جدیدترین
سن، AST، ALT و پلاکت را از برگه آزمایش وارد کنید؛ عدد FIB-4 و گروه خطر فیبروز پیشرفته کبد فوراً نمایش داده میشود.
منابع: Sterling و همکاران، Hepatology 2006 (فرمول)؛ McPherson و همکاران، Am J Gastroenterol 2017 (مرز ۶۵ سال به بالا)
محدودیت: FIB-4 فقط احتمال را میگوید؛ عدد میانی یا بالا با الاستوگرافی یا آزمایشهای دیگر بررسی میشود.
نتیجه آموزشی است و جای معاینه و نظر پزشک را نمیگیرد. روش تهیه محتوای فهیم طب
مقدار نرمال fib 4 برای بزرگسالان ۳۶ تا ۶۴ سال کمتر از ۱٫۳ است و برای ۶۵ سال و بالاتر کمتر از ۲٫۰. عدد ۱٫۳ تا ۲٫۶۷ میانی است و بالاتر از ۲٫۶۷ احتمال فیبروز پیشرفته کبد را بالا میبرد. این مرزها از راهنمای انجمن آمریکایی مطالعه بیماریهای کبد (AASLD) و CDC گرفته شده است. FIB-4 در برگه آزمایش چاپ نمیشود؛ از سن، AST، ALT و پلاکت محاسبه میشود و ماشینحساب همین صفحه آن را فوراً حساب و با مقدار نرمال fib 4 مقایسه میکند.
مبنای علمی: AASLD، CDC، NICE، EASL–EASD–EASO و NIDDK |بهروزرسانی: مهر ۱۴۰۵
مقدار نرمال fib 4 به سن بستگی دارد، چون سن مستقیم در صورت کسر فرمول قرار دارد و با بالا رفتن سن، عدد FIB-4 حتی در کبد سالم هم بالا میرود. به همین دلیل AASLD برای ۶۵ سال و بالاتر مرز پایین را از ۱٫۳ به ۲٫۰ رسانده است. CDC هم برای افراد دارای دیابت نوع ۲ همین سه گروه را با مرزهای ۱٫۳ و ۲٫۶۷ به کار میبرد.
| سن | پایین (فیبروز پیشرفته بعید) | میانی (نیاز به تست مرحله دوم) | بالا (فیبروز پیشرفته محتمل) |
|---|---|---|---|
| ۳۶ تا ۶۴ سال | کمتر از ۱٫۳ | ۱٫۳ تا ۲٫۶۷ | بیشتر از ۲٫۶۷ |
| ۶۵ سال و بالاتر | کمتر از ۲٫۰ | ۲٫۰ تا ۲٫۶۷ | بیشتر از ۲٫۶۷ |
| ۳۵ سال و کمتر | قابل اعتماد نیست | قابل اعتماد نیست | قابل اعتماد نیست |
مقدار نرمال fib 4 بر اساس سن؛ منبع: AASLD (Clinical Pearls) و CDC. برای ۳۵ سال و کمتر، AASLD روش دیگری مانند فیبرواسکن را پیشنهاد میکند.
AST ۴۰، ALT ۳۰، پلاکت ۱۸۰ هزار؛ مقیاس ۰ تا ۵
نشانگر سرمهای در محدوده میانی است؛ این عدد بیرون از مقدار نرمال fib 4 قرار دارد و قدم بعدی تست مرحله دوم است. مرزها: AASLD و CDC.
نرمال بودن FIB-4 فقط یعنی عدد در گروه خطر پایین قرار گرفته است. مقدار نرمال fib 4 کبد چرب را رد نمیکند و جای سونوگرافی، فیبرواسکن یا معاینه پزشک را نمیگیرد؛ معنای آن این است که بر اساس این شاخص، فیبروز پیشرفته بعید است.

مقدار نرمال fib 4 و محاسبه آنلاین FIB-4 کبد
محاسبه fib 4 فقط چهار عدد لازم دارد که در آزمایش معمول کبد و CBC وجود دارد: سن، AST (یا SGOT)، ALT (یا SGPT) و پلاکت (PLT)؛ نتیجه سپس با مقدار نرمال fib 4 سنجیده میشود. فرمول این است:
FIB-4 = (Age × AST) ÷ (Platelets × √ALT)
سن به سال، AST و ALT به U/L و پلاکت به هزار در میکرولیتر (همان ۱۰⁹ در لیتر) وارد میشود. مثال: فرد ۵۵ ساله با AST برابر ۴۰، ALT برابر ۳۰ و پلاکت ۱۸۰. ریشه دوم ۳۰ حدود ۵٫۴۸ است؛ صورت کسر ۵۵ × ۴۰ = ۲۲۰۰ و مخرج ۱۸۰ × ۵٫۴۸ ≈ ۹۸۶ میشود. نتیجه حدود ۲٫۲۳ است که از مقدار نرمال fib 4 بالاتر و در محدوده میانی قرار دارد.

محاسبهگر FIB-4 | تست آنلاین کبد چرب و فیبروز
| ورودی | از کجای برگه آزمایش | اثر روی عدد FIB-4 |
|---|---|---|
| سن | — | سن بیشتر، عدد بیشتر |
| AST (SGOT) | آزمایش کبد | AST بیشتر، عدد بیشتر |
| ALT (SGPT) | آزمایش کبد | در مخرج با ریشه دوم؛ ALT بیشتر، عدد کمی کمتر |
| پلاکت (PLT) | آزمایش CBC | پلاکت کمتر، عدد بیشتر |
محاسبه fib 4 فقط با همین چهار ورودی انجام میشود.
پلاکت در برگههای آزمایش ایران به سه شکل نوشته میشود: ۲۵۰، «۲۵۰ ×۱۰³/µL» یا «۲۵۰۰۰۰/µL». در فرمول باید عدد به هزار باشد، یعنی ۲۵۰. اگر ۲۵۰۰۰۰ مستقیم وارد شود، FIB-4 هزار برابر کوچکتر میشود و بهاشتباه در محدوده مقدار نرمال fib 4 قرار میگیرد. ماشینحساب فهیمطب هر دو شکل را میپذیرد و عدد بزرگتر از ۱۰۰۰ را خودکار به هزار تبدیل میکند.
AASLD در جمعبندی ارزیابی غیرتهاجمی کبد چرب، مسیر بعد از مقایسه عدد با مقدار نرمال fib 4 را روشن گفته است. جدول زیر همین مسیر را در یک نگاه نشان میدهد:
| نتیجه | معنی | قدم بعدی |
|---|---|---|
| پایین (کمتر از ۱٫۳؛ ۶۵+ کمتر از ۲٫۰) | فیبروز پیشرفته بعید است | پیگیری در مراقبت اولیه؛ تکرار هر ۱ تا ۲ سال در دیابت، پیشدیابت یا ۲ عامل خطر متابولیک، و هر ۲ تا ۳ سال در بقیه |
| میانی (۱٫۳ تا ۲٫۶۷) | نتیجه قطعی نیست | ارزیابی مرحله دوم؛ فیبرواسکن (VCTE) یا آزمایش ELF ابزار ترجیحی است |
| بالا (بیشتر از ۲٫۶۷) | فیبروز پیشرفته محتمل است | ارجاع به متخصص گوارش و کبد و تست تکمیلی |
تفسیر آزمایش fib 4 در مقایسه با مقدار نرمال fib 4؛ منبع: AASLD (Clinical Pearls).
NICE در استاندارد کیفیت QS152، آزمایش ELF را نمونهای از تست فیبروز پیشرفته ذکر میکند، عدد ELF کمتر از ۱۰٫۵۱ را نمونه خطر پایین میداند و تکرار آزمایش را در بزرگسالان هر ۳ سال توصیه میکند. راهنمای مشترک EASL، EASD و EASO هم رویکرد دومرحلهای را تأیید میکند: اول FIB-4، سپس اگر عدد بیرون از مقدار نرمال fib 4 بود، الاستوگرافی یا تست مشابه.
اگر فیبرواسکن هم پیشنهاد شد، کبد چرب چیست و ۶ آزمایش مهم آن مسیر تشخیص و تصویربرداری را توضیح میدهد. نشانههای ظاهری در مقاله علائم کبد چرب در چهره آمده است.
در کبد، «فیبروز» یعنی جایگزین شدن بافت سالم با بافت اسکار در اثر آسیب یا التهاب مزمن. FIB-4 شاخصی است که با چهار داده خطر فیبروز پیشرفته را تخمین میزند. این شاخص یک آزمایش جداگانه نیست؛ اگر برگه آزمایش کبد و CBC دارید، دادههای محاسبه fib 4 و مقایسه با مقدار نرمال fib 4 در دست شماست.
در برگه آزمایش انعقاد، عبارت «FIB» معمولاً به فیبرینوژن اشاره دارد؛ پروتئینی که در لخته شدن خون نقش دارد و هیچ ارتباطی با FIB-4 کبد ندارد. پس اگر روی برگه آزمایش عددی با برچسب FIB دیدید، آن را با جدول مقدار نرمال fib 4 مقایسه نکنید.
| عبارت | معنی | نکته |
|---|---|---|
| FIB-4 | شاخص محاسباتی خطر فیبروز کبد | از سن، AST، ALT و پلاکت محاسبه میشود |
| FIB (فیبرینوژن) | پروتئین انعقادی خون | ربطی به کبد چرب و FIB-4 ندارد |
| فیبروز | بافت اسکار در کبد | FIB-4 احتمال نوع پیشرفته آن را تخمین میزند |
تمایز اصطلاحات پیش از تفسیر آزمایش fib 4.
مقدار نرمال fib 4 برای بزرگسالان دارای کبد چرب یا خطر آن تعریف شده است. در این موقعیتها عدد ممکن است بیشتر یا کمتر از واقعیت باشد و باید با نظر پزشک تفسیر شود:
در دیابت نوع ۲ وضع برعکس است: خطر فیبروز بیشتر است و حتی با مقدار نرمال fib 4 هم پیگیری منظم لازم است؛ AASLD فاصله تکرار را برای این افراد ۱ تا ۲ سال پیشنهاد میکند. اگر وضعیت قند خون خود را نمیدانید، تست ریسک دیابت نوع ۲ و پیشدیابت را انجام دهید. اضافه وزن هم عامل مهمی است؛ وزن هدف را با محاسبه وزن ایده آل ببینید.
fib 4 پایین یعنی عدد شما در محدوده مقدار نرمال fib 4 است و بر اساس این شاخص، کبد به مرحله فیبروز پیشرفته نرسیده است. AASLD میگوید این افراد را میتوان با خیال راحت در مراقبت اولیه پیگیری کرد. fib 4 پایین اما به معنای «کبد سالم» نیست؛ کبد چرب ساده بدون فیبروز هم معمولاً FIB-4 پایین دارد.
fib 4 بالا، یعنی بیشتر از ۲٫۶۷، به گفته AASLD یعنی فیبروز پیشرفته محتمل است. این عدد هم تشخیص قطعی سیروز نیست؛ قدم بعد ارزیابی متخصص و تست تکمیلی است. فاصله میان این دو، یعنی ۱٫۳ تا ۲٫۶۷، جایی است که FIB-4 بهتنهایی پاسخ نمیدهد و بیرون از مقدار نرمال fib 4 قرار میگیرد.
برای اینکه معلوم شود FIB-4 کدام مرحله را میسنجد، مراحل کبد چرب را بر اساس توضیح NHS ببینید:
| مرحله | وضعیت کبد | جایگاه FIB-4 |
|---|---|---|
| کبد چرب ساده | چربی جمع شده، بدون آسیب؛ بیشتر افراد در همین مرحله میمانند | معمولاً در محدوده نرمال |
| MASH (قبلاً NASH) | التهاب ناشی از چربی؛ آسیب جدی هنوز نیست | ممکن است پایین یا میانی باشد |
| فیبروز | کبد آسیب دیده ولی معمولاً هنوز خوب کار میکند | FIB-4 برای کشف نوع پیشرفته همین مرحله ساخته شده |
| سیروز | آسیب شدید که کار کبد را مختل میکند | معمولاً بالا؛ ولی FIB-4 ابزار پیگیری سیروز نیست |
مراحل: NHS؛ ستون سوم تفسیر فهیمطب از کاربرد FIB-4 بر پایه AASLD است.
سن در صورت کسر فرمول است و همین باعث میشود تفسیر آزمایش fib 4 در دو انتهای سنی تغییر کند. AASLD تصریح میکند که FIB-4 در زیر ۳۵ سال و بالای ۶۵ سال کمتر قابل اعتماد است. در ۶۵ سال و بالاتر، مقدار نرمال fib 4 کمتر از ۲٫۰ است و عدد ۲٫۰ تا ۲٫۶۷ با تست دیگری بررسی میشود. در ۳۵ سال و کمتر، AASLD بهجای تکیه بر FIB-4 روش دیگری مانند فیبرواسکن را پیشنهاد میکند، چون سن کم عدد را بهطور کاذب پایین نگه میدارد.
در دیابت نوع ۲، پیشدیابت یا وجود دستکم دو عامل خطر متابولیک، حتی FIB-4 پایین هم با پیگیری کوتاهتر همراه است: AASLD تکرار را هر ۱ تا ۲ سال پیشنهاد میکند. CDC هم محاسبه FIB-4 را برای افراد دارای دیابت نوع ۲ با همان مرزهای ۱٫۳ و ۲٫۶۷ توضیح داده است.
NHS میگوید اگر کبد چرب بدون آسیب کبدی است، اصلاح سبک زندگی معمولاً تنها درمان لازم است و میتواند چربی کبد را کم کند و به ترمیم آسیب کمک کند. توصیههای NHS اینهاست:
اگر فیبروز یا سیروز تشخیص داده شود، NHS ارجاع به متخصص کبد را لازم میداند و درمان دارویی مانند پیوگلیتازون یا ویتامین E فقط با نظر همان متخصص مطرح میشود.
ماشینحساب بالای صفحه، که کار یک اپلیکیشن fib-4 را بدون نصب انجام میدهد، فقط چهار عدد اجباری میخواهد و جواب را فوراً نشان میدهد: عدد FIB-4، گروه خطر با مقدار نرمال fib 4 متناسب با سن، و جایگاه عدد روی نوار طیفی. بخش اختیاری اطلاعات تکمیلی، عوامل متابولیک و علائم هشدار را میگیرد؛ اگر علامت هشداری مثل زردی، استفراغ خونی یا گیجی ثبت شود، ابزار مراجعه سریع به پزشک را توصیه میکند، صرفنظر از عدد.
برای تفسیر بقیه شاخصهای برگه آزمایش، از تفسیر آنلاین ۵۱ آزمایش خون رایگان استفاده کنید.
توجه: نتیجه ماشینحساب و مقدار نرمال fib 4 ابزار غربالگریاند و جای تشخیص پزشک را نمیگیرند.
مقدار نرمال fib 4 چقدر است؟
برای بزرگسالان ۳۶ تا ۶۴ سال، مقدار نرمال fib 4 کمتر از ۱٫۳ است؛ یعنی فیبروز پیشرفته کبد بعید است. برای ۶۵ سال و بالاتر، AASLD مرز را ۲٫۰ میگذارد. عدد ۱٫۳ تا ۲٫۶۷ میانی است و نیاز به تست مرحله دوم دارد و عدد بالاتر از ۲٫۶۷ احتمال فیبروز پیشرفته را زیاد میکند.
fib 4 چیست؟
FIB-4 یک شاخص محاسباتی است که از سن، AST، ALT و پلاکت به دست میآید و خطر فیبروز پیشرفته کبد را در افراد مبتلا یا مشکوک به کبد چرب تخمین میزند. آزمایش جداگانهای نیست؛ از جواب آزمایش کبد و CBC محاسبه میشود و نتیجه با مقدار نرمال fib 4 مقایسه میشود.
محاسبه fib 4 چگونه است؟
فرمول FIB-4 این است: سن ضرب در AST، تقسیم بر پلاکت ضرب در ریشه دوم ALT. پلاکت به هزار در میکرولیتر وارد میشود؛ یعنی ۲۵۰ و نه ۲۵۰۰۰۰. برای مثال، فرد ۵۵ ساله با AST برابر ۴۰، ALT برابر ۳۰ و پلاکت ۱۸۰، عدد FIB-4 حدود ۲٫۲۳ دارد.
fib 4 پایین یعنی چه؟
fib 4 پایین، یعنی کمتر از ۱٫۳ و در ۶۵ سال و بالاتر کمتر از ۲٫۰، یعنی فیبروز پیشرفته کبد بعید است و پیگیری در مراقبت اولیه کافی است. AASLD تکرار ارزیابی را هر ۱ تا ۲ سال در دیابت نوع ۲، پیشدیابت یا دو عامل خطر متابولیک و هر ۲ تا ۳ سال در بقیه افراد پیشنهاد میکند.
تفسیر آزمایش fib 4 متوسط چیست؟
عدد بین ۱٫۳ و ۲٫۶۷ بیرون از مقدار نرمال fib 4 است، اما قطعاً پرخطر هم نیست. AASLD برای fib 4 برابر یا بیشتر از ۱٫۳ ارزیابی مرحله دوم را توصیه میکند و فیبرواسکن (VCTE) یا آزمایش ELF را ابزار ترجیحی میداند.
آیا fib 4 کبد چرب را تشخیص میدهد؟
خیر. FIB-4 نمیگوید کسی کبد چرب دارد یا ندارد؛ شدت آسیب، یعنی احتمال فیبروز پیشرفته، را در فرد مبتلا یا مشکوک تخمین میزند. تشخیص کبد چرب با شرح حال، آزمایش و تصویربرداری انجام میشود.
fib در آزمایش خون چیست؟
اگر در برگه آزمایش انعقاد «FIB» آمده باشد، معمولاً فیبرینوژن است که پروتئین لخته خون است و ربطی به FIB-4 کبد ندارد. FIB-4 در برگه آزمایش چاپ نمیشود و باید از سن، AST، ALT و پلاکت محاسبه شود.
آیا fib 4 برای زیر ۳۵ سال معتبر است؟
AASLD میگوید FIB-4 در زیر ۳۵ سال و بالای ۶۵ سال کمتر قابل اعتماد است و برای ۳۵ سال و کمتر، روش دیگری مانند فیبرواسکن را پیشنهاد میکند. در این سن، مقدار نرمال fib 4 بهتنهایی برای اطمینان کافی نیست.
اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربهای در این زمینه داشتهاید، میتوانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.
★★★★★
اطلاعاتی که از این آزمایش میخواستم در اختیارم قرار داد
سپاس از انتخاب فهیم طب و نظر ارزشمندتان
تیم فهیم طب تمام تلاش خود را میکند تا اطلاعات را با بهترین کیفیت و بالاترین دقت در اختیار کاربران قرار دهد
جدیدترین
این مطلب طبق روش تهیه محتوای فهیم طب تهیه شده است.

کارشناس ارشد مهندسی پزشکی از دانشگاه تبریز و عضو بنیاد ملی نخبگان؛ نویسنده مقالهها و برنامهنویس ابزارهای فهیم طب.