جدیدترین
عدد Urea یا BUN را از برگه آزمایش خون وارد کنید. ابزار آن را به هر دو واحد تبدیل می‌کند و با محدوده نرمال مقایسه می‌کند؛ اگر کراتینین هم دارید، الگوی دو عدد را با هم نشان می‌دهد.
اوره خون ماده زائدی است که از تجزیه پروتئین ساخته و از راه کلیه دفع می‌شود. در برگه آزمایش ممکن است «Urea» یا «BUN» نوشته شده باشد؛ عدد اوره حدود دو برابر BUN است. BUN طبیعی در بزرگسالان حدود ۶ تا ۲۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر است که برابر اوره حدود ۱۳ تا ۴۳ است. اوره بالا همیشه به معنی بیماری کلیه نیست؛ کم‌آبی، رژیم پرپروتئین، خونریزی گوارشی و بعضی داروها هم آن را بالا می‌برند. معنی عدد شما با کراتینین کنار آن مشخص می‌شود.
عدد Urea یا BUN برگه را در ابزار بالای همین صفحه وارد کنید تا به هر دو واحد تبدیل و با محدوده نرمال مقایسه شود؛ اگر کراتینین را هم وارد کنید، الگوی دو عدد را با هم نشان می‌دهد. در ادامه جدول عدد نرمال، فرق اوره و BUN، علت و علائم اوره بالا و پایین و نسبت BUN به کراتینین آمده است.
مبنای علمی: MedlinePlus، NIDDK، Cleveland Clinic و کتاب Clinical Methods · به‌روزرسانی: ۹ آبان ۱۴۰۵
خلاصه کلیدی
بدن هنگام تجزیه پروتئین نیتروژن آزاد می‌کند و آن را به شکل اوره درمی‌آورد. اوره وارد خون می‌شود و کلیه آن را با ادرار دفع می‌کند.[۱] پس عدد اوره خون به دو چیز بستگی دارد: چقدر اوره ساخته می‌شود و کلیه چقدر خوب آن را دفع می‌کند.
ساخته شدن اوره به مقدار پروتئین غذا، تجزیه بافت‌های بدن در تب و عفونت و کار کبد بستگی دارد؛ دفع آن به جریان خون کلیه، آب بدن و فیلتر کلیه.[۴] برای همین اوره به‌تنهایی آزمایش دقیقی برای کار کلیه نیست و همیشه کنار کراتینین خون تفسیر می‌شود.
در برگه آزمایش این نام‌ها را می‌بینید: Urea، Blood Urea، BUN (Blood Urea Nitrogen) و گاهی SUN (Serum Urea Nitrogen). نام دیگر همین آزمایش «نسبت BUN به کراتینین» است وقتی هر دو با هم گزارش شوند.[۱][۴]
MedlinePlus BUN طبیعی را به‌طور کلی ۶ تا ۲۰ mg/dL می‌داند و Cleveland Clinic محدوده را برای زن و مرد جدا می‌دهد.[۲][۳] ستون اوره با ضرب BUN در ۲٫۱۴ حساب شده است:[۴]
| گروه | BUN (mg/dL) | اوره (mg/dL) |
|---|---|---|
| بزرگسالان (کلی) | ۶ تا ۲۰ | حدود ۱۳ تا ۴۳ |
| زنان بزرگسال | ۶ تا ۲۱ | حدود ۱۳ تا ۴۵ |
| مردان بزرگسال | ۸ تا ۲۴ | حدود ۱۷ تا ۵۱ |
| کودکان ۱ تا ۱۷ سال | ۷ تا ۲۰ | حدود ۱۵ تا ۴۳ |
منبع BUN: MedlinePlus (کلی) و Cleveland Clinic (زن، مرد، کودک). اوره = BUN × ۲٫۱۴ (Hosten، Clinical Methods). محدوده هر آزمایشگاه کمی فرق دارد؛ عدد چاپ‌شده روی برگه خودتان ملاک است.
اوره با بالا رفتن سن معمولاً کمی بیشتر می‌شود و به جنس و مقدار پروتئین غذا هم بستگی دارد.[۱] در بارداری اوره به‌طور طبیعی پایین‌تر است؛ Hosten می‌نویسد BUN ۱۵ در هفته سی‌ام بارداری نشانه کاهش قابل‌توجه کار کلیه است، با اینکه همین عدد در غیر بارداری طبیعی است.[۴]
بعضی آزمایشگاه‌ها اوره را بر حسب mmol/L می‌دهند. BUN ۵ تا ۲۰ mg/dL برابر ۱٫۸ تا ۷٫۱ میلی‌مول اوره در لیتر است.[۴] برای تبدیل، BUN بر حسب mg/dL را در ۰٫۳۵۷ ضرب کنید.
اوره و BUN یک ماده را می‌سنجند با دو واحد مختلف. BUN فقط وزن نیتروژن داخل مولکول اوره را حساب می‌کند و حدود ۰٫۴۶ اوره است (۲۸ از ۶۰). در اروپا معمولاً کل مولکول اوره و در آمریکا فقط نیتروژن آن گزارش می‌شود.[۴]
همین فرق واحد دلیل رایج‌ترین اشتباه در خواندن برگه است: عدد اوره را با محدوده BUN مقایسه کردن و نتیجه گرفتن که «اوره دو برابر حد طبیعی است».
عدد مشخصی برای «اوره خطرناک» وجود ندارد. Cleveland Clinic می‌گوید پزشکان نارسایی کلیه را با BUN تعریف نمی‌کنند؛ اگر BUN و کراتینین هر دو از حد انتظار بالاتر باشند، احتمالاً کار کلیه کم شده است.[۳] سه چیز معنی عدد را تعیین می‌کند:
این جدول فقط عدد اوره را به BUN تبدیل می‌کند و نشان می‌دهد چند برابر سقف طبیعی (اوره ۴۳) است؛ تشخیص را با کراتینین و نظر پزشک بگذارید:
| اوره (mg/dL) | BUN (mg/dL) | نسبت به سقف طبیعی |
|---|---|---|
| ۵۰ | حدود ۲۳ | حدود ۱٫۲ برابر |
| ۶۰ | حدود ۲۸ | حدود ۱٫۴ برابر |
| ۸۰ | حدود ۳۷ | حدود ۱٫۹ برابر |
| ۱۰۰ | حدود ۴۷ | حدود ۲٫۳ برابر |
| ۱۵۰ | حدود ۷۰ | حدود ۳٫۵ برابر |
| ۲۰۰ | حدود ۹۳ | حدود ۴٫۷ برابر |
محاسبه: BUN = اوره ÷ ۲٫۱۴؛ سقف طبیعی اوره ۴۳ (BUN ۲۰، MedlinePlus).
در کتاب Clinical Methods آمده که در نارسایی متوسط تا پیشرفته کلیه، BUN معمولاً حدود ده برابر کراتینین است؛ اگر BUN خیلی بیشتر از این باشد، مثلاً BUN ۱۰۰ با کراتینین ۵، باید دنبال علتی بیرون از کلیه هم گشت.[۴]
علت‌های اوره بالا را می‌شود در سه دسته گذاشت:[۲][۳][۴]
| دسته | علت‌ها |
|---|---|
| بیرون از کلیه (کراتینین اغلب طبیعی) | کم‌آبی و از دست دادن مایعات، رژیم پرپروتئین، خونریزی گوارشی، تب و عفونت، سوختگی، استرس شدید، بعضی داروها مثل کورتون‌ها و برخی تتراسایکلین‌ها |
| کم شدن جریان خون کلیه | نارسایی قلب، حمله قلبی، شوک |
| خود کلیه و مجاری ادرار | بیماری کلیه (گلومرولونفریت، پیلونفریت، نکروز حاد توبولی)، نارسایی کلیه، انسداد مجاری ادرار |
منبع: MedlinePlus، Cleveland Clinic و Hosten (Clinical Methods).
خونریزی گوارشی اوره را بالا میبرد، چون خون داخل روده مثل یک وعده پرپروتئین هضم می‌شود.[۲][۴] اگر اوره بالا با کراتینین طبیعی، مدفوع سیاه یا کم‌خونی همراه است، این علت باید بررسی شود؛ هموگلوبین را در آزمایش CBC ببینید.
رژیم پرپروتئین اوره را بالا و رژیم کم‌پروتئین آن را پایین می‌آورد.[۱] فهرست خوراکی‌ها و برنامه غذایی را در رژیم کاهش اوره و کراتینین ببینید.
اوره خون
اوره کمی بالا معمولاً علامتی ندارد و در آزمایش چکاپ پیدا می‌شود؛ بیماری مزمن کلیه هم در مراحل اول اغلب بی‌علامت است.[۳] علائم بیشتر از علت اوره بالا می‌آیند، مثل تشنگی و خشکی دهان در کم‌آبی. وقتی کار کلیه زیاد کم شود، NIDDK این علائم را برای نارسایی کلیه می‌شمارد:[۵]
زندگی بیمار در مرحله دیالیز را در حال بیمار قبل، حین و بعد از دیالیز ببینید.
بعضی آزمایشگاه‌ها کنار BUN و کراتینین، نسبت این دو را هم گزارش می‌کنند. طبق Clinical Methods، BUN و کراتینین هر دو بیشتر تابع فیلتر کلیه‌اند و به‌تنهایی نمی‌توانند مشکل خود کلیه را از مشکل پیش یا پس از کلیه جدا کنند؛ ولی BUN کنار کراتینین سرنخ مهمی برای علت‌های بیرون از کلیه است.[۴]
کار کلیه را دقیق‌تر با eGFR یا کلیرانس کراتینین ۲۴ ساعته می‌سنجند.
Cleveland Clinic می‌گوید اوره پایین شایع نیست.[۳] علت‌های آن:[۲][۳][۴]
اوره کمی پایین در کسی که حالش خوب است و آزمایش‌های کبدش طبیعی است، معمولاً اهمیتی ندارد.
اوره بالا بیماری جداگانه‌ای نیست که دارو یا درمان قطعی خودش را داشته باشد؛ درمان، درمان علت آن است.[۳][۴]
اوره خون چیست؟
ماده زائدی که از تجزیه پروتئین ساخته و با ادرار دفع می‌شود. عدد آن به مقدار پروتئین غذا، آب بدن، کار کبد و کار کلیه بستگی دارد.
اوره خون باید چند باشد؟
BUN طبیعی در بزرگسالان حدود ۶ تا ۲۰ mg/dL است که برابر اوره حدود ۱۳ تا ۴۳ است. محدوده چاپ‌شده روی برگه آزمایشگاه ملاک است.
اوره خون چند باشد خطرناک است؟
عدد مشخصی برای خطر وجود ندارد و نارسایی کلیه با اوره به‌تنهایی تعریف نمی‌شود. اوره بالا همراه با کراتینین بالا، کم شدن ادرار، گیجی یا استفراغ مداوم نیاز به بررسی فوری دارد.
اوره خون بالا نشانه چیست؟
کم‌آبی، رژیم پرپروتئین، خونریزی گوارشی، تب و عفونت، بعضی داروها، نارسایی قلب، بیماری یا نارسایی کلیه و انسداد مجاری ادرار. با کراتینین کنار آن معلوم می‌شود مشکل از کلیه است یا نه.
علائم بالا بودن اوره خون چیست؟
اوره کمی بالا معمولاً علامتی ندارد. در کاهش شدید کار کلیه ورم پا، خارش، خستگی، تهوع و بی‌اشتهایی، ادرار کم، گرفتگی عضله و گیجی دیده می‌شود.
اوره خون پایین نشانه چیست؟
رژیم کم‌پروتئین یا سوءتغذیه، بیماری کبد، دریافت زیاد مایعات و بارداری. اوره پایین شایع نیست و در فرد سالم معمولاً اهمیتی ندارد.
BUN در آزمایش خون چیست و با اوره چه فرقی دارد؟
BUN فقط نیتروژن مولکول اوره را می‌سنجد. اوره تقریباً ۲٫۱۴ برابر BUN است؛ پس اوره ۶۰ برابر BUN حدود ۲۸ است.
درمان قطعی اوره خون چیست؟
اوره بالا درمان جداگانه‌ای ندارد و با درمان علت آن پایین می‌آید؛ مثل رفع کم‌آبی، تغییر دارو با نظر پزشک یا درمان بیماری کلیه.
اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.
جدیدترین
