جدیدترین
جدول قد و وزن بر اساس سن تا ۱۹ سالگی با بزرگسالی فرق اساسی دارد. کودک و نوجوان هر سال قد و وزن تازه‌ای پیدا می‌کند و عدد او باید با کودکان هم‌سن و هم‌جنس مقایسه شود؛ مرجع این مقایسه استانداردهای رشد سازمان جهانی بهداشت است. از ۲۰ سالگی رشد قدی متوقف شده و محدوده وزن سالم فقط به قد بستگی دارد: وزنی که BMI را بین ۱۸٫۵ و ۲۴٫۹ نگه دارد.
جدول قد و وزن بر اساس سن از نوزادی تا بزرگسالی
این صفحه هر دو را کنار هم می‌گذارد: جدول قد و وزن بر اساس سن از تولد تا ۱۹ سالگی برای دختر و پسر، که از داده‌های رسمی WHO محاسبه شده، و جدول تناسب قد و وزن بزرگسالان برای زنان و مردان. برای نمونه، میانه قد دختر ۱۰ ساله حدود ۱۳۸٫۶ سانتی‌متر و میانه وزن او حدود ۳۱٫۹ کیلوگرم است؛ در بزرگسال ۱۷۰ سانتی‌متری، وزن سالم بین حدود ۵۳ تا ۷۲ کیلوگرم قرار دارد.
مبنای علمی: استانداردهای رشد کودک WHO (تولد تا ۵ سال)، مرجع رشد WHO برای ۵ تا ۱۹ سال، طبقه‌بندی BMI بزرگسالان CDC و WHO، راهنمای NHS درباره دور کمر |به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
در جدول قد و وزن بر اساس سن زیر، میانه قد و وزن دختران و پسران برای هر سال آمده است. میانه یعنی نیمی از کودکان سالم هم‌سن کمتر و نیمی بیشتر از این عدد هستند؛ پس قرار نگرفتن دقیق روی این عدد نشانه مشکل نیست. اعداد تا ۵ سالگی از استانداردهای رشد کودک WHO و از ۶ تا ۱۹ سالگی از مرجع رشد WHO برای سنین مدرسه و نوجوانی محاسبه شده‌اند.
| سن | قد دختر | وزن دختر | قد پسر | وزن پسر |
|---|---|---|---|---|
| تولد | ۴۹٫۱ | ۳٫۲ | ۴۹٫۹ | ۳٫۳ |
| ۱ سال | ۷۴ | ۸٫۹ | ۷۵٫۷ | ۹٫۶ |
| ۲ سال | ۸۶٫۴ | ۱۱٫۵ | ۸۷٫۸ | ۱۲٫۱ |
| ۳ سال | ۹۵٫۱ | ۱۳٫۹ | ۹۶٫۱ | ۱۴٫۳ |
| ۴ سال | ۱۰۲٫۷ | ۱۶٫۱ | ۱۰۳٫۳ | ۱۶٫۳ |
| ۵ سال | ۱۰۹٫۴ | ۱۸٫۲ | ۱۱۰ | ۱۸٫۳ |
| ۶ سال | ۱۱۵٫۱ | ۲۰٫۲ | ۱۱۶ | ۲۰٫۵ |
| ۷ سال | ۱۲۰٫۸ | ۲۲٫۴ | ۱۲۱٫۷ | ۲۲٫۹ |
| ۸ سال | ۱۲۶٫۶ | ۲۵ | ۱۲۷٫۳ | ۲۵٫۴ |
| ۹ سال | ۱۳۲٫۵ | ۲۸٫۲ | ۱۳۲٫۶ | ۲۸٫۱ |
| ۱۰ سال | ۱۳۸٫۶ | ۳۱٫۹ | ۱۳۷٫۸ | ۳۱٫۲ |
| ۱۱ سال | ۱۴۵ | ۳۶٫۳* | ۱۴۳٫۱ | ۳۴٫۷* |
| ۱۲ سال | ۱۵۱٫۲ | ۴۱٫۲* | ۱۴۹٫۱ | ۳۹* |
| ۱۳ سال | ۱۵۶٫۴ | ۴۶* | ۱۵۶ | ۴۴٫۴* |
| ۱۴ سال | ۱۵۹٫۸ | ۵۰* | ۱۶۳٫۲ | ۵۰٫۶* |
| ۱۵ سال | ۱۶۱٫۷ | ۵۲٫۸* | ۱۶۹ | ۵۶٫۴* |
| ۱۶ سال | ۱۶۲٫۵ | ۵۴٫۷* | ۱۷۲٫۹ | ۶۱٫۳* |
| ۱۷ سال | ۱۶۲٫۹ | ۵۵٫۸* | ۱۷۵٫۲ | ۶۴٫۹* |
| ۱۸ سال | ۱۶۳٫۱ | ۵۶٫۵* | ۱۷۶٫۱ | ۶۷٫۴* |
| ۱۹ سال | ۱۶۳٫۲ | ۵۷* | ۱۷۶٫۵ | ۶۹٫۲* |
جدول قد و وزن بر اساس سن: میانه قد به سانتی‌متر و وزن به کیلوگرم؛ محاسبه فهیم‌طب از جداول LMS سازمان جهانی بهداشت. * برای ۱۱ تا ۱۹ سال WHO جدول وزن برای سن ندارد؛ عدد ستاره‌دار وزن متناظر با میانه BMI برای سن در قد میانه است.
بازه طبیعی در هر سن پهن است. در مرجع WHO، ۹۵ درصد دختران ۱۰ ساله قدی بین حدود ۱۲۶ و ۱۵۱ سانتی‌متر دارند و این فاصله برای پسران ۱۵ ساله از حدود ۱۵۳ تا ۱۸۵ سانتی‌متر است. به همین دلیل، جدول قد و وزن بر اساس سن برای مقایسه کلی مفید است، اما رشد هر کودک را باید روی منحنی رشد و در چند اندازه‌گیری پیاپی دنبال کرد.
در ستون وزن جدول قد و وزن بر اساس سن، دو نکته را در نظر بگیرید. وزن نزدیک میانه برای کودکی که قدش از میانه بلندتر یا کوتاه‌تر است معنای یکسانی ندارد؛ وزن همیشه نسبت به قد سنجیده می‌شود. دوم، WHO وزن برای سن را بعد از ۱۰ سالگی کنار گذاشته، چون به تصریح خود سازمان این شاخص در دوره جهش رشد بلوغ میان قد و توده بدن تمایز نمی‌گذارد و نوجوان قدبلند را دارای اضافه وزن نشان می‌دهد.
قد به سانتی‌متر؛ طول نوار تا سقف ۱۸۰ سانتی‌متر · صورتی: دختر، آبی: پسر
در جدول قد و وزن بر اساس سن، دختران حدود ۱۱ تا ۱۳ سالگی از پسران بلندترند و پس از آن پسران پیش می‌افتند. محاسبه: فهیم‌طب از داده‌های WHO.
جدول قد و وزن بر اساس سن فقط میانه و بازه کلی را نشان می‌دهد. قد، وزن، سن و جنس را در ماشین‌حساب BMI فهیم‌طب وارد کنید تا BMI، وضعیت وزن و فاصله تا محدوده سالم مشخص شود.
برای صدک و z-score کودک بر اساس سن دقیق به سال و ماه، از محاسبه وزن ایده آل کودک و بزرگسال استفاده کنید.
جدول تناسب قد و وزن در بزرگسالان از شاخص توده بدنی یا BMI ساخته می‌شود: وزن به کیلوگرم تقسیم بر مجذور قد به متر. برای مثال، BMI فردی با قد ۱۷۰ سانتی‌متر و وزن ۷۰ کیلوگرم حدود ۲۴٫۲ است و در محدوده وزن سالم قرار دارد. با معکوس کردن همین رابطه، مرز پایین وزن سالم برای هر قد از ضرب ۱۸٫۵ در مجذور قد و مرز بالای آن از ضرب ۲۴٫۹ در مجذور قد به دست می‌آید؛ نتیجه یک بازه است، نه یک عدد.
BMI = Weight (kg) ÷ Height² (m)
در کودکان، جدول قد و وزن بر اساس سن منطق دیگری دارد. عدد کودک با توزیع کودکان سالم هم‌سن و هم‌جنس مقایسه می‌شود و نتیجه به شکل صدک یا z-score بیان می‌شود. z-score فاصله کودک از میانه را بر حسب انحراف معیار نشان می‌دهد؛ صفر یعنی دقیقاً روی میانه و ۲+ یعنی بالاتر از حدود ۹۷٫۷ درصد هم‌سالان.
| محدوده BMI | وضعیت وزن بزرگسال | تفسیر اولیه |
|---|---|---|
| کمتر از ۱۸٫۵ | کمبود وزن | وزن نسبت به قد پایین‌تر از محدوده سالم است |
| ۱۸٫۵ تا کمتر از ۲۵ | وزن سالم | محدوده عمومی وزن سالم بزرگسالان |
| ۲۵ تا کمتر از ۳۰ | اضافه وزن | نیازمند بررسی دور کمر و سایر عوامل خطر |
| ۳۰ تا کمتر از ۳۵ | چاقی درجه ۱ | خطر بیماری‌های مرتبط با وزن افزایش می‌یابد |
| ۳۵ تا کمتر از ۴۰ | چاقی درجه ۲ | ارزیابی بالینی و متابولیک اهمیت بیشتری دارد |
| ۴۰ و بیشتر | چاقی درجه ۳ | نیازمند ارزیابی و برنامه درمانی فردی |
طبقه‌بندی BMI بزرگسالان ۲۰ سال و بالاتر: CDC.
شاخصی که برای قضاوت درباره قد و وزن به کار می‌رود با سن عوض می‌شود. جدول زیر نشان می‌دهد در هر گروه سنی کدام شاخص و کدام مرجع معتبر است و بخش‌های بعدی جدول قد و وزن بر اساس سن هر گروه را جداگانه آورده‌اند:
| گروه سنی | شاخص اصلی | مرجع تفسیر |
|---|---|---|
| تولد تا ۲ سال | وزن برای سن، طول برای سن، وزن برای طول | استانداردهای رشد کودک WHO |
| ۲ تا ۵ سال | قد برای سن و BMI برای سن | استانداردهای رشد کودک WHO |
| ۵ تا ۱۹ سال | قد برای سن و BMI برای سن (وزن برای سن فقط تا ۱۰ سال) | مرجع رشد WHO یا صدک CDC |
| ۲۰ تا ۶۴ سال | BMI و دور کمر | طبقه‌بندی ثابت BMI بزرگسالان |
| ۶۵ سال و بالاتر | BMI، تغییر وزن و توده عضلانی | تفسیر فردی با توجه به عملکرد و بیماری‌ها |
ستون آخر، مرجعی است که هر بخش جدول قد و وزن بر اساس سن در این صفحه بر آن تکیه دارد.
تا ۲ سالگی طول بدن به حالت خوابیده اندازه‌گیری می‌شود و رشد نوزاد با سه شاخص سنجیده می‌شود: وزن برای سن، طول برای سن و وزن برای طول. در جدول قد و وزن بر اساس سن نوزاد، میانه طول و وزن نوزاد دختر و پسر در ماه‌های کلیدی آمده است. سرعت رشد در سال اول بیشترین مقدار را دارد؛ میانه طول نوزاد در ۱۲ ماهگی حدود ۲۵ سانتی‌متر بیشتر از زمان تولد است.
| سن | طول دختر | وزن دختر | طول پسر | وزن پسر |
|---|---|---|---|---|
| تولد | ۴۹٫۱ | ۳٫۲ | ۴۹٫۹ | ۳٫۳ |
| ۱ ماهگی | ۵۳٫۶ | ۴٫۲ | ۵۴٫۷ | ۴٫۵ |
| ۲ ماهگی | ۵۷٫۱ | ۵٫۱ | ۵۸٫۴ | ۵٫۶ |
| ۳ ماهگی | ۵۹٫۸ | ۵٫۸ | ۶۱٫۴ | ۶٫۴ |
| ۴ ماهگی | ۶۲٫۱ | ۶٫۴ | ۶۳٫۹ | ۷ |
| ۶ ماهگی | ۶۵٫۸ | ۷٫۳ | ۶۷٫۶ | ۷٫۹ |
| ۹ ماهگی | ۷۰٫۱ | ۸٫۲ | ۷۲ | ۸٫۹ |
| ۱۲ ماهگی | ۷۴ | ۸٫۹ | ۷۵٫۷ | ۹٫۶ |
| ۱۸ ماهگی | ۸۰٫۷ | ۱۰٫۲ | ۸۲٫۳ | ۱۰٫۹ |
| ۲۴ ماهگی | ۸۶٫۴ | ۱۱٫۵ | ۸۷٫۸ | ۱۲٫۱ |
جدول قد و وزن بر اساس سن نوزاد: طول به سانتی‌متر و وزن به کیلوگرم؛ میانه استانداردهای رشد کودک WHO، محاسبه فهیم‌طب.
یک اندازه‌گیری منفرد در این سن تعیین‌کننده نیست. نوزادی که در چند نوبت پیاپی روی همان منحنی می‌ماند معمولاً رشد طبیعی دارد، حتی اگر از میانه کوچک‌تر باشد؛ عبور سریع از چند خط صدک به بالا یا پایین نکته‌ای است که باید با پزشک کودک بررسی شود. وزن تولد، نارس بودن، نوع تغذیه و قد والدین هم در تفسیر جدول قد و وزن بر اساس سن نوزاد نقش دارند.
از ۲ سالگی قد کودک ایستاده اندازه‌گیری می‌شود و افزایش سالانه قد از حدود ۹ سانتی‌متر در سال سوم زندگی به حدود ۷ سانتی‌متر در سال پنجم می‌رسد. جدول قد و وزن بر اساس سن برای این دوره را در فاصله‌های شش‌ماهه آورده‌ایم:
| سن | قد دختر | وزن دختر | قد پسر | وزن پسر |
|---|---|---|---|---|
| ۲ سال | ۸۶٫۴ | ۱۱٫۵ | ۸۷٫۸ | ۱۲٫۱ |
| ۲٫۵ سال | ۹۰٫۷ | ۱۲٫۷ | ۹۱٫۹ | ۱۳٫۳ |
| ۳ سال | ۹۵٫۱ | ۱۳٫۹ | ۹۶٫۱ | ۱۴٫۳ |
| ۳٫۵ سال | ۹۹ | ۱۵ | ۹۹٫۸ | ۱۵٫۳ |
| ۴ سال | ۱۰۲٫۷ | ۱۶٫۱ | ۱۰۳٫۳ | ۱۶٫۳ |
| ۴٫۵ سال | ۱۰۶٫۲ | ۱۷٫۲ | ۱۰۶٫۷ | ۱۷٫۳ |
| ۵ سال | ۱۰۹٫۴ | ۱۸٫۲ | ۱۱۰ | ۱۸٫۳ |
جدول قد و وزن بر اساس سن کودکان: قد به سانتی‌متر و وزن به کیلوگرم؛ میانه استانداردهای رشد کودک WHO، محاسبه فهیم‌طب.
در کنار جدول قد و وزن بر اساس سن، BMI در این سن قابل محاسبه است، اما با جدول بزرگسالان سنجیده نمی‌شود. سازمان جهانی بهداشت BMI کودک زیر ۵ سال را نسبت به سن و جنس و با z-score تفسیر می‌کند و اضافه وزن را بالاتر از ۲ انحراف معیار و چاقی را بالاتر از ۳ انحراف معیار تعریف می‌کند:
| z-score شاخص BMI برای سن | وضعیت رشد (زیر ۵ سال) | اقدام مناسب |
|---|---|---|
| کمتر از ۳− | لاغری شدید | ارزیابی پزشکی و تغذیه‌ای |
| ۳− تا کمتر از ۲− | لاغری | بررسی روند رشد و دریافت غذایی |
| ۲− تا ۱+ | محدوده مورد انتظار | ادامه پایش دوره‌ای رشد |
| بالاتر از ۱+ تا ۲+ | در معرض خطر اضافه وزن | بررسی روند رشد و الگوی غذایی |
| بالاتر از ۲+ تا ۳+ | اضافه وزن | ارزیابی تخصصی، بدون رژیم خودسرانه |
| بالاتر از ۳+ | چاقی | بررسی پزشکی و خانوادگی |
مرزهای اضافه وزن و چاقی زیر ۵ سال: برگه اطلاعات چاقی و اضافه وزن WHO.
در سنین مدرسه و نوجوانی، بلوغ مسیر قد دختر و پسر را از هم جدا می‌کند. طبق جدول قد و وزن بر اساس سن سازمان جهانی بهداشت، میانه قد دختران در ۱۱ تا ۱۳ سالگی کمی بیشتر از پسران است؛ در ۱۴ سالگی پسران پیش می‌افتند و در ۱۹ سالگی میانه قد پسر حدود ۱۷۶٫۵ و دختر حدود ۱۶۳٫۲ سانتی‌متر است. رشد قدی دختران معمولاً حدود ۱۶ سالگی کند می‌شود و پسران تا اواخر نوجوانی چند سانتی‌متر دیگر اضافه می‌کنند.
جدول قد و وزن بر اساس سن دختر و پسر در این دوره در جدول اصلی بالای صفحه آمده است. برای قضاوت درباره وزن، مرجع اصلی BMI برای سن است و دو طبقه‌بندی رایج دارد:
| وضعیت | WHO (z-score، ۵ تا ۱۹ سال) | CDC (صدک، ۲ تا ۱۹ سال) |
|---|---|---|
| لاغری / کمبود وزن | کمتر از ۲− | کمتر از صدک ۵ |
| وزن سالم | ۲− تا ۱+ | صدک ۵ تا کمتر از ۸۵ |
| اضافه وزن | بیشتر از ۱+ | صدک ۸۵ تا کمتر از ۹۵ |
| چاقی | بیشتر از ۲+ | صدک ۹۵ و بالاتر |
منابع: برگه اطلاعات چاقی و اضافه وزن WHO و دسته‌بندی BMI کودک و نوجوان CDC.
برای اینکه عدد قابل لمسی داشته باشید، جدول زیر وزن متناظر با محدوده سالم WHO در جدول قد و وزن بر اساس سن (z-score بین ۲− و ۱+) را برای نوجوانی که قدش برابر میانه سن خود است نشان می‌دهد. اگر قد نوجوان بلندتر یا کوتاه‌تر از میانه باشد، این بازه هم جابه‌جا می‌شود و باید BMI او را مستقیم محاسبه کرد.
| سن | دختر با قد میانه (کیلوگرم) | پسر با قد میانه (کیلوگرم) |
|---|---|---|
| ۱۱ سال | ۲۹ تا ۴۲ | ۲۹ تا ۳۹ |
| ۱۳ سال | ۳۷ تا ۵۳ | ۳۶ تا ۵۱ |
| ۱۵ سال | ۴۱ تا ۶۱ | ۴۶ تا ۶۵ |
| ۱۷ سال | ۴۳ تا ۶۵ | ۵۲ تا ۷۴ |
| ۱۹ سال | ۴۴ تا ۶۶ | ۵۵ تا ۷۹ |
مکمل جدول قد و وزن بر اساس سن؛ محاسبه فهیم‌طب: مرزهای BMI برای سن WHO ضرب در مجذور میانه قد همان سن؛ عدد رسمی WHO نیست.
رژیم کاهش وزن محدودکننده برای کودک و نوجوان نباید فقط بر اساس یک عدد از جدول قد و وزن بر اساس سن شروع شود. سرعت رشد، مرحله بلوغ، سابقه خانوادگی، فعالیت بدنی و نظر پزشک یا متخصص تغذیه کودک در تصمیم اهمیت دارند.
بسیاری از جست‌وجوها برای جدول قد و وزن بر اساس سن بزرگسالان به دنبال عددی جداگانه برای ۳۰، ۴۰ یا ۵۰ سالگی هستند. چنین جدولی در طبقه‌بندی رسمی وجود ندارد: CDC برای همه بزرگسالان ۲۰ سال و بالاتر و سازمان جهانی بهداشت برای همه بزرگسالان یک محدوده BMI تعریف کرده‌اند و سن مرز وزن سالم را جابه‌جا نمی‌کند. آنچه با سن تغییر می‌کند ترکیب بدن است، نه عدد جدول.
| سن | محدوده BMI سالم | آنچه کنار جدول بررسی شود |
|---|---|---|
| ۲۰ تا ۳۹ سال | ۱۸٫۵ تا ۲۴٫۹ | روند وزن، دور کمر، بارداری در زنان |
| ۴۰ تا ۶۴ سال | ۱۸٫۵ تا ۲۴٫۹ | افزایش چربی شکم، یائسگی، فشار خون و قند |
| ۶۵ سال و بالاتر | ۱۸٫۵ تا ۲۴٫۹ (با تفسیر فردی) | کاهش وزن ناخواسته، کاهش عضله، توان راه رفتن |
جدول قد و وزن بر اساس سن بزرگسالان؛ محدوده BMI: CDC و ستون سوم راهنمای تفسیر فهیم‌طب.
پس جدول قد و وزن بر اساس سن بزرگسالان در عمل همان جدول وزن بر اساس قد است که در دو بخش بعد برای زنان و مردان آمده است. برای مقایسه چند روش محاسبه وزن هدف در یک قد، محاسبه وزن ایده آل را ببینید.
جدول قد و وزن خانم ها در زیر، که بخش بزرگسالان جدول قد و وزن بر اساس سن است، بر پایه BMI بین ۱۸٫۵ و ۲۴٫۹ محاسبه شده است. هر وزنی در این بازه از نظر BMI سالم است، اما به این معنا نیست که همه وزن‌های بازه برای هر زنی مناسب‌اند؛ سن، یائسگی، بارداری، میزان عضله و دور کمر تفسیر را تغییر می‌دهند.
| قد | مرز پایین وزن سالم | مرز بالای وزن سالم |
|---|---|---|
| ۱۴۵ سانتی‌متر | ۳۹ کیلوگرم | ۵۲ کیلوگرم |
| ۱۵۰ سانتی‌متر | ۴۲ کیلوگرم | ۵۶ کیلوگرم |
| ۱۵۵ سانتی‌متر | ۴۴ کیلوگرم | ۶۰ کیلوگرم |
| ۱۶۰ سانتی‌متر | ۴۷ کیلوگرم | ۶۴ کیلوگرم |
| ۱۶۵ سانتی‌متر | ۵۰ کیلوگرم | ۶۸ کیلوگرم |
| ۱۷۰ سانتی‌متر | ۵۳ کیلوگرم | ۷۲ کیلوگرم |
| ۱۷۵ سانتی‌متر | ۵۷ کیلوگرم | ۷۶ کیلوگرم |
| ۱۸۰ سانتی‌متر | ۶۰ کیلوگرم | ۸۱ کیلوگرم |
محاسبه فهیم‌طب از مرزهای BMI بزرگسالان؛ اعداد گرد شده‌اند.
NHS استفاده از ماشین‌حساب BMI بزرگسالان را در بارداری توصیه نمی‌کند. اثر تغییرات هورمونی، یائسگی و بارداری بر BMI در مقاله محاسبه BMI زنان بررسی شده است.
جدول قد و وزن آقایان، بخش دیگر جدول قد و وزن بر اساس سن برای بزرگسالان، با همان فرمول محاسبه می‌شود و برای یک قد مشخص همان بازه جدول زنان را نشان می‌دهد. تفاوت در مرحله تفسیر است: NHS تصریح می‌کند BMI عضله و چربی را از هم جدا نمی‌کند و مرد عضلانی ممکن است با چربی کم در گروه اضافه وزن قرار بگیرد.
| قد | مرز پایین وزن سالم | مرز بالای وزن سالم |
|---|---|---|
| ۱۶۰ سانتی‌متر | ۴۷ کیلوگرم | ۶۴ کیلوگرم |
| ۱۶۵ سانتی‌متر | ۵۰ کیلوگرم | ۶۸ کیلوگرم |
| ۱۷۰ سانتی‌متر | ۵۳ کیلوگرم | ۷۲ کیلوگرم |
| ۱۷۵ سانتی‌متر | ۵۷ کیلوگرم | ۷۶ کیلوگرم |
| ۱۸۰ سانتی‌متر | ۶۰ کیلوگرم | ۸۱ کیلوگرم |
| ۱۸۵ سانتی‌متر | ۶۳ کیلوگرم | ۸۵ کیلوگرم |
| ۱۹۰ سانتی‌متر | ۶۷ کیلوگرم | ۹۰ کیلوگرم |
| ۱۹۵ سانتی‌متر | ۷۰ کیلوگرم | ۹۵ کیلوگرم |
محاسبه فهیم‌طب از مرزهای BMI بزرگسالان؛ اعداد گرد شده‌اند.
برای مردی که تمرین قدرتی منظم دارد، محاسبه درصد چربی بدن معیار دقیق‌تری از عدد ترازو است.
فرمول BMI در سالمندی تغییر نمی‌کند، اما معنای عدد ممکن است تغییر کند. با بالا رفتن سن، توده عضلانی معمولاً کم می‌شود و چربی به سمت شکم جابه‌جا می‌شود؛ سالمندی با BMI طبیعی ممکن است عضله کمی داشته باشد. جدول قد و وزن بر اساس سن برای سالمندان عدد جداگانه‌ای ندارد و در این سن روند وزن و توان جسمی از جایگاه عدد در جدول تناسب قد و وزن مهم‌تر است.
| عامل | چرا مهم است؟ | چه چیزی بررسی شود؟ |
|---|---|---|
| کاهش وزن ناخواسته | ممکن است نشانه بیماری یا سوءتغذیه باشد | مقدار و مدت کاهش وزن |
| کاهش عضله | BMI ممکن است ضعف عضلانی را پنهان کند | قدرت دست، سرعت راه رفتن، توده عضلانی |
| چربی شکمی | ممکن است با BMI طبیعی هم بالا باشد | دور کمر و نسبت دور کمر به قد |
| بیماری‌های مزمن | نیاز انرژی و هدف وزن را تغییر می‌دهند | دیابت، بیماری قلبی، کلیوی و گوارشی |
فرمول BMI فقط قد و وزن را وارد محاسبه می‌کند؛ زنی با قد ۱۷۰ سانتی‌متر و وزن ۷۰ کیلوگرم همان BMI مردی با همین قد و وزن را دارد. ترکیب بدن اما یکسان نیست: زنان در BMI مشابه معمولاً درصد چربی بیشتری دارند و مردان توده بدون چربی بیشتری. این تفاوت در جدول بزرگسالان دیده نمی‌شود، ولی در جدول قد و وزن بر اساس سن کودکان و نوجوانان، که برای دختر و پسر جداست، کاملاً پیداست.
جدول تناسب قد و وزن
درصد چربی بدن، بارداری، یائسگی، دور کمر و تغییر محل تجمع چربی باید همراه BMI بررسی شوند.
توده عضلانی بالا، تمرین قدرتی، چربی شکمی و اندازه دور کمر می‌توانند معنای BMI را تغییر دهند.
BMI نشان نمی‌دهد وزن از چربی است یا از عضله، و محل تجمع چربی را هم نشان نمی‌دهد. نسبت دور کمر به قد این کمبود جدول قد و وزن بر اساس سن را تا حدی جبران می‌کند. توصیه NHS ساده است: دور کمر کمتر از نصف قد باشد؛ یعنی نسبت دور کمر به قد کمتر از ۰٫۵.
| قد | مرز دور کمر (نصف قد) |
|---|---|
| ۱۵۵ سانتی‌متر | ۷۷٫۵ سانتی‌متر |
| ۱۶۰ سانتی‌متر | ۸۰ سانتی‌متر |
| ۱۶۵ سانتی‌متر | ۸۲٫۵ سانتی‌متر |
| ۱۷۰ سانتی‌متر | ۸۵ سانتی‌متر |
| ۱۷۵ سانتی‌متر | ۸۷٫۵ سانتی‌متر |
| ۱۸۰ سانتی‌متر | ۹۰ سانتی‌متر |
| ۱۸۵ سانتی‌متر | ۹۲٫۵ سانتی‌متر |
NHS ابزار نسبت دور کمر به قد را برای زیر ۵ سال، بارداری و BMI بالای ۳۵ مناسب نمی‌داند.
چربی شکمی با BMI طبیعی هم ممکن است بالا باشد؛ انواع آن و پیامدهایش در مقاله انواع چاقی شکم توضیح داده شده است.
BMI برای غربالگری مفید است، اما تشخیص نیست. کمیسیون منتشرشده در Lancet Diabetes & Endocrinology در سال ۲۰۲۵ پیشنهاد کرده است تشخیص چاقی در سطح فرد فقط بر BMI تکیه نکند و با اندازه‌گیری‌های دیگری مانند دور کمر یا اندازه‌گیری مستقیم چربی بدن تکمیل شود. در موقعیت‌های زیر، جدول قد و وزن بر اساس سن را باید با احتیاط به کار برد:
| شرایط | علت محدودیت | شاخص تکمیلی |
|---|---|---|
| ورزشکار عضلانی | عضله BMI را بالا می‌برد | درصد چربی و دور کمر |
| سالمندی | کاهش عضله ممکن است پنهان بماند | توده بدون چربی و عملکرد جسمی |
| بارداری | وزن جنین و مایعات در وزن فعلی است | BMI پیش از بارداری و روند افزایش وزن |
| ورم یا آسیت | مایع اضافی وزن را بالا می‌برد | ارزیابی پزشکی حجم مایع |
| قطع عضو | وزن بدن با فرمول معمول قابل مقایسه نیست | محاسبات اصلاح‌شده تخصصی |
خطای کوچک در اندازه‌گیری قد عدد BMI و جایگاه کودک در جدول قد و وزن بر اساس سن را جابه‌جا می‌کند. برای مقایسه دو نوبت اندازه‌گیری، شرایط را یکسان نگه دارید؛ مثلاً صبح، بعد از تخلیه مثانه و با لباس سبک. نوسان روزانه آب بدن وزن را چند صد گرم تغییر می‌دهد و روند چند هفته‌ای از یک عدد منفرد گویاتر است.
قرار گرفتن بیرون از محدوده جدول قد و وزن بر اساس سن همیشه به معنای بیماری نیست، اما برخی موقعیت‌ها پیگیری لازم دارند:
توجه: جدول قد و وزن بر اساس سن ابزار غربالگری عمومی است و جای ارزیابی پزشک، پزشک کودک یا متخصص تغذیه را نمی‌گیرد.
وزن هدف بزرگسال با پنج فرمول و صدک وزن کودک بر اساس سن دقیق؛ مکمل جدول قد و وزن بر اساس سن.
متابولیسم پایه و کالری روزانه بر اساس سن، جنس، قد، وزن و فعالیت.
جدول قد و وزن بر اساس سن برای بزرگسالان چگونه است؟
از ۲۰ سالگی به بعد، سن عدد محدوده وزن سالم را تغییر نمی‌دهد. CDC و سازمان جهانی بهداشت برای زن و مرد بزرگسال یک طبقه‌بندی دارند: BMI بین ۱۸٫۵ و کمتر از ۲۵ وزن سالم است. به همین دلیل، جدول قد و وزن بر اساس سن بزرگسالان در عمل جدول وزن بر اساس قد است و سن در تفسیر کنار آن قرار می‌گیرد؛ مثلاً کاهش عضله در سالمندی یا افزایش دور کمر در میانسالی.
قد و وزن مناسب دختر ۱۲ ساله چقدر است؟
در جدول قد و وزن بر اساس سن سازمان جهانی بهداشت، میانه قد دختر ۱۲ ساله حدود ۱۵۱٫۲ سانتی‌متر است و ۹۵ درصد دختران این سن قدی بین حدود ۱۳۸ تا ۱۶۵ سانتی‌متر دارند. WHO برای بالای ۱۰ سال جدول وزن برای سن منتشر نمی‌کند؛ وزن متناظر با میانه BMI در همان قد میانه حدود ۴۱ کیلوگرم است. وضعیت وزن هر دختر با BMI برای سن او سنجیده می‌شود، نه با این عدد.
قد و وزن مناسب پسر ۱۵ ساله چقدر است؟
میانه قد پسر ۱۵ ساله در جدول قد و وزن بر اساس سن WHO حدود ۱۶۹ سانتی‌متر است و وزن متناظر با میانه BMI در این قد حدود ۵۶ کیلوگرم برآورد می‌شود. در ۱۵ سالگی سرعت بلوغ پسران بسیار متفاوت است؛ پسری که دیرتر بالغ می‌شود ممکن است چند سانتی‌متر کوتاه‌تر از میانه باشد و رشد طبیعی داشته باشد.
وزن مناسب کودک ۳ ساله چقدر است؟
در جدول قد و وزن بر اساس سن WHO، میانه وزن دختر ۳ ساله حدود ۱۳٫۹ و پسر ۳ ساله حدود ۱۴٫۳ کیلوگرم است. بازه طبیعی وزن برای سن در این سن تقریباً از ۱۱ تا ۱۸ کیلوگرم امتداد دارد؛ اضافه وزن یا لاغری کودک زیر ۵ سال با وزن نسبت به قد یا BMI برای سن تعیین می‌شود.
آیا جدول قد و وزن خانم ها با آقایان فرق دارد؟
در بزرگسالی محدوده عددی BMI سالم برای زن و مرد یکسان است، پس جدول قد و وزن خانم ها و آقایان برای یک قد مشخص همان بازه را نشان می‌دهد. تفاوت در درصد چربی، توده عضلانی و محل تجمع چربی است. در کودکی و نوجوانی، برعکس، جدول قد و وزن بر اساس سن برای دختر و پسر جداست، چون الگوی رشد و بلوغ متفاوت است.
وزن مناسب برای قد ۱۷۰ سانتی‌متر چقدر است؟
برای بزرگسال با قد ۱۷۰ سانتی‌متر، BMI بین ۱۸٫۵ و ۲۴٫۹ معادل وزنی حدود ۵۳٫۵ تا ۷۲ کیلوگرم است. این بازه برای زن و مرد یکسان است و جدول قد و وزن بر اساس سن هم در بزرگسالی عدد دیگری نمی‌دهد.
آیا جدول بزرگسالان برای نوجوان ۱۸ ساله مناسب است؟
خیر. CDC سنین ۲ تا ۱۹ سال را با صدک BMI برای سن تفسیر می‌کند و مرجع رشد سازمان جهانی بهداشت هم تا ۱۹ سالگی ادامه دارد. نوجوان ۱۸ ساله باید با جدول قد و وزن بر اساس سن و BMI برای سن سنجیده شود و جدول ثابت BMI بزرگسالان از ۲۰ سالگی به کار می‌رود.
جدول قد و وزن بر اساس سن دختر با پسر چه فرقی دارد؟
تا حدود ۱۰ سالگی اعداد دو جدول نزدیک‌اند. در جدول قد و وزن بر اساس سن دختر، جهش رشد زودتر شروع می‌شود و دختران در ۱۱ تا ۱۳ سالگی کمی بلندترند؛ از ۱۴ سالگی پسران پیش می‌افتند و تا ۱۹ سالگی حدود ۱۳ سانتی‌متر اختلاف میانه قد ایجاد می‌شود. به همین دلیل جدول قد و وزن بر اساس سن همیشه برای دو جنس جدا خوانده می‌شود.
چرا وزن نوجوانان در جدول قد و وزن بر اساس سن برآوردی است؟
سازمان جهانی بهداشت جدول وزن برای سن را فقط تا ۱۰ سالگی منتشر کرده است، چون در بلوغ این شاخص قد بلند را با اضافه وزن اشتباه می‌گیرد. برای ۱۱ تا ۱۹ سال، فهیم‌طب وزن را از میانه BMI برای سن ضرب در مجذور میانه قد همان سن محاسبه کرده است تا جدول قد و وزن بر اساس سن برای این سنین هم عدد قابل مقایسه‌ای داشته باشد؛ تشخیص نهایی با BMI برای سن است.
دور کمر مناسب چقدر است؟
NHS توصیه می‌کند دور کمر کمتر از نصف قد باشد. برای قد ۱۶۰ سانتی‌متر این مرز ۸۰ سانتی‌متر و برای قد ۱۷۵ سانتی‌متر حدود ۸۷٫۵ سانتی‌متر است.
اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.
وزن من ۴٧ است چند روز دیگر میشوم ١٠٠
جدیدترین
