جدیدترین
منابع: سازمان جهانی بهداشت (WHO)، فرمولهای Devine، Robinson، Miller و Hamwi
محدودیت: وزن ایدهآل یک بازه است، نه یک عدد؛ ترکیب بدن و بیماریهای زمینهای را در نظر نمیگیرد.
نتیجه آموزشی است و جای معاینه و نظر پزشک را نمیگیرد. روش تهیه محتوای فهیم طب
محاسبه وزن ایده آل در بزرگسالان از قد و جنسیت شروع میشود و دو خروجی دارد: یک محدوده وزن مناسب که BMI را بین ۱۸٫۵ و ۲۴٫۹ نگه میدارد، و یک عدد هدف که از فرمولهای Devine، Robinson، Miller، Hamwi و Peterson به دست میآید. در کودکان و نوزادان، فرمول بزرگسالان کاربرد ندارد و وزن با منحنیهای رشد سازمان جهانی بهداشت سنجیده میشود. ماشینحساب بالای همین صفحه هر سه گروه را جداگانه محاسبه میکند و کاملاً رایگان است.
مبنای علمی: طبقهبندی BMI سازمان جهانی بهداشت و CDC، معادله Peterson (۲۰۱۶)، استانداردهای رشد کودک WHO و مرجع رشد ۵ تا ۱۹ سال WHO | بهروزرسانی: مهر ۱۴۰۵
نحوه محاسبه وزن ایده آل در این ابزار به گروه سنی بستگی دارد و برای هر گروه، ورودی و روش جداگانهای تعریف شده است. تعیین وزن ایده آل در سه مرحله انجام میشود: گروه سنی و جنسیت را انتخاب کنید، اعداد را وارد کنید و نتیجه را روی نمودار ببینید. ماشینحساب اعداد فارسی و انگلیسی را میپذیرد.
| گروه | ورودیها | روش محاسبه وزن ایده آل | خروجی |
|---|---|---|---|
| بزرگسال | قد، جنسیت و در صورت تمایل وزن فعلی | محدوده BMI بین ۱۸٫۵ و ۲۴٫۹ + میانگین پنج فرمول | محدوده وزن مناسب، نتیجه محاسبه وزن ایده آل، BMI و فاصله تا محدوده سالم |
| کودک و نوجوان (۲ تا ۱۹ سال) | سن به سال و ماه، جنسیت، قد و وزن | BMI برای سن WHO | صدک، z-score و محدوده وزن طبیعی برای همان قد |
| نوزاد (تولد تا ۲۴ ماه) | سن به ماه، جنسیت و وزن | وزن برای سن WHO | صدک، z-score و میانه وزن همان ماه |
اگر وزن فعلی را هم وارد کنید، نتیجه محاسبه وزن ایده آل نشان میدهد چند کیلوگرم با مرز پایین یا بالای محدوده وزن مناسب فاصله دارید. برای محاسبه جداگانه شاخص توده بدنی و دیدن طبقهبندی کامل آن، از ماشینحساب BMI فهیمطب استفاده کنید.
در منابع پزشکی، «وزن ایده آل» یا IBW عددی است که در محاسبه وزن ایده آل از قد و جنسیت به دست میآید؛ پاسخ کوتاه به این پرسش که ibw چیست همین است. این مفهوم در اصل برای کاربردهای بالینی ساخته شد و Pai و Paloucek در مرور تاریخچه این معادلات توضیح دادهاند که فرمول Devine در سال ۱۹۷۴ در زمینه محاسبه دوز دارو مطرح شد. برداشت ما این است که چنین عددی برای سنجش سلامت یک فرد طراحی نشده بود. در مقابل، سازمان جهانی بهداشت و CDC وزن سالم بزرگسال را با BMI تعریف میکنند و بهجای یک عدد، یک محدوده میدهند.

محاسبه وزن ایده آل زنان، مردان و کودکان بر اساس قد
عبارتهای وزن مناسب، وزن نرمال، وزن استاندارد، وزن متعادل و وزن مطلوب در فارسی معمولاً به همین محدوده اشاره دارند: وزنی که BMI را بین ۱۸٫۵ و کمتر از ۲۵ نگه میدارد. تمایز عملی این است که محاسبه وزن ایده آل یک عدد هدف میدهد و محاسبه وزن مناسب یک بازه؛ ابزار این صفحه هر دو را کنار هم نشان میدهد تا عدد فرمول بهجای محدوده سالم ملاک قضاوت نشود.
چهار فرمول قدیمیتر وزن را از قد ۵ فوت، یعنی ۱۵۲٫۴ سانتیمتر، شروع میکنند و برای هر اینچ (۲٫۵۴ سانتیمتر) قد بیشتر، مقدار ثابتی اضافه میکنند. معادله Peterson این ساختار را کنار میگذارد و وزن را مستقیم از BMI هدف و قد به متر محاسبه میکند؛ در ماشینحساب فهیمطب BMI هدف این معادله ۲۲ در نظر گرفته شده است. جدول زیر فرمول هر روش محاسبه وزن ایده آل را به کیلوگرم نشان میدهد:
| روش محاسبه وزن ایده آل | سال | زنان (کیلوگرم) | مردان (کیلوگرم) |
|---|---|---|---|
| Devine | ۱۹۷۴ | ۴۵٫۵ + ۲٫۳ × هر اینچ بالای ۵ فوت | ۵۰ + ۲٫۳ × هر اینچ بالای ۵ فوت |
| Robinson | ۱۹۸۳ | ۴۹ + ۱٫۷ × هر اینچ بالای ۵ فوت | ۵۲ + ۱٫۹ × هر اینچ بالای ۵ فوت |
| Miller | ۱۹۸۳ | ۵۳٫۱ + ۱٫۳۶ × هر اینچ بالای ۵ فوت | ۵۶٫۲ + ۱٫۴۱ × هر اینچ بالای ۵ فوت |
| Hamwi | ۱۹۶۴ | ۴۵٫۵ + ۲٫۲ × هر اینچ بالای ۵ فوت | ۴۸ + ۲٫۷ × هر اینچ بالای ۵ فوت |
| Peterson | ۲۰۱۶ | 2.2 × BMI + 3.5 × BMI × (قد به متر − 1.5) | همان معادله، بدون تفکیک جنسیت |
اختلاف نتیجه محاسبه وزن ایده آل با این فرمولها در قدهای میانه کم و در دو انتهای قد بیشتر است. مثلاً برای مرد ۱۹۰ سانتیمتری، Hamwi حدود ۸۸ و Miller حدود ۷۷ کیلوگرم میدهد. Peterson و همکاران در مقاله ۲۰۱۶ خود معادلهای پیشنهاد کردند که وزن را برای هر BMI دلخواه و هر قد برآورد کند. اگر فرمول وزن مناسب را جستوجو میکنید، معادله Peterson با BMI هدف همان کاری را میکند که فرمولهای قدیمی با یک عدد ثابت انجام میدادند. نمودار زیر خروجی پنج فرمول را برای یک زن ۱۶۵ سانتیمتری نشان میدهد:
وزن به کیلوگرم؛ طول نوار تا سقف ۷۰ کیلوگرم
محدوده وزن مناسب همین قد بر پایه BMI بین ۱۸٫۵ و ۲۴٫۹: حدود ۵۰٫۴ تا ۶۷٫۸ کیلوگرم. محاسبه وزن ایده آل: فهیمطب بر پایه فرمولهای منتشرشده.
جدول زیر نتیجه محاسبه وزن ایده آل زنان را برای قدهای ۱۵۵ تا ۱۸۰ سانتیمتر نشان میدهد. ستون دوم محدوده وزن مناسب است که از BMI بین ۱۸٫۵ و ۲۴٫۹ محاسبه شده و ستون سوم میانگین پنج فرمول وزن ایده آل برای زنان. هر وزنی در محدوده ستون دوم از نظر BMI طبیعی به شمار میآید.
| قد (سانتیمتر) | محدوده وزن مناسب (کیلوگرم) | محاسبه وزن ایده آل (میانگین ۵ فرمول) |
|---|---|---|
| ۱۵۵ | ۴۴٫۴ تا ۵۹٫۸ | ۵۰٫۶ |
| ۱۶۰ | ۴۷٫۴ تا ۶۳٫۷ | ۵۴٫۴ |
| ۱۶۵ | ۵۰٫۴ تا ۶۷٫۸ | ۵۸٫۱ |
| ۱۷۰ | ۵۳٫۵ تا ۷۲ | ۶۱٫۹ |
| ۱۷۵ | ۵۶٫۷ تا ۷۶٫۳ | ۶۵٫۶ |
| ۱۸۰ | ۵۹٫۹ تا ۸۰٫۷ | ۶۹٫۳ |
محاسبه وزن ایده آل و محدوده BMI: فهیمطب؛ اعداد گرد شدهاند. برای قد دقیق خود از ماشینحساب بالای صفحه استفاده کنید.
قد و وزن ایده آل زنان در دورههایی مانند بارداری با این جدول سنجیده نمیشود؛ NHS استفاده از ماشینحساب BMI بزرگسالان را در بارداری توصیه نمیکند. اثر تغییرات هورمونی، یائسگی و بارداری بر BMI در مقاله محاسبه BMI زنان بررسی شده است.
وزن ایده آل مردان در یک قد مشخص، در هر چهار فرمول قدیمی بیشتر از زنان است؛ معادله Peterson تفکیک جنسیت ندارد و فقط به BMI هدف و قد وابسته است. جدول زیر نتیجه محاسبه وزن ایده آل برای مردان را از قد ۱۵۵ تا ۱۹۰ سانتیمتر نشان میدهد:
| قد (سانتیمتر) | محدوده وزن مناسب (کیلوگرم) | محاسبه وزن ایده آل (میانگین ۵ فرمول) |
|---|---|---|
| ۱۵۵ | ۴۴٫۴ تا ۵۹٫۸ | ۵۳٫۴ |
| ۱۶۰ | ۴۷٫۴ تا ۶۳٫۷ | ۵۷٫۴ |
| ۱۶۵ | ۵۰٫۴ تا ۶۷٫۸ | ۶۱٫۵ |
| ۱۷۰ | ۵۳٫۵ تا ۷۲ | ۶۵٫۵ |
| ۱۷۵ | ۵۶٫۷ تا ۷۶٫۳ | ۶۹٫۶ |
| ۱۸۰ | ۵۹٫۹ تا ۸۰٫۷ | ۷۳٫۶ |
| ۱۸۵ | ۶۳٫۳ تا ۸۵٫۲ | ۷۷٫۶ |
| ۱۹۰ | ۶۶٫۸ تا ۸۹٫۹ | ۸۱٫۷ |
محاسبه وزن ایده آل و محدوده BMI: فهیمطب؛ اعداد گرد شدهاند.
NHS تصریح میکند BMI نمیتواند بین عضله و چربی تمایز بگذارد و فرد عضلانی ممکن است با وجود چربی کم، در گروه اضافه وزن یا چاقی قرار بگیرد. برای مردی که تمرین قدرتی منظم دارد، محاسبه درصد چربی بدن معیار دقیقتری از عدد ترازو است.
محاسبه قد و وزن مناسب با یک رابطه ساده انجام میشود: BMI برابر است با وزن به کیلوگرم تقسیم بر مجذور قد به متر. با معکوس کردن همین رابطه، مرز پایین و بالای وزن مناسب برای هر قد به دست میآید؛ وزن در BMI برابر ۱۸٫۵ و ۲۴٫۹. محاسبه وزن ایده آل در ماشینحساب فهیمطب برای تعیین وزن مناسب از همین رابطه استفاده میکند. طبقهبندی BMI بزرگسالان در CDC به این شکل است:
| گروه | BMI |
|---|---|
| کمبود وزن | کمتر از ۱۸٫۵ |
| وزن سالم | ۱۸٫۵ تا کمتر از ۲۵ |
| اضافه وزن | ۲۵ تا کمتر از ۳۰ |
| چاقی درجه ۱ | ۳۰ تا کمتر از ۳۵ |
| چاقی درجه ۲ | ۳۵ تا کمتر از ۴۰ |
| چاقی درجه ۳ (شدید) | ۴۰ یا بیشتر |
وزن به کیلوگرم؛ مقیاس از ۴۰ تا ۹۵ کیلوگرم
نشانگر سرمهای وزن ۶۲ کیلوگرم را نشان میدهد که با BMI حدود ۲۲٫۸ در محدوده وزن مناسب است. مرزها: طبقهبندی BMI بزرگسالان CDC.
NHS یادآوری میکند افرادی با پیشینه آسیایی، آفریقایی سیاهپوست، آفریقاییکارائیبی یا خاورمیانهای در BMI پایینتری در معرض مشکلات سلامتی قرار میگیرند. NHS در این صفحه عدد جایگزینی برای مرزها ذکر نکرده است، اما برای خواننده ایرانی معنای عملی آن این است که BMI نزدیک به ۲۵ را نباید با خیال راحت «مرزی و بیاهمیت» دانست. برای مقایسه BMI با شاخص نسبی آن، مقاله تفاوت BMI prime با BMI معمولی را ببینید؛ جدول کاملتر قدها هم در جدول تناسب قد و وزن آمده است.
پاسخ کوتاه این است که قد و وزن مناسب را با سه شاخص باید سنجید، نه یکی. سازمان جهانی بهداشت BMI را «شاخص جایگزین چربی بدن» مینامد و میگوید اندازهگیریهای تکمیلی مانند دور کمر به تشخیص چاقی کمک میکند. ترتیب عملی بررسی این است:
۱ —BMI و محدوده وزن مناسب؛ قد و وزن را در ماشینحساب محاسبه وزن ایده آل وارد کنید؛ اگر BMI بین ۱۸٫۵ و ۲۴٫۹ است، وزن نسبت به قد طبیعی است.
۲ —دور کمر؛ چربی تجمعیافته در شکم با BMI طبیعی هم ممکن است وجود داشته باشد؛ انواع آن در مقاله انواع چاقی شکم توضیح داده شده است.
۳ —درصد چربی بدن؛ برای افراد عضلانی یا کسانی که BMI مرزی دارند، درصد چربی تفاوت عضله و چربی را نشان میدهد.
اگر وزن بدون تغییر رژیم یا فعالیت بهسرعت کم یا زیاد شده است، علت آن را باید پیش از هر برنامه کاهش یا افزایش وزن بررسی کرد. اختلال تیروئید یکی از این علتهاست که در مقاله وضعیت تیروئید و وزن بدن به آن پرداخته شده؛ پیامدهای دو طرف طیف هم در مقالههای عوارض کمبود وزن و لاغری و عوارض اضافه وزن و چاقی آمده است.
محاسبه وزن ایده آل کودکان با فرمولهای بزرگسالان انجام نمیشود، چون مرزهای BMI در کودکی با سن و جنس تغییر میکند. سازمان جهانی بهداشت برای زیر ۵ سال استانداردهای رشد کودک و برای ۵ تا ۱۹ سال مرجع رشد جداگانهای منتشر کرده است. در هر دو، وزن کودک با میانه کودکان همسن و همجنس مقایسه و فاصله آن با z-score، یعنی تعداد انحراف معیار از میانه، بیان میشود. ماشینحساب فهیمطب برای محاسبه وزن ایده آل کودکان از ۲ تا ۱۹ سالگی شاخص BMI برای سن را به کار میبرد و این مرزها را اعمال میکند:
| z-score شاخص BMI برای سن | زیر ۵ سال | ۵ تا ۱۹ سال |
|---|---|---|
| کمتر از ۳− | لاغری شدید | لاغری شدید |
| ۳− تا ۲− | لاغری | لاغری |
| ۲− تا ۱+ | طبیعی | طبیعی |
| ۱+ تا ۲+ | در معرض خطر اضافه وزن | اضافه وزن |
| ۲+ تا ۳+ | اضافه وزن | چاقی |
| بیشتر از ۳+ | چاقی | چاقی |
مرزهای اضافه وزن و چاقی: برگه اطلاعات چاقی و اضافه وزن WHO. ردیف «در معرض خطر اضافه وزن» طبقهبندی تکمیلی ماشینحساب برای زیر ۵ سال است.
در محاسبه وزن ایده آل کودکان، روند رشد از یک اندازهگیری منفرد مهمتر است. کودکی که در چند نوبت پیاپی روی همان صدک باقی میماند معمولاً رشد طبیعی دارد، حتی اگر صدک او پایینتر یا بالاتر از میانه باشد؛ عبور سریع از چند خط صدک، به سمت بالا یا پایین، نکتهای است که باید با پزشک کودک بررسی شود. این برداشت ما از منطق منحنی رشد است و جای ارزیابی پزشک را نمیگیرد.
تا ۲ سالگی، محاسبه وزن ایده آل نوزاد با مقایسه وزن او با شاخص وزن برای سن در استانداردهای رشد کودک WHO انجام میشود. این استانداردها از تولد تا ۵ سالگی را پوشش میدهند و بر دادههای مطالعه چندمرکزی مرجع رشد WHO بنا شدهاند. میانه وزن دختر ۲ ماهه در این دادهها حدود ۵٫۱ و پسر ۲ ماهه حدود ۵٫۶ کیلوگرم است؛ جدول زیر میانه و بازه z-score منفی ۲ تا مثبت ۲ را برای ماههای کلیدی نشان میدهد:
| سن | دختر: میانه (بازه طبیعی) | پسر: میانه (بازه طبیعی) |
|---|---|---|
| تولد | ۳٫۲ (۲٫۴ تا ۴٫۲) | ۳٫۳ (۲٫۵ تا ۴٫۴) |
| ۱ ماهگی | ۴٫۲ (۳٫۱ تا ۵٫۵) | ۴٫۵ (۳٫۴ تا ۵٫۸) |
| ۲ ماهگی | ۵٫۱ (۳٫۹ تا ۶٫۶) | ۵٫۶ (۴٫۳ تا ۷٫۱) |
| ۳ ماهگی | ۵٫۸ (۴٫۵ تا ۷٫۵) | ۶٫۴ (۵ تا ۸) |
| ۴ ماهگی | ۶٫۴ (۵ تا ۸٫۲) | ۷ (۵٫۶ تا ۸٫۸) |
| ۶ ماهگی | ۷٫۳ (۵٫۷ تا ۹٫۳) | ۷٫۹ (۶٫۴ تا ۹٫۹) |
| ۹ ماهگی | ۸٫۲ (۶٫۵ تا ۱۰٫۵) | ۸٫۹ (۷٫۱ تا ۱۱) |
| ۱۲ ماهگی | ۸٫۹ (۷ تا ۱۱٫۵) | ۹٫۶ (۷٫۷ تا ۱۲) |
| ۱۸ ماهگی | ۱۰٫۲ (۸٫۱ تا ۱۳٫۲) | ۱۰٫۹ (۸٫۸ تا ۱۳٫۷) |
| ۲۴ ماهگی | ۱۱٫۵ (۹ تا ۱۴٫۸) | ۱۲٫۱ (۹٫۷ تا ۱۵٫۳) |
وزن به کیلوگرم؛ محاسبه وزن ایده آل نوزاد: فهیمطب از جداول LMS استانداردهای رشد کودک WHO.
وزن بالای z-score مثبت ۲ در شاخص وزن برای سن بهتنهایی چاقی نوزاد را نشان نمیدهد؛ WHO اضافه وزن زیر ۵ سال را با وزن نسبت به قد تعریف میکند و قد نوزاد در این مقایسه نقش دارد. وزن تولد، نارس بودن و نوع تغذیه هم روی منحنی اثر میگذارد و تفسیر نهایی با پزشک کودک است.
محاسبه وزن ایده آل یک برآورد آماری است و ترکیب بدن را اندازه نمیگیرد. در این موقعیتها نتیجه محاسبه وزن ایده آل را نباید مبنای تصمیم قرار داد:
توجه: این مقاله و ماشینحساب آموزشیاند و جای ارزیابی پزشک یا متخصص تغذیه را نمیگیرند.
محاسبه وزن ایده آل چگونه انجام میشود؟
در بزرگسالان، محاسبه وزن ایده آل با قد و جنسیت انجام میشود: فرمولهای Devine، Robinson، Miller و Hamwi از قد بالای ۱۵۲ سانتیمتر وزن هدف را برآورد میکنند و معادله Peterson وزن متناظر با BMI برابر ۲۲ را میدهد. محدوده وزن مناسب هم از BMI بین ۱۸٫۵ و ۲۴٫۹ به دست میآید. در کودکان و نوزادان بهجای این فرمولها از صدک و z-score منحنیهای رشد سازمان جهانی بهداشت استفاده میشود.
وزن ایده آل زنان با قد ۱۶۵ سانتیمتر چقدر است؟
برای زن ۱۶۵ سانتیمتری، محدوده وزن مناسب بر پایه BMI بین ۱۸٫۵ و ۲۴٫۹ حدود ۵۰٫۴ تا ۶۷٫۸ کیلوگرم است و میانگین پنج فرمول در محاسبه وزن ایده آل حدود ۵۸٫۱ کیلوگرم میشود. وزنی که در این محدوده باشد از نظر BMI طبیعی است، حتی اگر با عدد میانگین فرمولها یکی نباشد.
وزن ایده آل مردان با قد ۱۷۵ سانتیمتر چقدر است؟
برای مرد ۱۷۵ سانتیمتری، محدوده وزن مناسب حدود ۵۶٫۷ تا ۷۶٫۳ کیلوگرم است و میانگین پنج فرمول در محاسبه وزن ایده آل حدود ۶۹٫۶ کیلوگرم برآورد میشود. در مردان عضلانی ممکن است وزن بالاتر از این عدد با چربی بدن طبیعی همراه باشد.
کدام فرمول وزن ایده آل دقیقتر است؟
هیچ فرمول وزن ایده آل برای همه افراد دقیقترین نیست. فرمولهای Devine، Robinson، Miller و Hamwi در اصل برای کاربردهای بالینی مانند محاسبه دوز دارو مطرح شدند و برای قدهای کوتاه یا بلند نتایج متفاوتی میدهند. معادله Peterson در سال ۲۰۱۶ وزن را مستقیم به BMI هدف و قد مرتبط کرد. ماشینحساب محاسبه وزن ایده آل فهیمطب میانگین پنج فرمول را در کنار محدوده BMI گزارش میکند تا یک عدد منفرد مبنای قضاوت نباشد.
ibw چیست؟
IBW مخفف Ideal Body Weight یعنی وزن ایده آل بدن است؛ عددی که در محاسبه وزن ایده آل با فرمولهایی مانند Devine از قد و جنسیت محاسبه میشود. IBW در پزشکی بیشتر برای محاسبه دوز برخی داروها و تنظیمات بالینی به کار میرود و هدف کاهش وزن یا معیار سلامت فرد نیست.
وزن مناسب با وزن ایده آل چه فرقی دارد؟
وزن مناسب یک محدوده است: وزنی که BMI را بین ۱۸٫۵ و ۲۴٫۹ نگه میدارد. وزن ایده آل یک عدد هدف در داخل یا نزدیک همین محدوده است که از محاسبه وزن ایده آل با فرمولهای قد و جنسیت به دست میآید. برای قضاوت درباره سلامت، قرار گرفتن در محدوده وزن مناسب از رسیدن به عدد دقیق وزن ایده آل مهمتر است.
محاسبه وزن ایده آل کودکان چگونه است؟
در محاسبه وزن ایده آل کودکان از فرمول بزرگسالان استفاده نمیشود. وزن کودک با سن و جنس او در منحنی رشد سازمان جهانی بهداشت مقایسه میشود: تا ۲ سالگی با شاخص وزن برای سن و از ۲ تا ۱۹ سالگی با BMI برای سن. نتیجه به شکل صدک و z-score گزارش میشود و روند رشد در چند نوبت اندازهگیری از یک عدد منفرد مهمتر است.
چگونه بفهمیم قد و وزن مناسبی داریم؟
قد و وزن را در ماشینحساب محاسبه وزن ایده آل وارد کنید تا BMI و محدوده وزن مناسب برای همان قد مشخص شود. اگر BMI بین ۱۸٫۵ و ۲۴٫۹ باشد، وزن نسبت به قد در محدوده طبیعی است. سازمان جهانی بهداشت BMI را شاخص جایگزین چربی بدن میداند و دور کمر را اندازهگیری تکمیلی معرفی میکند؛ پس در افراد عضلانی یا کسانی که چربی شکمی دارند، دور کمر و درصد چربی بدن هم باید دیده شود.
جدیدترین
این مطلب طبق روش تهیه محتوای فهیم طب تهیه شده است.

کارشناس ارشد مهندسی پزشکی از دانشگاه تبریز و عضو بنیاد ملی نخبگان؛ نویسنده مقالهها و برنامهنویس ابزارهای فهیم طب.