون مصرف داروی هورمونی ضدبارداری. یائسگی از افت هورمون‌ها ناشی می‌شود و معمولاً بین ۴۵ تا ۵۵ سالگی رخ می‌دهد.[۶] علائم آن، مثل گرگرفتگی، تعریق شبانه، بی‌خوابی، تغییر خلق، افزایش وزن در شکم، خشکی واژن و درد مفاصل، معمولاً ۷ تا ۹ سال و گاهی بیشتر ادامه دارند.[۷]

مهم‌ترین تغییر پنهان این دوره افت استخوان است. یک زن ممکن است در ۵ تا ۷ سال بعد از یائسگی تا ۲۰ درصد تراکم استخوان خود را از دست بدهد و حدود نیمی از زنان بالای ۵۰ سال به دلیل پوکی استخوان دچار شکستگی می‌شوند.[۹] به همین دلیل دریافت کافی کلسیم و ویتامین D در این سنین اهمیت دارد؛ نیاز و شکل مناسب قرص را در قرص کلسیم و علائم و عدد آزمایش را در کمبود ویتامین دی ببینید.

پاسخ کوتاه به اینکه زن از چند سالگی پیر می‌شود این است: سن مشخصی ندارد. جهش میانه دهه ۴۰ هم‌زمان با پیش‌یائسگی است، ولی پژوهشگران استنفورد همین جهش را در مردان هم دیدند و نتیجه گرفتند که یائسگی ممکن است در زنان سهم داشته باشد، اما عامل‌های مهم‌تری در هر دو جنس در کارند.[۲]

زنان در ۴۰ سالگی

در دهه ۴۰ قاعدگی ممکن است کوتاه‌تر، طولانی‌تر، سنگین‌تر یا سبک‌تر شود و اختلال خواب و تغییر خلق شروع شود.[۷] اگر قاعدگی پیش از ۴۵ سالگی قطع شد، این یائسگی زودرس یا نارسایی زودرس تخمدان است و باید با پزشک بررسی شود.[۶]

زنان در ۶۰ سالگی

در دهه ۶۰ اثر سال‌های بعد از یائسگی بر استخوان و عضله آشکارتر می‌شود و جهش دوم پیری ایمنی، قند خون و کلیه را هم درگیر می‌کند.[۱][۹] هر خونریزی واژینال بعد از ۱۲ ماه قطع قاعدگی، حتی اندک، باید به پزشک گفته شود.[۷]

سن پیری در مردان؛ آیا مردان هم یائسه می‌شوند؟

سن پیری در مردان با یک توقف هورمونی ناگهانی همراه نیست. NHS عبارت «یائسگی مردانه» را گمراه‌کننده می‌داند: تستوسترون از حدود ۳۰ تا ۴۰ سالگی با شیبی ثابت، سالانه حدود ۱ درصد کم می‌شود و این کاهش به‌تنهایی معمولاً مشکلی ایجاد نمی‌کند.[۸] چیزی که مردان در میانسالی بیشتر حس می‌کنند کاهش توده عضله، افت توان ورزشی، جمع شدن چربی در شکم و کم شدن انرژی است.[۸][۱۰]

اگر کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ، خستگی، کاهش عضله و افت تمرکز با هم پیدا شوند، ممکن است کمبود دیررس تستوسترون (هیپوگنادیسم دیررس) مطرح باشد؛ این وضعیت جزء پیری طبیعی نیست و در مردان چاق یا مبتلا به دیابت نوع ۲ شایع‌تر است. کم‌خوابی، استرس، افسردگی، الکل و سیگار هم علائم مشابه می‌سازند.[۸] برای همین در بررسی سن پیری در مردان، علائم را باید از افت طبیعی هورمون جدا کرد؛ علائم و عدد آزمایش را در تستوسترون پایین و محدوده نرمال هورمون را در هورمون تستوسترون آورده‌ایم.

پیری از چه سنی شروع می‌شود؛ تدریجی یا ناگهانی؟

سازمان جهانی بهداشت پیری را نتیجه انباشت انواع آسیب‌های مولکولی و سلولی در طول زمان می‌داند که توان جسمی و ذهنی را کم و خطر بیماری را زیاد می‌کند. این تغییرات نه خطی‌اند و نه یکسان.[۵] پس در پاسخ به اینکه پیری از چه سنی شروع می‌شود باید گفت از سن مشخصی «شروع» نمی‌شود؛ از اوایل بزرگسالی در جریان است و در بعضی دوره‌ها سرعت می‌گیرد.

پژوهش استنفورد در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱۳۵ هزار مولکول و میکروب را در نمونه‌های ۱۰۸ نفر بررسی کرد. حدود ۸۱ درصد آن‌ها تغییر غیرخطی داشتند و اوج تغییرها در حدود ۴۴ و ۶۰ سالگی بود.[۱][۲] این یافته را باید با محدودیت‌هایش خواند: نمونه کوچک بود و بیشتر از اطراف استنفورد آمده بود، میانگین پیگیری کمتر از دو سال بود و عادت‌هایی مثل مصرف الکل، کافئین و فعالیت بدنی ثبت نشده بود؛ خود نویسندگان می‌گویند بخشی از جهش دهه ۴۰ ممکن است از تغییر سبک زندگی باشد.[۱]

آیا چهل سالگی پیری است؟

خیر، ولی میانه دهه ۴۰ دوره پرتغییری است. در این سن مولکول‌های مربوط به متابولیسم چربی و الکل، کافئین، قلب و عروق، پوست و عضله بیشترین تغییر را نشان دادند.[۲] به همین دلیل بسیاری در این سن حس می‌کنند ناگهان پیر شده‌اند، در حالی که تغییرات از سال‌ها قبل جمع شده بودند. اگر چین و چروک صورت برایتان مهم است، روش‌های جراحی و شرایط آن را در کشیدن پوست صورت ببینید.

پیر شدن در جوانی و پیری زودرس

برای پیری زودرس سن مشخصی تعریف نشده است. کسی که از هم‌سالانش زودتر انرژی، عضله یا شادابی پوست را از دست می‌دهد، بیشتر با عامل‌هایی روبه‌روست که سازمان جهانی بهداشت در تفاوت سرعت پیری مؤثر می‌داند: محیط زندگی، عادت‌ها و ویژگی‌های فردی.[۵] تنها شکل تعریف‌شده و قابل اندازه‌گیری آن در زنان یائسگی پیش از ۴۵ سالگی است.[۶]

سن کهنسالی و سالمندی از چه سنی است؟

سازمان جهانی بهداشت در آمارهای خود افراد ۶۰ سال و بالاتر را سالمند و افراد ۸۰ سال و بالاتر را جداگانه حساب می‌کند. طبق همین گزارش تا سال ۲۰۳۰ از هر ۶ نفر در جهان یک نفر ۶۰ سال یا بیشتر خواهد داشت.[۵] این مرز آماری با جهش دوم پیری در حدود ۶۰ سالگی هم‌زمان است؛ در این دوره تنظیم ایمنی، متابولیسم قند و عملکرد کلیه بیشترین تغییر را نشان داده‌اند.[۱]

سوخت‌وساز هم بر خلاف باور رایج در دهه ۳۰ و ۴۰ کند نمی‌شود. بررسی بیش از ۶٬۶۰۰ نفر از نوزادی تا ۹۵ سالگی نشان داد مصرف انرژی روزانه، با در نظر گرفتن اندازه بدن، از ۲۰ تا ۶۰ سالگی تقریباً ثابت می‌ماند و بعد از ۶۰ سالگی سالانه حدود ۰٫۷ درصد کم می‌شود.[۴] انرژی پایه بدن خود را با ماشین‌حساب BMR و کالری تخمین بزنید.

سازمان جهانی بهداشت تأکید می‌کند که فرد مسن «معمولی» وجود ندارد: برخی ۸۰ ساله‌ها توان جسمی و ذهنی شبیه بسیاری از ۳۰ ساله‌ها دارند.[۵] سن کهنسالی بنابراین مرزی آماری است، نه توصیف وضعیت یک فرد.

سن واقعی بدن با سن شناسنامه‌ای فرق دارد؟

سن پیری در زنان و مردان با سن شناسنامه‌ای یکی نیست. دو نفر ۴۵ ساله ممکن است از نظر قند خون، التهاب، فشار خون و وزن وضعیت کاملاً متفاوتی داشته باشند و «سن واقعی بدن» یا سن زیستی همین تفاوت را با عدد نشان می‌دهد. برای سبک زندگی به‌تنهایی، مثل ساعت خواب یا ورزش، فرمول معتبری که سن بدن بدهد وجود ندارد؛ ماشین‌حساب بالای این صفحه به همین دلیل از دو فرمول منتشرشده استفاده می‌کند:

روشعددهای لازمخروجیسن مجاز
سن زیستی با آزمایش خون (PhenoAge)آلبومین، کراتینین، قند ناشتا، CRP، درصد لنفوسیت، MCV، RDW، ALP و WBC، همراه سن[۱۲]سنی که با خطر بیماری و مرگ در جمعیت مرجع هم‌خوان است[۱۲]۲۰ تا ۸۴ سال
سن قلب و عروق بدون آزمایش (فرامینگهام)سن، جنس، قد و وزن (BMI)، عدد بالایی فشار، داروی فشار، سیگار و دیابت[۱۳]خطر ۱۰ ساله بیماری قلب و عروق و سن فردی با همان خطر ولی فشار ۱۲۵، BMI ۲۲٫۵، بدون سیگار و دیابت[۱۳][۱۴]۳۰ تا ۷۴ سال

PhenoAge را لوین و همکارانش از ۹ شاخص رایج خون و سن ساختند تا سنی به دست بیاید که با خطر مرگ و بیماری‌های مرتبط با سن بهتر از سن شناسنامه هم‌خوان باشد.[۱۲] سن قلب از مدل فرامینگهام می‌آید که خطر ۱۰ ساله بیماری قلب و عروق را بدون آزمایش خون برآورد می‌کند؛[۱۳] مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا (CDC) سن قلب را «سن فرد سالمی با همان خطر» تعریف کرده است.[۱۴] هر دو عدد تخمین جمعیتی‌اند، بیماری را تشخیص نمی‌دهند و با عفونت حاد یا یک نوبت فشار بالا موقتاً بیشتر نشان داده می‌شوند.

محاسبه آنلاین سن واقعی بدن و مقایسه آن با سن شناسنامه‌ای

محاسبه آنلاین سن واقعی بدن؛ تصویر آموزشی فهیم طب

ابزار فهیم طب
محاسبه آنلاین سن واقعی بدن
با ۹ عدد آزمایش خون سن زیستی، یا بدون آزمایش با فشار، قد و وزن سن قلب و عروق خود را ببینید؛ با نمودار سهم هر عامل.
محاسبه سن بدن

آیا می‌شود پیر نشد؟ راه‌های کند کردن پیری

توقف پیری ممکن نیست، چون پیری حاصل انباشت آسیب‌های سلولی در طول زمان است.[۵] ولی بخش بزرگی از تفاوت سرعت پیری میان افراد به عامل‌های قابل تغییر برمی‌گردد. چند اقدام پشتوانه روشن دارند:

  • فعالیت بدنی: دست‌کم ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی متوسط یا ۷۵ دقیقه فعالیت شدید در هفته، و تمرین قدرتی عضلات بزرگ در ۲ روز یا بیشتر. سالمندانی که تحرک کمتری دارند، ۳ روز در هفته تمرین تعادل برای پیشگیری از زمین خوردن انجام دهند.[۱۱]
  • تمرین قدرتی و پروتئین: بدون تمرین قدرتی هر دهه حدود ۳ تا ۵ درصد عضله از دست می‌رود؛ برای کسی که مرتب تمرین قدرتی می‌کند، حدود ۱ تا ۱٫۲ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن در روز پیشنهاد شده است.[۱۰]
  • خواب، استرس، الکل و سیگار: کم‌خوابی، استرس، مصرف زیاد الکل و سیگار از علت‌های افت انرژی و علائم هورمونی میانسالی‌اند.[۸]
  • استخوان در زنان: افت استخوان در سال‌های بعد از یائسگی سریع‌تر است[۹]؛ کلسیم و ویتامین D کافی را با پزشک تنظیم کنید.
  • چکاپ دوره‌ای: جهش‌های ۴۴ و ۶۰ سالگی قلب و عروق، قند خون و کلیه را درگیر می‌کنند.[۱] عدد فشار خود را با فشار خون نرمال در سنین مختلف، قند را با قند خون ناشتا و خطر قلبی را با ماشین‌حساب ریسک قلبی ASCVD بسنجید.

چرا بعضی‌ها پیر نمی‌شوند؟

همه پیر می‌شوند، ولی با سرعت یکسان نه. سازمان جهانی بهداشت تفاوت‌های دوران سالمندی را تصادفی نمی‌داند و بخش بزرگی از آن را به محیط فیزیکی و اجتماعی و عادت‌های زندگی نسبت می‌دهد.[۵] ژنتیک هم نقش دارد، ولی عامل‌هایی مثل تحرک، خواب و سیگار در اختیار خود فردند.

این موارد را جزء پیری طبیعی ندانید و با پزشک در میان بگذارید
  • قطع قاعدگی پیش از ۴۵ سالگی.[۶]
  • هر خونریزی واژینال بعد از ۱۲ ماه قطع قاعدگی، حتی اندک؛ یا خونریزی سنگین‌تر از قبل در دوره پیش‌یائسگی.[۷]
  • تپش قلب همراه علائم یائسگی.[۷]
  • کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ، خستگی و کاهش عضله با هم در مردان.[۸]

پرسش‌های رایج درباره سن پیری در زنان و مردان

سن پیری در زنان چند سالگی است؟

سن پیری در زنان یک عدد ثابت ندارد. تغییرات زیستی از دهه ۳۰ شروع می‌شوند، در حدود ۴۴ و ۶۰ سالگی جهش دارند و یائسگی معمولاً بین ۴۵ تا ۵۵ سالگی رخ می‌دهد. در سال‌های بعد از یائسگی افت تراکم استخوان سرعت می‌گیرد.

سن پیری در مردان چند سالگی است؟

مردان هم همان دو جهش حدود ۴۴ و ۶۰ سالگی را نشان می‌دهند، ولی یائسگی ندارند. تستوسترون از حدود ۳۰ تا ۴۰ سالگی سالانه حدود ۱ درصد کم می‌شود و این افت آرام به‌تنهایی معمولاً مشکلی نمی‌سازد.

پیری از چه سنی شروع می‌شود؟

تغییرات مولکولی پیری از اوایل بزرگسالی آغاز می‌شوند و بیشترشان یکنواخت نیستند. در پژوهش دانشگاه استنفورد بیشترین تغییر در حدود ۴۴ و ۶۰ سالگی دیده شد؛ این یافته از ۱۰۸ نفر به دست آمده و قاعده قطعی برای همه نیست.

زن از چند سالگی پیر می‌شود؟

زن در سن مشخصی پیر نمی‌شود. نشانه‌های محسوس معمولاً در دهه ۴۰ با پیش‌یائسگی و در دهه ۵۰ با یائسگی بیشتر می‌شوند. ژنتیک، فعالیت بدنی، خواب، سیگار و بیماری‌های زمینه‌ای سرعت این تغییرات را در هر زن متفاوت می‌کنند.

آیا چهل سالگی پیری است؟

چهل سالگی پیری نیست، ولی یکی از دوره‌های پرتغییر است. در میانه دهه ۴۰ مولکول‌های مربوط به متابولیسم چربی، الکل و کافئین، قلب و عروق، پوست و عضله تغییر بیشتری نشان داده‌اند، هم در زنان و هم در مردان.

سن کهنسالی از چه سنی است؟

سازمان جهانی بهداشت آمار سالمندان را از ۶۰ سالگی و افراد بسیار مسن را از ۸۰ سالگی جدا می‌کند. همین سازمان تأکید می‌کند که فرد مسن «معمولی» وجود ندارد و توان جسمی و ذهنی در این سنین بسیار متفاوت است.

آیا می‌شود پیر نشد؟

خیر؛ پیری حاصل انباشت آسیب‌های مولکولی و سلولی در طول زمان است و متوقف نمی‌شود. سرعت آن را اما می‌شود کم کرد: فعالیت بدنی منظم، تمرین قدرتی، خواب کافی، ترک سیگار و کنترل فشار خون، قند و چربی خون.

چرا بعضی‌ها پیر نمی‌شوند؟

همه پیر می‌شوند، ولی با سرعت یکسان نه. سازمان جهانی بهداشت می‌گوید برخی ۸۰ ساله‌ها توان جسمی و ذهنی شبیه بسیاری از ۳۰ ساله‌ها دارند و این تفاوت تصادفی نیست؛ محیط زندگی، عادت‌ها و ویژگی‌های فردی در آن نقش دارند.

سن واقعی بدن را چطور حساب کنیم؟

دو روش علمی وجود دارد: سن زیستی با ۹ عدد آزمایش خون (فرمول PhenoAge، برای ۲۰ تا ۸۴ سال) و سن قلب و عروق بدون آزمایش با سن، جنس، قد و وزن، فشار خون، سیگار و دیابت (مدل فرامینگهام، برای ۳۰ تا ۷۴ سال). هر دو تخمین جمعیتی‌اند و جای معاینه پزشک را نمی‌گیرند.

پیری زودرس از چه سنی شروع می‌شود؟

برای پیری زودرس سن مشخصی تعریف نشده است. یک شکل پزشکی تعریف‌شده آن در زنان یائسگی زودرس است، یعنی قطع قاعدگی پیش از ۴۵ سالگی، که باید با پزشک بررسی شود.

این توضیح درباره سن پیری در زنان و مردان برای آگاهی است و جای معاینه پزشک را نمی‌گیرد. عددهای سنی میانگین پژوهش‌ها هستند و درباره یک فرد قطعی نیستند.

منابع علمی

این مطلب چقدر برایتان مفید بود؟
اولین نفری باشید که امتیاز می‌دهد

نظر یا سوال شما

اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.

ایمیل شما نمایش داده نمی‌شود. دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند.

این مطلب طبق روش تهیه محتوای فهیم طب تهیه شده است.

امیررضا فیضی
نویسنده
امیررضا فیضی

کارشناس ارشد مهندسی پزشکی از دانشگاه تبریز و عضو بنیاد ملی نخبگان؛ نویسنده مقاله‌ها و برنامه‌نویس ابزارهای فهیم طب.

به‌روزرسانی درباره نویسنده ←