جدیدترین
این صفحه یک جدول تفسیر آزمایش خون و ادرار است: محدوده رایج هر شاخص، واحد آن، و توضیح کوتاه اینکه چه چیزی را میسنجد. اعداد از منابع رسمی MedlinePlus وابسته به کتابخانه ملی پزشکی آمریکا، NIDDK و سازمان جهانی بهداشت گرفته شدهاند. یک نکته را پیش از هر مقایسهای بدانید: هر آزمایشگاه با دستگاه و کیت خودش محدوده مرجع خودش را چاپ میکند و همان ستون روی برگه شما ملاک نهایی است، نه هیچ جدول عمومی. اعداد این صفحه برای آن است که بفهمید هر شاخص چه چیزی را میسنجد و انحراف شما در چه اندازهای است.
ابزار اختصاصی فهیمطب
عکس برگه یا فایل PDF را بدهید تا هر شاخص با محدوده مرجع همان آزمایشگاه، سن و جنس شما و داروهای مصرفی سنجیده شود.
مبنای علمی: دایرةالمعارف پزشکی و صفحات آزمایشگاهی MedlinePlus وابسته به NIH/NLM، معیارهای تشخیصی NIDDK برای دیابت، راهنمای ۲۰۲۴ سازمان جهانی بهداشت درباره آستانههای هموگلوبین، راهنمای ۲۰۲۰ سازمان جهانی بهداشت درباره فریتین، و راهنمای NG145 مؤسسه ملی تعالی سلامت بریتانیا | بهروزرسانی: شهریور ۱۴۰۵
توجه: این جدولها آموزشیاند و برای تشخیص یا تصمیم درمانی کافی نیستند. اگر آزمایشگاه نتیجهای را بحرانی اعلام کرده یا علائم شدیدی دارید، منتظر هیچ تفسیر آنلاینی نمانید.
CBC سه رده سلولی خون را میسنجد. هموگلوبین، هماتوکریت و شمارش گلبول قرمز بین زن و مرد متفاوتاند، اما گلبول سفید، پلاکت و اندیسهای گلبول قرمز محدوده مشترک دارند.
| شاخص | مردان | زنان | چه چیزی را میسنجد |
|---|---|---|---|
| هموگلوبین (Hb) | ۱۳٫۸ تا ۱۷٫۲ g/dL | ۱۲٫۱ تا ۱۵٫۱ g/dL | پروتئین حامل اکسیژن؛ مهمترین شاخص کمخونی |
| هماتوکریت (Hct) | ۴۰ تا ۵۵ ٪ | ۳۶ تا ۴۸ ٪ | سهم گلبول قرمز از حجم خون |
| گلبول قرمز (RBC) | ۴٫۶ تا ۶٫۲ میلیون در میکرولیتر | ۴٫۲ تا ۵٫۴ میلیون در میکرولیتر | تعداد گلبولهای قرمز |
| گلبول سفید (WBC) | ۴٬۵۰۰ تا ۱۱٬۰۰۰ در میکرولیتر | دفاع و پاسخ ایمنی؛ در عفونت و التهاب تغییر میکند | |
| پلاکت (PLT) | ۱۵۰٬۰۰۰ تا ۴۰۰٬۰۰۰ در میکرولیتر | انعقاد خون | |
| MCV | ۸۰ تا ۱۰۰ فمتولیتر | اندازه متوسط گلبول قرمز؛ کلید تفکیک نوع کمخونی | |
| MCH | ۲۷ تا ۳۲ پیکوگرم | مقدار هموگلوبین هر گلبول قرمز | |
| MCHC | ۳۲ تا ۳۶ g/dL | غلظت هموگلوبین در گلبول قرمز | |
برای تعریف کمخونی، مرجع جهانی آستانههای سازمان جهانی بهداشت است و این آستانهها با محدوده مرجع آزمایشگاه یکی نیستند. نمودار زیر نشان میدهد چرا سن، جنس و بارداری تعیینکنندهاند.
بر پایه راهنمای ۲۰۲۴ سازمان جهانی بهداشت؛ سقف مقیاس ۱۵ گرم در دسیلیتر. هموگلوبین کمتر از عدد هر ردیف، کمخونی محسوب میشود.
این آستانهها تشخیصیاند، نه محدوده مرجع آزمایشگاه؛ برای زندگی در ارتفاع و مصرف دخانیات نیز تصحیح جداگانه توصیه میشود.
اینجا برخلاف بقیه شاخصها، بهجای محدوده مرجع آزمایشگاه، معیارهای تشخیصی مبنا هستند. اعداد زیر از NIDDK وابسته به مؤسسه ملی سلامت آمریکاست.
| آزمایش | طبیعی | پیشدیابت | محدوده تشخیصی دیابت |
|---|---|---|---|
| قند ناشتا (FBS) | کمتر از ۱۰۰ mg/dL | ۱۰۰ تا ۱۲۵ | ۱۲۶ و بالاتر |
| HbA1c | کمتر از ۵٫۷ ٪ | ۵٫۷ تا ۶٫۴ | ۶٫۵ و بالاتر |
اعداد این جدول از پنل متابولیک کامل MedlinePlus است. توجه کنید که محدوده کراتینین با سن تغییر میکند و ALP در کودکان در حال رشد بهطور طبیعی چند برابر بزرگسال است.
| شاخص | محدوده رایج | مربوط به |
|---|---|---|
| ALT | ۴ تا ۳۶ U/L | آنزیم کبدی |
| AST | ۸ تا ۳۳ U/L | آنزیم کبدی و عضلانی |
| ALP (آلکالن فسفاتاز) | ۲۰ تا ۱۳۰ U/L | کبد، مجاری صفراوی و استخوان |
| بیلیروبین تام | ۰٫۱ تا ۱٫۲ mg/dL | تجزیه گلبول قرمز و عملکرد کبد |
| آلبومین | ۳٫۴ تا ۵٫۴ g/dL | پروتئین اصلی خون، ساختهشده در کبد |
| پروتئین تام | ۶٫۰ تا ۸٫۳ g/dL | آلبومین و گلوبولینها |
| کراتینین | ۰٫۶ تا ۱٫۳ mg/dL | عملکرد کلیه؛ با سن و توده عضلانی تغییر میکند |
| BUN (اوره خون) | ۶ تا ۲۰ mg/dL | دفع کلیوی و وضعیت آب بدن |
| سدیم | ۱۳۵ تا ۱۴۵ mEq/L | تعادل مایعات |
| پتاسیم | ۳٫۷ تا ۵٫۲ mEq/L | عملکرد عضله و قلب |
| کلر | ۹۶ تا ۱۰۶ mEq/L | تعادل الکترولیتی |
| CO2 (بیکربنات) | ۲۳ تا ۲۹ mEq/L | تعادل اسید و باز |
| کلسیم | ۸٫۵ تا ۱۰٫۲ mg/dL | استخوان، عضله و اعصاب؛ در کنار آلبومین خوانده میشود |
| گلوکز | ۷۰ تا ۱۰۰ mg/dL | قند خون در حالت ناشتا |
پروفایل چربی برخلاف بقیه شاخصها یک محدوده ساده ندارد؛ بسیاری از آزمایشگاهها نردبان شدت چاپ میکنند. نکته مهمتر این است که هدف LDL برای همه یکسان نیست: فردی با سابقه بیماری قلبیعروقی یا دیابت، هدف متفاوتی از یک فرد کمخطر دارد و آن را پزشک تعیین میکند.
| شاخص | مطلوب | مرزی | بالا |
|---|---|---|---|
| کلسترول تام | کمتر از ۲۰۰ mg/dL | ۲۰۰ تا ۲۳۹ | ۲۴۰ و بالاتر |
| LDL | کمتر از ۱۰۰ mg/dL | ۱۳۰ تا ۱۵۹ | ۱۶۰ و بالاتر |
| HDL | ۶۰ و بالاتر (محافظتکننده) | ۴۰ تا ۵۹ | کمتر از ۴۰ در مردان و ۵۰ در زنان، نامطلوب است |
| تریگلیسیرید | کمتر از ۱۵۰ mg/dL | ۱۵۰ تا ۱۹۹ | ۲۰۰ و بالاتر |
عکس جدول تفسیر آزمایش خون و ادرار
| شاخص | مقدار | نکته |
|---|---|---|
| TSH | حدود ۰٫۴ تا ۴ mIU/L | در سالمندان سقف بالاتر و در بارداری محدوده جداگانه؛ همیشه با FT4 خوانده میشود |
| فریتین — کمبود آهن | کمتر از ۱۵ µg/L در بزرگسالان | آستانه سازمان جهانی بهداشت در افراد ظاهراً سالم؛ در کودکان زیر ۵ سال کمتر از ۱۲ |
| فریتین در التهاب | کمتر از ۷۰ µg/L در بزرگسالان | التهاب فریتین را بالا میبرد و میتواند کمبود آهن را پنهان کند؛ در کنار CRP خوانده شود |
| ویتامین D (25-OH) | ۲۰ ng/mL و بالاتر کافی؛ کمتر از ۱۲ کمبود | معادل ۵۰ و ۳۰ نانومول در لیتر؛ واحد برگه را کنترل کنید |
آزمایش ادرار سه لایه دارد: ظاهر، نوار شیمیایی و بررسی میکروسکوپی. بیشتر ردیفهای نوار در حالت طبیعی «منفی» گزارش میشوند، پس هر مثبت شدنی ارزش پیگیری دارد؛ حتی Trace که گاهی به اشتباه منفی خوانده میشود.
| شاخص | حالت طبیعی | مثبت شدن به چه معناست |
|---|---|---|
| رنگ و شفافیت | زرد کهربایی، شفاف | کدورت میتواند به سلول، بلور یا باکتری مربوط باشد |
| pH | حدود ۴٫۵ تا ۸ | به رژیم غذایی، دارو و وضعیت متابولیک بستگی دارد |
| وزن مخصوص (SG) | ۱٫۰۰۵ تا ۱٫۰۳۰ | بالا بودن معمولاً کمآبی و پایین بودن، ادرار رقیق |
| پروتئین | منفی | در کنار کراتینین و eGFR بررسی میشود؛ میتواند گذرا باشد |
| گلوکز | منفی | معمولاً وقتی قند خون از آستانه کلیوی بگذرد ظاهر میشود |
| کتون | منفی | ناشتایی طولانی، رژیم کمکربوهیدرات یا کنترل نشدن قند |
| خون | منفی | با بررسی میکروسکوپی تکمیل میشود؛ گلبول قرمز سالم با هموگلوبین آزاد فرق دارد |
| نیتریت و لکوسیتاستراز | منفی | مثبت شدن هر دو با هم، الگوی شایع عفونت ادراری است |
| بیلیروبین | منفی | میتواند اولین سرنخ بررسی کبد باشد |
در تفسیر آزمایش خون کلی ارزش اصلی از الگو میآید، نه از تکتک ردیفها. جدول زیر ترکیبهایی را نشان میدهد که با هم معنا پیدا میکنند و جدا از هم گمراهکنندهاند.
| ترکیب | چرا با هم |
|---|---|
| هموگلوبین + MCV + RDW + فریتین | هموگلوبین میگوید کمخونی هست، MCV جهت بررسی را تعیین میکند و فریتین علت را |
| کراتینین + eGFR + پروتئین ادرار | کراتینین به توده عضلانی وابسته است؛ eGFR و پروتئین ادرار تصویر کلیه را کامل میکنند |
| ALT + AST + ALP + GGT + بیلیروبین | آزمایشهای کبدی یک الگو هستند؛ ALP از استخوان هم میآید و GGT منشأ را روشن میکند |
| TSH + FT4 | TSH بالا با FT4 پایین و TSH بالا با FT4 طبیعی، دو وضعیت متفاوتاند |
| کلسیم + آلبومین | بخشی از کلسیم به آلبومین متصل است، پس آلبومین پایین کلسیم را کاذب پایین نشان میدهد |
| فریتین + CRP | التهاب فریتین را بالا میبرد؛ بدون CRP ممکن است کمبود آهن دیده نشود |
| شاخص | چه چیزی آن را جابهجا میکند |
|---|---|
| هموگلوبین و هماتوکریت | جنس، سن، بارداری، ارتفاع محل زندگی و مصرف دخانیات |
| ALP | سن؛ در کودکان در حال رشد بهطور طبیعی چند برابر بزرگسال است |
| کراتینین | سن و توده عضلانی؛ MedlinePlus هم تصریح میکند محدوده آن با سن تغییر میکند |
| TSH | سن و بارداری |
| Total T4 | بارداری، بهدلیل افزایش پروتئینهای حامل |
| پلاکت | بارداری؛ افت خفیف آن نسبتاً شایع است |
همین صفحه که یک جدول است، محدودیت خودش را هم میگوید. MedlinePlus تصریح میکند که محدوده مرجع بین آزمایشگاهها اندکی متفاوت است و برخی آزمایشگاهها روشها یا نمونههای متفاوتی به کار میبرند. سه چیز دیگر هم هست که یک جدول نمیتواند بداند: سن و جنس و بارداری شما، داروهایی که مصرف میکنید، و روند نتیجه نسبت به آزمایشهای قبلی.
اثر دارو در عمل بیش از آنچه تصور میشود اهمیت دارد: کورتون قند و گلبول سفید را بالا میبرد، دیورتیک الکترولیتها را جابهجا میکند و برخی داروها آنزیمهای کبدی را تغییر میدهند. اگر اینها دیده نشوند، بخشی از نتیجه که ریشه دارویی دارد ممکن است بیماری خوانده شود. به همین دلیل خواندن برگه با محدوده مرجع خودش و در کنار داروها، نتیجهای متفاوت از مقایسه با هر جدول عمومی میدهد.
محدوده نرمال آزمایش خون از کجا میآید؟
هر آزمایشگاه بر اساس نتایج گروهی از افراد سالم و با دستگاه و کیت خودش محدوده مرجع تعریف میکند. به همین دلیل محدوده دو آزمایشگاه میتواند متفاوت باشد و ملاک، ستون چاپشده روی برگه خود شماست.
آیا محدوده نرمال برای زن و مرد فرق دارد؟
برای برخی شاخصها بله. هموگلوبین، هماتوکریت، شمارش گلبول قرمز، کراتینین و HDL بین زن و مرد متفاوتاند، اما گلبول سفید، پلاکت و بیشتر الکترولیتها محدوده مشترک دارند.
محدوده نرمال در کودکان با بزرگسالان یکی است؟
خیر. آستانه کمخونی در کودکان پایینتر است و ALP در سنین رشد بهطور طبیعی چند برابر بزرگسال. برای آزمایش کودک، ثبت دقیق سن ضروری است و تفسیر باید با پزشک کودکان انجام شود.
اگر عددم کمی خارج از محدوده باشد یعنی بیمار هستم؟
نه لزوماً. محدوده مرجع ابزاری آماری است و انحراف مختصر در افراد سالم هم دیده میشود. غذا، کمآبی، ورزش سنگین، داروها و یک بیماری موقت میتوانند عددی را جابهجا کنند؛ اهمیت آن با علائم و روند مشخص میشود.
جدول تفسیر آزمایش ادرار چه چیزهایی دارد؟
رنگ و شفافیت، pH حدود ۴٫۵ تا ۸، وزن مخصوص ۱٫۰۰۵ تا ۱٫۰۳۰، و ردیفهایی مانند پروتئین، گلوکز، کتون، خون، نیتریت و لکوسیتاستراز که در حالت طبیعی منفی گزارش میشوند.
قند ناشتای ۱۱۰ یعنی دیابت دارم؟
این عدد در محدوده پیشدیابت (۱۰۰ تا ۱۲۵) قرار میگیرد، نه دیابت. محدوده تشخیصی دیابت از ۱۲۶ شروع میشود و معمولاً با تکرار آزمایش تأیید میشود.
همه اعداد برگهام را باید وارد کنم؟
اجباری نیست، اما شاخصهای مرتبط تفسیر را کامل میکنند. هموگلوبین بدون MCV و فریتین، یا کراتینین بدون eGFR، نصف اطلاعات را میدهد.
نویسنده: تیم تحریریه فهیم طب — آخرین بازبینی:
اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربهای در این زمینه داشتهاید، میتوانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.
جدیدترین
