جدیدترین
اختصار روی برگه را بنویسید یا گروه را انتخاب کنید؛ اگر عدد خودتان را می‌خواهید بفهمید، به «تفسیر حرفه‌ای» بروید.
محدوده طبیعی هر شاخص را فقط از ستون «محدوده مرجع» برگه خودتان بخوانید؛ آزمایشگاه‌ها محدوده یکسانی ندارند.
بدون نصب برنامه؛ خروجی آموزشی است، نه تشخیص پزشکی.
ترجمه جواب آزمایش خون یعنی هر اختصار انگلیسی برگه را به نام فارسی و معنی آن برگردانید و بدانید عدد شما نسبت به محدوده مرجع همان آزمایشگاه کجاست. برگه‌ها را آزمایشگاه‌ها با اختصار چاپ می‌کنند و MedlinePlus تأکید می‌کند که محدوده مرجع هر آزمایشگاه با دیگری فرق دارد و باید همان محدوده چاپ‌شده روی برگه خودتان مبنا باشد.[۱] در این صفحه اختصارات رایج برگه‌های ایرانی در شش گروه با نام فارسی و معنی هر یک آمده است: CBC، قند و چربی، کبد و کلیه، تیروئید و آهن، آزمایش بارداری و ازدواج، و علامت‌های H و L.
واژه‌نامه زنده بالای همین صفحه هر اختصار را با جست‌وجو پیدا می‌کند و برای عدد خودتان دکمه «تفسیر حرفه‌ای» دارد.
مبنای علمی: MedlinePlus و NIDDK (NIH)، سازمان جهانی بهداشت، NHS و مطالعه غربالگری تالاسمی پیش از ازدواج در ایران · به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵
خلاصه این صفحه
هر برگه آزمایش خون، هر اسمی که آزمایشگاه روی آن گذاشته باشد، سه ستون اصلی دارد. ستون اول نام آزمایش است که معمولاً به شکل اختصار انگلیسی چاپ می‌شود؛ ستون دوم عدد شما با واحد آن؛ ستون سوم محدوده مرجع یا Ref. Range که آزمایشگاه برای همان روش و دستگاه خودش تعیین کرده است. ترجمه آزمایش خون به فارسی یعنی ستون اول را بفهمید و بدانید ستون دوم را فقط با ستون سوم همان برگه بسنجید.
MedlinePlus دو نکته را درباره این مقایسه مهم می‌داند: اول این‌که آزمایشگاه‌ها محدوده‌های مرجع متفاوتی دارند و نتیجه دو آزمایشگاه را نمی‌توان با هم مقایسه کرد؛ دوم این‌که عدد خارج از محدوده ممکن است نشانه مشکل باشد یا نباشد و افراد سالم هم گاهی نتیجه خارج از محدوده دارند.[۱] NHS هم توصیه می‌کند اگر نتیجه را نفهمیدید یا پرسشی داشتید، با کادر درمان صحبت کنید.[۱۵] پس هدف این صفحه این است که زبان برگه را بفهمید، نه این‌که جای پزشک تصمیم بگیرید.
CBC یا شمارش کامل خون رایج‌ترین بخش برگه است و تعداد و اندازه سلول‌های خون را می‌سنجد: گلبول‌های قرمز که اکسیژن را می‌برند، گلبول‌های سفید که با عفونت می‌جنگند و پلاکت‌ها که خون را بند می‌آورند.[۲] جزئیات این آزمایش در آزمایش CBC چیست آمده است؛ جدول زیر اختصارات آن را ترجمه می‌کند.
| روی برگه | نام فارسی | چه چیزی را نشان می‌دهد |
|---|---|---|
| RBC | شمارش گلبول قرمز | تعداد گلبول‌های قرمز؛ حامل اکسیژن از ریه به بدن[۲] |
| Hb / HGB | هموگلوبین | پروتئین آهن‌دار داخل گلبول قرمز که اکسیژن را حمل می‌کند؛ معیار اصلی کم‌خونی[۲][۱۴] |
| HCT | هماتوکریت | درصد حجم خون که گلبول قرمز است[۲] |
| MCV | حجم متوسط گلبول قرمز | اندازه گلبول‌ها؛ پایین در فقر آهن و تالاسمی، بالا در کمبود B12 و فولات[۳] |
| MCH | هموگلوبین متوسط هر گلبول | مقدار هموگلوبین هر گلبول؛ پایین معمولاً از کمبود آهن[۳] |
| MCHC | غلظت هموگلوبین گلبول | هموگلوبین نسبت به اندازه گلبول[۳] |
| RDW | پهنای توزیع گلبول قرمز | یکدست بودن یا نبودن اندازه گلبول‌ها |
| WBC | شمارش گلبول سفید | بالا معمولاً عفونت یا واکنش به دارو؛ پایین در اختلال‌های مغز استخوان یا خودایمنی[۲] |
| Neut / Lymph / Mono / Eos / Baso | افتراق گلبول سفید | سهم پنج نوع گلبول سفید؛ CBC با افتراق این‌ها را جدا گزارش می‌کند[۲] |
| PLT | پلاکت | سلول‌های بند آمدن خون[۲]؛ جزئیات در پلاکت در آزمایش خون |
| MPV | حجم متوسط پلاکت | اندازه پلاکت‌ها |
| ESR | سرعت رسوب گلبول قرمز | نشانگر غیراختصاصی التهاب |
HCT در آزمایش خون همان هماتوکریت است: سهم گلبول‌های قرمز از کل حجم خون، به درصد.[۲] این عدد با هموگلوبین بالا و پایین می‌رود؛ MedlinePlus کم‌آبی بدن و کم‌خونی را از علت‌های رایج غیرطبیعی شدن گلبول قرمز، هموگلوبین و هماتوکریت می‌داند.[۲] پس اگر فقط HCT کمی بالاست و روز آزمایش کم آب خورده‌اید، پیش از نگرانی به همین نکته فکر کنید.
ردیف اصلی Hb است. راهنمای ۲۰۲۴ سازمان جهانی بهداشت آستانه کم‌خونی را برای زنان غیرباردار ۱۲، برای مردان ۱۳ و برای زنان باردار ۱۱ گرم در دسی‌لیتر تعیین کرده است.[۱۴] ردیف دوم MCV است که نوع کم‌خونی را می‌گوید: MCV پایین (میکروسیتیک) به فقر آهن، تالاسمی یا مسمومیت با سرب اشاره دارد و MCV بالا (ماکروسیتیک) به کمبود فولات یا B12 و بیماری کبد.[۳] تفاوت کم‌خونی‌ها در فرق کم خونی با فقر آهن و محدوده هموگلوبین در سن‌های مختلف در هموگلوبین چند است توضیح داده شده است.
این دو گروه بیشتر از بقیه با ناشتا بودن کار دارند. برای چربی خون ممکن است ۹ تا ۱۲ ساعت ناشتایی لازم باشد و پزشک می‌گوید برای شما لازم هست یا نه.[۴] مرزهای قند خون را NIDDK به نقل از انجمن دیابت آمریکا می‌دهد و برای بارداری مرزهای دیگری دارد.[۵]
| روی برگه | نام فارسی | چه چیزی را نشان می‌دهد |
|---|---|---|
| FBS / FPG | قند خون ناشتا | ناشتا تا ۹۹ طبیعی، ۱۰۰ تا ۱۲۵ پیش‌دیابت، ۱۲۶ و بالاتر دیابت (میلی‌گرم در دسی‌لیتر)[۵]؛ جزئیات در قند خون ناشتا |
| BS 2hPP | قند دو ساعت بعد غذا | قند بعد از خوردن؛ تفسیر در قند خون بعد از غذا |
| OGTT | تست تحمل گلوکز | دو ساعت بعد از محلول قند: تا ۱۳۹ طبیعی، ۱۴۰ تا ۱۹۹ پیش‌دیابت، ۲۰۰ و بالاتر دیابت[۵] |
| HbA1c / A1C | هموگلوبین A1c | میانگین قند حدود سه ماه: زیر ۵٫۷٪ طبیعی، ۵٫۷ تا ۶٫۴ پیش‌دیابت، ۶٫۵٪ و بالاتر دیابت[۵]؛ تفسیر هموگلوبین و A1c |
| Chol / TC | کلسترول تام | کل کلسترول خون؛ برای بزرگسال زیر ۲۰۰ مطلوب[۴] |
| LDL | کلسترول بد | منبع اصلی رسوب در رگ؛ برای بزرگسال زیر ۱۰۰ مطلوب[۴] |
| HDL | کلسترول خوب | به دفع LDL کمک می‌کند؛ ۶۰ و بالاتر بهترین، زیر ۴۰ در مردان و زیر ۵۰ در زنان پایین[۴] |
| TG | تری‌گلیسیرید | چربی خون؛ بالا بودنش خطر قلبی را بیشتر می‌کند[۴] |
| VLDL | لیپوپروتئین خیلی کم‌چگال | معمولاً از روی تری‌گلیسیرید محاسبه می‌شود، نه اندازه‌گیری مستقیم[۴] |
| Non-HDL | کلسترول غیر HDL | کلسترول تام منهای HDL؛ برای بزرگسال زیر ۱۳۰ مطلوب[۴] |
اعداد این جدول «مطلوب» عمومی‌اند، نه هدف شخصی؛ برای کسی که دیابت یا بیماری قلبی دارد، پزشک هدف پایین‌تری برای LDL می‌گذارد. آزمایش چربی خون و قند خون بالا هر کدام صفحه جداگانه دارند.
این ردیف‌ها معمولاً زیر عنوان بیوشیمی یا Chemistry می‌آیند. MedlinePlus آن‌ها را در دو پانل توضیح می‌دهد: پانل متابولیک جامع با ۱۴ ماده و آزمایش‌های عملکرد کبد.[۶][۷] نکته مهم این است که این آزمایش‌ها به‌تنهایی بیماری مشخصی را تشخیص نمی‌دهند و غیرطبیعی بودنشان همیشه به معنی مشکل کبد یا کلیه نیست.[۷]
| روی برگه | نام فارسی | چه چیزی را نشان می‌دهد |
|---|---|---|
| ALT (SGPT) | آلانین آمینوترانسفراز | آنزیم ساخته‌شده در کبد؛ بالا رفتن آن نشانه التهاب کبد است[۷] |
| AST (SGOT) | آسپارتات آمینوترانسفراز | آنزیم کبدی؛ در عضله و قلب هم هست[۷] |
| ALP | آلکالین فسفاتاز | آنزیم کبد و استخوان؛ بالا می‌تواند از بیماری استخوان هم باشد[۷] |
| GGT | گاما گلوتامیل ترانسفراز | آنزیم کبدی؛ حساس به مجاری صفراوی[۷] |
| Bili T / D | بیلی‌روبین تام و مستقیم | ماده زائد از تجزیه گلبول‌های قرمز که کبد دفع می‌کند[۷]؛ تفسیر بیلی‌روبین |
| Alb / TP | آلبومین و پروتئین تام | پروتئین اصلی خون که کبد می‌سازد و مجموع پروتئین‌ها[۶] |
| Cr | کراتینین | ماده زائد عضله که کلیه دفع می‌کند؛ معیار عملکرد کلیه[۶]؛ کراتین خون چند است |
| BUN / Urea | اوره خون | ماده زائد نیتروژنی که کلیه دفع می‌کند[۶]؛ اوره خون |
| eGFR | نرخ فیلتراسیون تخمینی | توان تصفیه کلیه، محاسبه‌شده از کراتینین، سن و جنس |
| UA / Uric Acid | اسید اوریک | ماده زائد پورین‌ها؛ بالا در نقرس و سنگ کلیه |
| Na / K / Cl | سدیم، پتاسیم، کلر | الکترولیت‌هایی که آب بدن و تعادل اسید و باز را تنظیم می‌کنند[۶] |
| Ca / P / Mg | کلسیم، فسفر، منیزیم | مواد معدنی استخوان، عصب و عضله[۶] |
| HCO3 / CO2 | بی‌کربنات | الکترولیت تنظیم‌کننده pH خون[۶] |
در این گروه عدد را باید کنار شاخص‌های هم‌خانواده خواند. TSH به‌تنهایی می‌گوید تیروئید مشکل دارد یا نه، ولی علت را نمی‌گوید؛ برای همین MedlinePlus می‌گوید اگر TSH غیرطبیعی باشد، پزشک معمولاً T4 و T3 و آنتی‌بادی‌ها را هم درخواست می‌کند.[۸] فریتین هم بدون آهن سرم و TIBC تصویر کاملی از آهن نمی‌دهد.[۹]
| روی برگه | نام فارسی | چه چیزی را نشان می‌دهد |
|---|---|---|
| TSH | هورمون محرک تیروئید | از هیپوفیز؛ بالا یعنی هورمون تیروئید کم است (کم‌کاری) و پایین یعنی زیاد است (پرکاری)[۸]؛ TSH در آزمایش خون |
| T4 / FT4 | تیروکسین و تیروکسین آزاد | هورمون اصلی تیروئید؛ همراه TSH تفسیر می‌شود[۸] |
| T3 / FT3 | تری‌یدوتیرونین | هورمون فعال تیروئید[۸]؛ تفسیر هر سه در تفسیر آزمایش تیروئید |
| Anti-TPO | آنتی‌بادی ضد تیروئید | نشانه علت خودایمنی مثل هاشیموتو یا گریوز[۸] |
| Fe / Serum Iron | آهن سرم | مقدار آهن در خون[۹] |
| TIBC | ظرفیت کل اتصال آهن | توان پروتئین‌های خون برای حمل آهن[۹] |
| Ferritin | فریتین | ذخیره آهن بدن؛ پایین در فقر آهن، بالا در التهاب و بیماری کبد هم دیده می‌شود[۱۰]؛ فریتین در آزمایش خون |
| Vit D (25-OH) | ویتامین دی | ذخیره ویتامین D بدن؛ کمبود ویتامین دی |
| B12 / Folate | ویتامین B12 و فولات | کمبودشان MCV را بالا می‌برد[۳] |
| CRP / hs-CRP | پروتئین واکنشی C | نشانگر التهاب؛ نوع hs برای ریسک قلبی |
| PSA | آنتی‌ژن اختصاصی پروستات | غربالگری پروستات در مردان؛ PSA در آزمایش خون |
ترجمه جواب آزمایش خون بارداری با یک ردیف شروع می‌شود: Beta hCG. نوع کیفی فقط می‌گوید باردار هستید یا نه و نوع کمّی مقدار دقیق هورمون را می‌دهد. طبق MedlinePlus، hCG تا حدود ده هفته بالا می‌رود و تقریباً هر سه روز دو برابر می‌شود؛ برای همین یک عدد تنها کمتر از روند دو نوبت معنی دارد و پزشک از نوع کمّی برای تخمین سن جنین و بررسی بارداری خارج رحم استفاده می‌کند.[۱۱] جدول هفته‌به‌هفته و ابزار مقایسه دو عدد در تفسیر آزمایش بتا hCG آمده است.
بقیه برگه بارداری همان پانل پیش از تولد است: CBC برای کم‌خونی، گروه خون و Rh، ایمنی سرخجه (Rubella IgG)، هپاتیت B (HBsAg)، HIV و عفونت‌های مقاربتی مثل سیفلیس (VDRL یا RPR).[۱۲] قند خون در بارداری مرزهای خودش را دارد[۵] و در دیابت بارداری توضیح داده شده است. آستانه کم‌خونی در بارداری هم پایین‌تر و ۱۱ گرم در دسی‌لیتر است.[۱۴]
در ایران غربالگری پیش از ازدواج از ۱۳۷۶ برای ثبت ازدواج الزامی شده و هدفش تالاسمی است. طبق گزارش دو دهه اجرای برنامه در اصفهان، اول CBC مرد انجام می‌شود؛ اگر MCV کمتر از ۸۰ فمتولیتر یا MCH کمتر از ۲۷ پیکوگرم باشد، زن هم آزمایش می‌دهد. اگر هر دو شاخص پایین داشته باشند، HbA2 اندازه گرفته می‌شود: بالای ۴ درصد به نفع ناقل تالاسمی بتا و ۳٫۵ تا ۴ درصد در هر دو نفر «زوج احتمالی آلفا یا بتا» است. اگر HbA2 زیر ۳٫۵ باشد، یک تا سه ماه آهن داده می‌شود و اگر شاخص‌ها درست شدند، علت فقر آهن بوده است.[۱۳]
پس در برگه ازدواج، ردیف‌های MCV، MCH و در صورت لزوم HbA2 و فریتین را ترجمه کنید؛ بقیه آزمایش‌های این برگه بر اساس استان و مرکز بهداشت فرق می‌کند.
کنار عدد خارج از محدوده، آزمایشگاه علامتی می‌گذارد. MedlinePlus نتیجه را به سه دسته تقسیم می‌کند: منفی یا طبیعی، مثبت یا غیرطبیعی، و نامشخص که معمولاً آزمایش تکرار می‌شود.[۱]
| روی برگه | معنی |
|---|---|
| Ref. Range / Normal / Reference Interval | محدوده مرجع همان آزمایشگاه؛ تنها مبنای مقایسه[۱] |
| H / L یا ↑ / ↓ یا * | بالاتر یا پایین‌تر از محدوده مرجع؛ به‌تنهایی به معنی بیماری نیست[۱] |
| HH / LL / Critical / Panic | مقدار بحرانی؛ آزمایشگاه معمولاً تلفنی خبر می‌دهد و باید همان روز با پزشک تماس گرفت |
| Borderline / Equivocal / Indeterminate | مرزی یا نامشخص؛ تکرار آزمایش[۱] |
| Positive / Negative / Reactive | مثبت، منفی یا واکنش‌دار در آزمایش‌های کیفی مثل هپاتیت و بارداری[۱] |
| mg/dL، mmol/L، g/dL، ×10³/µL، fL، pg | واحدها؛ مقایسه فقط با واحد یکسان معنا دارد[۱] |
| Fasting / Non-fasting | ناشتا یا غیرناشتا؛ برای قند و چربی تعیین‌کننده است[۴] |
جدول‌های بالا نام و معنی هر اختصار را می‌دهند، ولی عدد شما را با محدوده برگه خودتان، سن، جنس و داروهای مصرفی مقایسه نمی‌کنند. برای ترجمه جواب آزمایش خون با عکس، ابزار تفسیر جواب آزمایش آنلاین رایگان فهیم طب برگه را از عکس، PDF یا دوربین گوشی می‌خواند، هر اختصار را با نام فارسی و معنی آن برمی‌گرداند و هر عدد را کنار محدوده مرجع همان برگه می‌گذارد؛ شاخص‌های هم‌خانواده مثل هموگلوبین، MCV و فریتین کنار هم دیده می‌شوند و اثر ۳۰۱ داروی رایج بررسی می‌شود.
اولین تفسیر کاملاً رایگان است و به نصب برنامه نیاز ندارد. موتور آن قاعده‌محور است و پاسخ به یک عدد معین همیشه یکسان است؛ تفاوتش با چت‌بات‌های عمومی در تفسیر آزمایش با هوش مصنوعی توضیح داده شده است. اختصارات برگه ادرار در معنی کلمات برگه آزمایش ادرار و محدوده رایج هر شاخص در جدول تفسیر آزمایش خون و ادرار آمده است.
ترجمه جواب آزمایش خون به فارسی را از کجا شروع کنیم؟
از سه ستون برگه: نام آزمایش (معمولاً اختصار انگلیسی)، عدد شما و محدوده مرجع همان آزمایشگاه. اول اختصار را به نام فارسی برگردانید، بعد عدد را فقط با محدوده همان برگه مقایسه کنید؛ محدوده آزمایشگاه‌های مختلف یکی نیست و نتیجه دو آزمایشگاه را نمی‌شود مستقیم با هم سنجید.
HCT در آزمایش خون یعنی چه؟
HCT یا هماتوکریت یعنی چند درصد حجم خون را گلبول‌های قرمز تشکیل می‌دهند. پایین بودن آن همراه هموگلوبین پایین به کم‌خونی اشاره دارد و بالا بودنش می‌تواند از کم‌آبی بدن باشد؛ MedlinePlus کم‌آبی و کم‌خونی را از علت‌های رایج غیرطبیعی شدن آن می‌داند.
فرق ترجمه و تفسیر جواب آزمایش خون چیست؟
ترجمه یعنی بدانید هر اختصار چه نام و چه کاری دارد؛ تفسیر یعنی بدانید عدد شما با توجه به سن، جنس، داروها و شاخص‌های کنار هم چه معنایی دارد. این صفحه ترجمه را انجام می‌دهد و ابزار تفسیر فهیم طب، تفسیر را.
ترجمه جواب آزمایش خون با عکس ممکن است؟
بله. در ابزار تفسیر فهیم طب از برگه عکس می‌گیرید یا PDF آزمایشگاه را می‌دهید؛ هر اختصار با نام فارسی و معنی آن و هر عدد کنار محدوده مرجع همان برگه برمی‌گردد. اولین نوبت کاملاً رایگان است و نیازی به نصب برنامه نیست.
کم‌خونی را از کدام قسمت برگه می‌فهمیم؟
از ردیف Hb (هموگلوبین). طبق راهنمای ۲۰۲۴ سازمان جهانی بهداشت، هموگلوبین کمتر از ۱۲ در زنان غیرباردار، کمتر از ۱۳ در مردان و کمتر از ۱۱ گرم در دسی‌لیتر در بارداری کم‌خونی است. MCV نوع آن را نشان می‌دهد: پایین به فقر آهن یا تالاسمی و بالا به کمبود B12 یا فولات اشاره دارد.
در آزمایش چربی خون کدام عدد مهم‌تر است؟
LDL، چون طبق MedlinePlus منبع اصلی رسوب در رگ‌هاست. برای بزرگسالان بالای ۲۰ سال، LDL کمتر از ۱۰۰ و کلسترول تام کمتر از ۲۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر مطلوب است و HDL هرچه بالاتر بهتر؛ مرز هدف شما را پزشک بر اساس ریسک قلبی تعیین می‌کند.
ترجمه جواب آزمایش خون ازدواج چه چیزی را نشان می‌دهد؟
در ایران غربالگری پیش از ازدواج با CBC شروع می‌شود و دو ردیف آن مهم‌اند: MCV کمتر از ۸۰ و MCH کمتر از ۲۷ یعنی «شاخص‌های پایین» و احتمال ناقل بودن تالاسمی. در این حالت HbA2 اندازه گرفته می‌شود و بالای ۳٫۵ تا ۴ درصد به نفع تالاسمی مینور است.
آزمایش ادرار هم ترجمه می‌شود؟
بله، ولی اختصارات آن فرق دارد: SG، pH، Pro، Glu، Ket، Blood، Nit، LE و بخش میکروسکوپی. معنی این‌ها در صفحه جداگانه «معنی کلمات برگه آزمایش ادرار» آمده و ابزار تفسیر فهیم طب بیش از ۲۰ شاخص ادرار را هم می‌خواند.
این صفحه معنی اختصارات برگه آزمایش خون را برای آگاهی توضیح می‌دهد و جای پزشک را نمی‌گیرد. تشخیص و تصمیم درباره درمان با پزشک است و عدد خارج از محدوده به‌تنهایی دلیل بیماری نیست.
اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.
جدیدترین
