شرکت فهیم طب امیر | مرجع تخصصی سلامتی، پزشکی و تجهیزات پزشکی
فهیم‌طب
پیشخوان مدیریت دیالیز
نویسنده: تیم تحریریه فهیم‌طب | بازبینی علمی و محتوایی: تیم علمی فهیم‌طب | انتشار: ۱۷ تیر ۱۴۰۵ | آخرین به‌روزرسانی: ۱۷ تیر ۱۴۰۵ فهیم‌طب | تحریریه و بازبینی علمی | انتشار: ۱۷ تیر ۱۴۰۵ | آپدیت: ۱۷ تیر ۱۴۰۵
توجه: مطالب فهیم‌طب با هدف افزایش آگاهی عمومی منتشر می‌شوند و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان توسط پزشک نیستند. در صورت داشتن علائم، مصرف دارو یا نگرانی پزشکی، با پزشک یا مراکز درمانی معتبر مشورت کنید. توجه: این مطلب جایگزین تشخیص یا درمان پزشک نیست.

حال بیمار قبل، حین و بعد از دیالیز؛ بیمار دیالیزی دقیقاً چه احساسی دارد؟

حال بیمار در دیالیز همیشه یک حالت ثابت و ساده نیست. بعضی بیماران قبل از دیالیز سنگینی بدن، ورم، تنگی نفس، تهوع، خارش، بی‌اشتهایی یا خستگی دارند؛ بعضی در حین دیالیز احساس سرما، افت فشار، کرامپ، تهوع، سرگیجه، خواب‌آلودگی یا اضطراب را تجربه می‌کنند؛ و بعضی بعد از دیالیز چند ساعت تا حتی روز بعد دچار بی‌حالی، ضعف عضلانی، احساس تخلیه انرژی یا همان حالت washed out می‌شوند.

فهرست مطالب
نفروکر | سامانه هوشمند و بیمار محور مدیریت دیالیز

نفروکر | سامانه هوشمند و بیمار محور مدیریت دیالیز

وقتی درباره حال بیمار بعد از دیالیز صحبت می‌کنیم، منظور فقط «خسته بودن» نیست. باید دید بیمار قبل از شروع جلسه چه وضعی داشته، در طول جلسه چه تغییراتی در فشار خون، وزن، ضربان قلب و علائم رخ داده و بعد از قطع دستگاه چقدر طول کشیده تا دوباره به حالت معمول برگردد.

مبنای علمی: WHO، CDC، NIDDK/NIH، NHS، Mayo Clinic، National Kidney Foundation، Fresenius Kidney Care و منابع علمی دربارهٔ Hemodialysis، Post-Dialysis Fatigue، Intradialytic Hypotension، Ultrafiltration و Dialysis Recovery Time | به‌روزرسانی: تیر ۱۴۰۵

خلاصهٔ کلیدی در چند خط

  • قبل از دیالیز، بیمار ممکن است به‌دلیل تجمع مایع و مواد زائد دچار خستگی، سنگینی بدن، ورم، تنگی نفس، تهوع، خارش، کاهش اشتها یا سردرد باشد.
  • حین همودیالیز، حال بیمار به تحمل برداشت مایع، فشار خون، وزن خشک، سرعت اولترافیلتراسیون، الکترولیت‌ها، دسترسی عروقی و وضعیت قلبی وابسته است.
  • بعد از دیالیز، بعضی بیماران سبک‌تر و بهتر می‌شوند، اما برخی دچار خستگی شدید، خواب‌آلودگی، کرامپ، تهوع، سرگیجه یا احساس washed out برای چند ساعت می‌شوند.
  • سؤال «بعد از دیالیز چه حسی دارد؟» باید با عدد پاسخ داده شود: فشار، وزن قبل و بعد، میزان UF، کمترین فشار حین جلسه و زمان ریکاوری.
  • درد قفسه سینه، تنگی نفس، غش، گیجی، تب، لرز، خونریزی از فیستول یا کتتر و ضعف ناگهانی علامت هشدار هستند.

حال بیمار دیالیزی در یک نگاه

در بیماری پیشرفته کلیه، بدن دیگر نمی‌تواند مثل قبل آب اضافی، مواد زائد، اسیدها و بخشی از بار الکترولیتی را تنظیم کند. به همین دلیل بیمار قبل از دیالیز ممکن است احساس «پر بودن بدن»، سنگینی، خستگی، بی‌اشتهایی، تهوع، خارش، بی‌خوابی یا تنگی نفس داشته باشد. دیالیز برای کم کردن همین بار اضافی انجام می‌شود؛ اما خود فرایند همودیالیز در چند ساعت تغییرات فشرده‌ای در مایع بدن، فشار خون و ترکیب خون ایجاد می‌کند.

به همین علت، حالت بیمار حین دیالیز از فردی به فرد دیگر متفاوت است. یک بیمار ممکن است آرام بخوابد یا تلویزیون ببیند، اما بیمار دیگر در همان جلسه دچار افت فشار، کرامپ پا، تهوع، سردرد، احساس سرما یا اضطراب شود. بعد از دیالیز هم بعضی افراد به کارهای سبک برمی‌گردند، در حالی که بعضی دیگر فقط توان برگشت به خانه، غذا خوردن و خوابیدن دارند.

توجه: این مقاله برای آموزش و تصمیم‌یار اولیه است و جایگزین ارزیابی نفرولوژیست، پرستار دیالیز، بررسی داروها، آزمایش خون، تنظیم وزن خشک، تغییر نسخه دیالیز یا مراجعه اورژانسی نیست. اگر بیمار حین یا بعد از دیالیز دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس، غش، گیجی، تب، لرز، خونریزی از فیستول یا کتتر، ضعف ناگهانی، افت فشار شدید یا تهوع و استفراغ مداوم شد، باید فوری با تیم درمان یا اورژانس تماس گرفته شود.

قبل از دیالیز حال بیمار چطور است؟

حال بیمار قبل از دیالیز معمولاً تحت تأثیر فاصله از جلسه قبلی، میزان اضافه وزن بین دو دیالیز، مقدار ادرار باقی‌مانده، پتاسیم، اوره، فشار خون، کم‌خونی و وضعیت قلبی است. اگر بین دو جلسه مایع زیادی جمع شده باشد، بیمار ممکن است با ورم پا، پف صورت، فشار خون بالا، سنگینی قفسه سینه، تنگی نفس هنگام خواب یا راه رفتن و احساس بی‌قراری وارد مرکز دیالیز شود.

از طرف دیگر، تجمع مواد زائد می‌تواند باعث تهوع، کاهش اشتها، طعم بد دهان، خارش، خواب‌آلودگی، سردرد، تمرکز پایین و ضعف عمومی شود. WHO علائم بیماری پیشرفته کلیه را شامل خستگی، تنگی نفس، خارش عمومی، ورم پا، کرامپ عضلانی، تهوع یا استفراغ معرفی می‌کند. بنابراین وقتی بیمار می‌گوید «قبل از دیالیز حالم خیلی بد است» یا «تا نروم دیالیز نفس کم می‌آورم»، باید احتمال اضافه‌مایع، فشار بالا، کم‌خونی، اورمی یا اختلال الکترولیت بررسی شود.

قبل از دیالیز، فقط پرسیدن «حالت خوب است؟» کافی نیست. وزن قبل از دیالیز، فشار خون، ورم، تنگی نفس، تهوع، خارش، درد قفسه سینه، ضعف شدید و آخرین آزمایش‌های پتاسیم و هموگلوبین باید کنار هم دیده شوند.

اولین جلسه دیالیز چه حسی دارد؟

یکی از پرسش‌های پرتکرار بیماران و خانواده‌ها این است: اولین جلسه دیالیز چه حسی دارد؟ تجربهٔ اولین جلسه می‌تواند از نظر روانی سنگین باشد، چون بیمار با دستگاه، صداها، سوزن فیستول یا کاتتر، تخت دیالیز، مانیتور فشار و پرستاران جدید روبه‌رو می‌شود. از نظر جسمی، خود همودیالیز معمولاً نباید دردناک باشد، اما ورود سوزن به فیستول یا گرافت ممکن است ناراحت‌کننده باشد و اضطراب بیمار می‌تواند احساس تپش قلب، بی‌قراری یا سردی بدن را بیشتر کند.

حال بیمار قبل، حین و بعد از دیالیز

حال بیمار قبل، حین و بعد از دیالیز

در شروع درمان، تیم دیالیز هنوز در حال تنظیم وزن خشک، زمان جلسه، میزان برداشت مایع و تحمل بدن است. به همین دلیل ممکن است بیمار در جلسه‌های اول بعد از دیالیز هنوز کاملاً بهتر نشود یا حتی احساس خستگی، سردرد، تهوع یا خواب‌آلودگی داشته باشد. این به معنی شکست درمان نیست؛ بلکه یعنی نسخه دیالیز باید با داده‌های واقعی هر جلسه تنظیم شود.

در حین دیالیز چه اتفاقی برای بدن می‌افتد؟

در همودیالیز، خون از طریق فیستول، گرافت یا کاتتر وارد مدار دستگاه می‌شود، از فیلتر یا دیالایزر عبور می‌کند و بعد از کاهش بخشی از مواد زائد و مایع اضافی به بدن برمی‌گردد. Fresenius توضیح می‌دهد که قبل از شروع، وزن بیمار بررسی می‌شود، محل دسترسی عروقی شسته و آماده می‌شود، فشار خون و نبض گرفته می‌شود و سپس دسترسی عروقی به لوله‌های دستگاه وصل می‌شود. در طول درمان نیز بیمار مرتب پایش می‌شود تا مشخص شود بدن درمان را تحمل می‌کند یا نه.

از بیرون ممکن است بیمار فقط روی صندلی نشسته باشد، اما داخل بدن چند اتفاق مهم رخ می‌دهد: آب اضافی کم می‌شود، اوره و برخی مواد زائد کاهش می‌یابد، پتاسیم و بیکربنات اصلاح می‌شوند و حجم داخل رگ تغییر می‌کند. اگر این تغییرات آهسته و متناسب با توان بدن باشد، بیمار ممکن است حال قابل قبولی داشته باشد؛ اما اگر برداشت مایع زیاد یا سریع باشد، احتمال افت فشار، کرامپ، تهوع و احساس ضعف بیشتر می‌شود.

حال بیمار قبل، حین و بعد از دیالیز
زمان احساس یا علامت شایع داده‌ای که باید بررسی شود
قبل از دیالیز سنگینی بدن، ورم، تنگی نفس، تهوع، خارش، خستگی، فشار بالا وزن قبل، فشار، ورم، پتاسیم، Hb، علائم اضافه‌مایع
حین دیالیز سرما، کرامپ، افت فشار، تهوع، سردرد، خواب‌آلودگی، اضطراب کمترین فشار حین جلسه، UF، نبض، علائم، سرعت برداشت مایع
بلافاصله بعد از دیالیز سبکی بدن یا برعکس بی‌حالی، سرگیجه، ضعف، تهوع، گرسنگی یا لرز وزن بعد، فشار بعد، وضعیت دسترسی عروقی، خونریزی، سرگیجه
چند ساعت بعد washed out، خواب‌آلودگی، ضعف پا، کرامپ، بی‌اشتهایی یا ریکاوری کامل زمان ریکاوری، شدت خستگی، غذا خوردن، خواب، علائم هشدار

حال بیمار حین دیالیز چگونه است؟

حال بیمار حین دیالیز می‌تواند از «تقریباً طبیعی» تا «بسیار ناخوش» تغییر کند. برخی بیماران در طول درمان می‌خوابند، کتاب می‌خوانند، موسیقی گوش می‌دهند یا با دیگران صحبت می‌کنند. اما در گروهی دیگر، همزمان با برداشت مایع، فشار خون پایین می‌آید و بیمار دچار سبکی سر، عرق سرد، تهوع، تاری دید، بی‌قراری، خواب‌آلودگی یا احساس نزدیک شدن به غش می‌شود.

Mayo Clinic افت فشار خون را از عوارض شایع همودیالیز معرفی می‌کند و توضیح می‌دهد که افت فشار می‌تواند با تنگی نفس، کرامپ شکمی، کرامپ عضلانی، تهوع یا استفراغ همراه شود. بنابراین اگر بیمار در طول جلسه می‌گوید «حالم دارد بد می‌شود»، «سرم گیج می‌رود»، «پاهایم می‌گیرد» یا «احساس تهوع دارم»، باید به‌عنوان داده بالینی دیده شود، نه فقط یک ناراحتی ساده.

علائم مهم حین دیالیز

سرگیجه، تهوع، عرق سرد، افت فشار، کرامپ پا، درد قفسه سینه، تنگی نفس، بی‌قراری، خواب‌آلودگی غیرعادی یا احساس غش.

چه چیزی باید ثبت شود؟

فشار خون‌های حین جلسه، کمترین فشار، میزان UF، زمان شروع علامت، داروهای فشار، غذا خوردن حین دیالیز و واکنش بدن به تنظیمات دستگاه.

بعد از دیالیز حال بیمار چطور می‌شود؟

حال بیمار بعد از دیالیز دو الگوی رایج دارد. در الگوی اول، بیمار بعد از جلسه احساس سبک‌تر شدن، نفس بهتر، کاهش ورم و بهتر شدن تهوع یا سردرد را تجربه می‌کند. این حالت معمولاً وقتی دیده می‌شود که اضافه‌مایع کنترل شده، فشار خون پایدار بوده، برداشت مایع خیلی سریع نبوده و بیمار از نظر کم‌خونی و تغذیه در وضعیت قابل قبول‌تری قرار دارد.

در الگوی دوم، بیمار می‌گوید «بعد از دیالیز از پا می‌افتم»، «انگار بدنم خالی می‌شود»، «بعد از دیالیز فقط می‌خوابم» یا «تا روز بعد حالم برنمی‌گردد». NIDDK/NIH توضیح می‌دهد که همودیالیز استاندارد می‌تواند برای چند ساعت بعد از هر درمان فرد را خسته یا washed out کند. این تجربه در جست‌وجوهای انگلیسی با عباراتی مثل feeling after dialysis، how do you feel after dialysis، washed out after dialysis و dialysis recovery time دیده می‌شود.

چند ساعت بعد از دیالیز حال بیمار بهتر می‌شود؟

پاسخ دقیق برای همه یکسان نیست. بعضی بیماران یک تا دو ساعت بعد از دیالیز بهتر می‌شوند، بعضی تا شب بی‌حال‌اند و بعضی تا روز بعد هنوز توان فعالیت معمول ندارند. این زمان با عنوان زمان ریکاوری بعد از دیالیز شناخته می‌شود و یکی از مهم‌ترین داده‌هایی است که باید ثبت شود.

اگر بیمار بعد از هر جلسه فقط کمی خسته است و با استراحت کوتاه بهتر می‌شود، وضعیت با خستگی شدید و ناتوان‌کننده فرق دارد. اما اگر زمان ریکاوری طولانی‌تر می‌شود، مثلاً از دو ساعت به شش ساعت، از چند ساعت به تا روز بعد، یا از یک روز به ناتوانی مداوم تغییر می‌کند، باید وزن خشک، فشار خون، میزان برداشت مایع، کم‌خونی، آلبومین، پتاسیم، خواب و کیفیت دیالیز بررسی شود.

یک سؤال ساده برای هر جلسه

بعد از هر دیالیز بنویسید: «چند ساعت طول کشید تا به حال معمول خودم برگردم؟» این عدد از خود جملهٔ «حالم بد است» مهم‌تر است، چون روند بیمار را به تیم درمان نشان می‌دهد.

افت فشار، برداشت مایع و وزن خشک؛ سه عامل مهم حال بد در دیالیز

بسیاری از موارد احساس بد حین دیالیز یا بی‌حالی بعد از دیالیز به رابطه بین وزن قبل از دیالیز، وزن خشک و میزان برداشت مایع مربوط است. اگر بیمار بین دو جلسه وزن زیادی اضافه کند، دستگاه باید مایع بیشتری خارج کند. برداشت زیاد یا سریع مایع می‌تواند حجم داخل رگ را کم کند، فشار خون را پایین بیاورد و باعث سرگیجه، تهوع، کرامپ، ضعف، سردرد یا خواب‌آلودگی شود.

اگر وزن خشک بیش از حد پایین تنظیم شده باشد، بیمار هر جلسه به سمت کم‌حجمی نسبی می‌رود و بعد از دیالیز بی‌حال، سرد، کرامپی یا سرگیجه‌دار می‌شود. اگر وزن خشک بیش از حد بالا باشد، اضافه‌مایع باقی می‌ماند و بیمار ممکن است با ورم، فشار بالا یا تنگی نفس از جلسه خارج شود. بنابراین «حال خوب بعد از دیالیز» فقط به پاک شدن خون مربوط نیست؛ به تنظیم دقیق مایع هم مربوط است.

چطور بفهمیم حال بد بیمار به مایع و فشار مربوط است؟
نشانه احتمال مهم چه چیزی باید بررسی شود؟
سرگیجه و عرق سرد حین دیالیز افت فشار یا برداشت سریع مایع کمترین فشار، UF، وزن خشک، داروهای فشار
کرامپ پا در اواخر جلسه برداشت زیاد مایع یا تغییر الکترولیت UF، سدیم، پتاسیم، کلسیم، وزن خشک
تنگی نفس قبل یا بعد از دیالیز اضافه‌مایع یا مشکل قلبی/ریوی وزن، فشار، ورم، اکسیژن، ارزیابی قلب
خستگی تا روز بعد دیالیز سنگین، کم‌خونی، خواب بد، سوءتغذیه یا التهاب Hb، آلبومین، CRP، Kt/V، فشار و ریکاوری

کرامپ، تهوع، سردی بدن و سردرد حین دیالیز

کرامپ عضلانی، تهوع، سردی بدن و سردرد از تجربه‌هایی هستند که بیماران در جست‌وجوهایی مانند کرامپ حین دیالیز، تهوع بعد از دیالیز، سرگیجه بعد از دیالیز و چرا بعد از دیالیز حالم بد می‌شود مطرح می‌کنند. این علائم می‌توانند به افت فشار، برداشت مایع، تغییرات الکترولیت، غذا خوردن حین جلسه، داروهای فشار خون، کم‌خونی یا حتی اضطراب مربوط باشند.

احساس سرما نیز در بعضی بیماران به دلیل محیط مرکز، جریان خون در مدار دستگاه، دمای دیالیزیت یا کاهش فشار رخ می‌دهد. Fresenius هم در آموزش بیمار اشاره می‌کند که برخی افراد در حین درمان احساس سردی می‌کنند و بهتر است لباس لایه‌لایه یا پتو همراه داشته باشند، البته دسترسی عروقی باید آزاد و قابل مشاهده بماند. اگر سردی با لرز، تب، درد محل کاتتر یا بی‌حالی شدید همراه شود، موضوع عفونت هم باید بررسی شود.

اضطراب، ترس و احساس روانی بیمار در دیالیز

حال بیمار دیالیزی فقط جسمی نیست. بسیاری از بیماران، مخصوصاً در شروع درمان، از سوزن، خون، صدای دستگاه، طولانی بودن جلسه، وابستگی به مرکز درمان، محدودیت مایعات و تغییر سبک زندگی می‌ترسند. برای خانواده، دیدن بیمار روی دستگاه هم ممکن است اضطراب‌آور باشد. بنابراین وقتی بیمار می‌گوید «از دیالیز می‌ترسم» یا «حین دیالیز بی‌قرار می‌شوم»، نباید این احساس نادیده گرفته شود.

آرام‌تر شدن محیط، توضیح مرحله‌به‌مرحله فرایند، همراهی خانواده طبق قوانین مرکز، گوش دادن به موسیقی، صحبت با پرستار، آشنایی با بیماران دیگر و داشتن برنامه مشخص برای بعد از جلسه می‌تواند بخشی از فشار روانی را کم کند. اگر اضطراب شدید، افسردگی، بی‌خوابی یا ترس از رفتن به دیالیز ادامه‌دار شود، بهتر است با تیم درمان و در صورت نیاز روان‌شناس یا روان‌پزشک در ارتباط با بیمار کلیوی مشورت شود.

چه حالتی بعد از دیالیز طبیعی نیست؟

خستگی خفیف تا متوسط بعد از دیالیز می‌تواند رخ دهد، اما هر علامتی را نباید طبیعی دانست. اگر بیمار بعد از دیالیز دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش، گیجی، تب، لرز، خونریزی از فیستول یا کاتتر، ضربان نامنظم، ضعف یک‌طرفه بدن، اختلال تکلم، افت فشار شدید یا استفراغ مداوم شود، این وضعیت نیاز به اقدام فوری دارد.

NHS درباره بیماران دیالیزی به علائمی مثل عفونت یا تغییر ظاهر محل فیستول/کاتتر، تب یا لرز، ضربان قلب سریع، کاهش شدید ادرار و خونریزی از فیستول به‌عنوان موارد نیازمند توجه فوری اشاره می‌کند. بنابراین جملهٔ «بعد از دیالیز طبیعی است» نباید باعث شود علائم هشدار نادیده گرفته شود.

پیگیری معمول

خستگی خفیف، خواب‌آلودگی کوتاه‌مدت، گرسنگی، کمی سردی بدن یا نیاز به استراحت چند ساعته؛ در صورت نبود علامت خطر، بهتر است ثبت شود و در جلسه بعد با تیم دیالیز مطرح شود.

تماس با مرکز دیالیز

خستگی تکرارشونده، سرگیجه، افت فشار، کرامپ شدید، تهوع بعد از دیالیز، ضعف پا، بی‌اشتهایی، ریکاوری طولانی یا تغییر واضح نسبت به جلسه‌های قبلی.

هشدار فوری

درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش، گیجی، تب و لرز، خونریزی از دسترسی عروقی، ضعف ناگهانی، اختلال تکلم، ضربان نامنظم یا تهوع و استفراغ مداوم بعد از دیالیز.

برای توصیف دقیق حال بیمار دیالیزی چه چیزهایی باید ثبت شود؟

برای اینکه حال بیمار قبل، حین و بعد از دیالیز دقیق توصیف شود، باید از ثبت احساسی به ثبت داده‌محور برسیم. یعنی به جای اینکه فقط نوشته شود «حال بیمار بد بود»، باید مشخص شود بدی حال چه زمانی شروع شد، با چه علامتی همراه بود، فشار خون چقدر بود، چقدر مایع برداشته شد، وزن قبل و بعد چه بود و بیمار چند ساعت بعد به حالت عادی برگشت.

این نوع ثبت برای بیمار، خانواده و تیم درمان ارزش زیادی دارد؛ چون نشان می‌دهد مشکل بیشتر از افت فشار است، از برداشت مایع است، از کم‌خونی است، از خواب و تغذیه است یا از نسخه دیالیز. در ابزارهایی مثل پرونده بیمارمحور دیالیز یا اپلیکیشن مدیریت دیالیز، همین داده‌ها می‌توانند به شکل گزارش روندی، نمودار فشار، نمودار وزن، شدت خستگی و زمان ریکاوری نمایش داده شوند.

فرم پیشنهادی ثبت حال بیمار دیالیزی
بخش ثبت نمونه داده کاربرد
قبل از دیالیز وزن، فشار، ورم، تنگی نفس، تهوع، خارش تشخیص اضافه‌مایع، فشار بالا یا اورمی
حین دیالیز کمترین فشار، کرامپ، تهوع، سرگیجه، سردرد بررسی افت فشار و تحمل نسخه دیالیز
بعد از دیالیز وزن بعد، فشار بعد، ضعف، خواب‌آلودگی، خونریزی محل دسترسی تشخیص خروج بیش از حد مایع یا عارضه دسترسی
ریکاوری چند ساعت تا برگشت به حال معمول، شدت خستگی از ۰ تا ۱۰ پایش کیفیت زندگی و سنگینی جلسه دیالیز

یک گزارش خوب برای تیم دیالیز

«قبل از دیالیز ۲.۸ کیلو اضافه وزن داشتم، فشارم ۱۵ روی ۹ بود، حین جلسه در ساعت سوم فشارم به ۹ روی ۶ رسید، کرامپ پا گرفتم، بعد از دیالیز وزنم به وزن خشک رسید اما تا ۸ ساعت بی‌حال بودم.» این نوع گزارش از جملهٔ کلی «حالم بد بود» بسیار مفیدتر است.

ثبت دقیق علائم دیالیز با اپلیکیشن نفروکر

اگر می‌خواهید اطلاعاتی مثل وزن قبل و بعد از دیالیز، فشار خون، میزان برداشت مایع، کرامپ، تهوع، خستگی و زمان ریکاوری را منظم ثبت و پیگیری کنید، نفروکر می‌تواند به شما کمک کند تا گزارش‌های دقیق‌تر و کاربردی‌تری برای تیم درمان داشته باشید.

معرفی اپلیکیشن نفروکر

جمع‌بندی: حال بیمار دیالیزی را باید مرحله‌به‌مرحله دید

حال بیمار دیالیزی فقط به لحظه خروج از مرکز مربوط نیست. قبل از دیالیز ممکن است بیمار از تجمع مایع، اورمی، کم‌خونی یا فشار بالا خسته و سنگین باشد. حین دیالیز ممکن است بدن به برداشت مایع، تغییر فشار و تغییرات الکترولیت واکنش نشان دهد. بعد از دیالیز نیز بعضی بیماران بهتر و سبک‌تر می‌شوند، اما بعضی دچار خستگی، سرگیجه، کرامپ، تهوع یا خواب‌آلودگی چندساعته می‌شوند.

بنابراین برای پاسخ به این سؤال که «بیمار بعد از دیالیز چه حسی دارد؟» باید داده‌های قبل، حین و بعد کنار هم قرار بگیرند: وزن، فشار، UF، علائم حین جلسه، آزمایش‌ها، داروها، خواب، تغذیه و زمان ریکاوری. هدف این نیست که بیمار فقط تحمل کند؛ هدف این است که علت‌های قابل اصلاح پیدا شوند و کیفیت زندگی بیمار دیالیزی بهتر شود.

سؤالات متداول درباره حال بیمار قبل، حین و بعد از دیالیز

قبل از دیالیز بیمار معمولاً چه حسی دارد؟

قبل از دیالیز ممکن است بیمار به دلیل تجمع مایع و مواد زائد دچار خستگی، ورم، تنگی نفس، تهوع، خارش، بی‌اشتهایی، سردرد، فشار خون بالا یا خواب‌آلودگی شود. شدت این علائم به فاصله از جلسه قبلی، اضافه وزن بین دو جلسه، ادرار باقی‌مانده، پتاسیم، کم‌خونی و وضعیت قلبی بستگی دارد.

حین دیالیز چه احساسی طبیعی است؟

بعضی بیماران حین دیالیز آرام هستند و حتی می‌خوابند، اما احساس سردی، کمی خستگی یا نیاز به استراحت هم می‌تواند رخ دهد. با این حال سرگیجه شدید، افت فشار، تهوع، کرامپ شدید، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا غش طبیعی محسوب نمی‌شود و باید فوراً به تیم دیالیز گفته شود.

بعد از دیالیز بیمار چه حسی دارد؟

بعد از دیالیز بعضی بیماران سبک‌تر و بهتر می‌شوند، اما بعضی دیگر دچار خستگی، ضعف، خواب‌آلودگی، سرگیجه، تهوع، کرامپ یا احساس washed out می‌شوند. اگر این حالت چند ساعت طول بکشد یا هر جلسه تکرار شود، باید فشار، وزن، میزان برداشت مایع، کم‌خونی و زمان ریکاوری بررسی شود.

چرا بعد از دیالیز بدن بیمار خالی و بی‌حال می‌شود؟

احساس خالی شدن بدن بعد از دیالیز می‌تواند به برداشت زیاد یا سریع مایع، افت فشار، وزن خشک نامناسب، کم‌خونی، تغییرات الکترولیت، تغذیه ناکافی، خواب بد یا بیماری قلبی مربوط باشد. برای تشخیص دقیق باید داده‌های هر جلسه ثبت شوند.

چند ساعت بعد از دیالیز حال بیمار خوب می‌شود؟

در بعضی بیماران یک تا دو ساعت کافی است، اما در بعضی افراد خستگی تا شب یا حتی روز بعد ادامه دارد. اگر زمان ریکاوری طولانی‌تر می‌شود یا بیمار بعد از بیشتر جلسه‌ها توان فعالیت معمول را از دست می‌دهد، باید با تیم دیالیز مطرح شود.

آیا سرگیجه و تهوع حین دیالیز خطرناک است؟

سرگیجه و تهوع حین دیالیز می‌تواند نشانه افت فشار، برداشت زیاد مایع، تغییرات الکترولیت یا مشکل تحمل جلسه باشد. اگر شدید، تکرارشونده یا همراه با عرق سرد، غش، درد قفسه سینه یا تنگی نفس باشد، باید همان لحظه به تیم دیالیز اطلاع داده شود.

چرا بیمار حین دیالیز سردش می‌شود؟

احساس سردی می‌تواند به محیط مرکز، دمای دیالیزیت، جریان خون در مدار دستگاه یا افت فشار مربوط باشد. استفاده از پوشش مناسب و پتو با رعایت باز بودن محل دسترسی عروقی کمک می‌کند، اما سردی همراه با تب، لرز، درد محل کاتتر یا بی‌حالی شدید باید از نظر عفونت بررسی شود.

چه زمانی بعد از دیالیز باید فوری اقدام کرد؟

درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش، گیجی، تب و لرز، خونریزی از فیستول یا کاتتر، ضعف ناگهانی، اختلال تکلم، ضربان نامنظم، افت فشار شدید یا تهوع و استفراغ مداوم بعد از دیالیز نیاز به اقدام فوری پزشکی دارد.

منابع علمی

این مقاله بر اساس منابع معتبر بین‌المللی درباره بیماری کلیه، همودیالیز، عوارض حین دیالیز، خستگی پس از دیالیز، افت فشار، برداشت مایع، کرامپ عضلانی، علائم هشدار و تجربه بیمار قبل، حین و بعد از درمان تنظیم شده است.

نظر یا سوال شما

اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.

ایمیل شما نمایش داده نمی‌شود. دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند.

نفروکر
سامانه هوشمند بیماران دیالیزی

همراه شما در مراقبت روزانه؛ ثبت تغذیه و غذاها، پایش فسفر و پتاسیم، یادآور دیالیز و داروها، ثبت علائم و گزارش وضعیت برای مدیریت بهتر بیماری.

نمای اپلیکیشن نفروکر
ورود به سامانه