نویسنده: امیررضا فیضی | انتشار: ۲۶ آبان ۱۴۰۵ | آخرین به‌روزرسانی: ۲۶ آبان ۱۴۰۵ نویسنده: امیررضا فیضی | انتشار: ۲۶ آبان ۱۴۰۵ | آپدیت: ۲۶ آبان ۱۴۰۵
توجه: مطالب فهیم‌طب برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان پزشک نیست. توجه: جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست.

جواب کولپوسکوپی یعنی چه؟ تفسیر CIN1 تا CIN3 و chronic cervicitis

جواب کولپوسکوپی دو بخش دارد: آنچه پزشک با کولپوسکوپ دیده و جواب پاتولوژی نمونه. تشخیص اصلی بخش دوم است و یکی از این‌ها در آن نوشته می‌شود: طبیعی یا التهاب، CIN1 (تغییر خفیف)، CIN2 و CIN3 (پیش‌سرطانی درجه بالا)، AIS یا به‌ندرت سرطان. CIN2 و CIN3 هنوز سرطان نیستند و برای همین درمان می‌شوند که به سرطان نرسند.

فهرست مطالب

برگه معمولاً انگلیسی است و یک جمله‌اش ممکن است چند اصطلاح را با هم بیاورد؛ مثلاً «LSIL (CIN 1) with koilocytosis. ECC: negative». در ابزار زیر اول بخش برگه را انتخاب کنید و بعد اصطلاحی را که در آن می‌بینید. معنی فارسی، جای آن روی نردبان جواب و قدم بعدی با سن و برنامه بارداری شما همان لحظه می‌آید؛ بعد سراغ اصطلاح بعدی بروید.

مبنای علمی: راهنمای ASCCP (۲۰۱۹)، نام‌گذاری کولپوسکوپی ASCCP و IFCPC، نام‌گذاری پاتولوژی LAST، NHS و Cancer Council استرالیا · به‌روزرسانی: ۲۶ آبان ۱۴۰۵

جواب کولپوسکوپی و بیوپسی شما چه می‌گوید؟

بخش برگه را انتخاب کنید، بعد اصطلاحی را که در برگه می‌بینید. معنی فارسی، جای آن روی نردبان جواب و قدم بعدی طبق راهنمای ASCCP همان لحظه نشان داده می‌شود؛ بعد سراغ اصطلاح بعدی بروید.

۱. اصطلاح در کدام بخش برگه شما آمده است؟

جواب کولپوسکوپی «مثبت»، «منفی» یا «نرمال» یعنی چه؟

«منفی» یا «نرمال» یعنی در نمونه تغییر پیش‌سرطانی (CIN یا AIS) و سرطان دیده نشده است. «مثبت» معمولاً یعنی تغییری پیدا شده، ولی خود این کلمه درجه تغییر را نمی‌گوید؛ آنچه قدم بعدی را تعیین می‌کند درجه است: CIN1، CIN2، CIN3 یا AIS.

جواب کولپوسکوپی دو بخش دارد: آنچه پزشک با کولپوسکوپ دیده (برداشت چشمی) و جواب پاتولوژی نمونه. تشخیص اصلی جواب پاتولوژی است.

معنی اصطلاح‌ها بر پایه نام‌گذاری کولپوسکوپی ASCCP (۲۰۱۷) و IFCPC (۲۰۱۱، اطلس کولپوسکوپی IARC)، نام‌گذاری پاتولوژی LAST و راهنمای Cancer Council استرالیاست. قدم بعدی از راهنمای مدیریت مبتنی بر خطر ASCCP (۲۰۱۹) و صفحه جواب کولپوسکوپی NHS است. این ابزار تشخیص نمی‌دهد و جای نظر پزشکی را که نمونه و سابقه شما را دیده نمی‌گیرد.

میز پاتولوژی با میکروسکوپ و لام نمونه بافت کنار برگه جواب؛ جواب کولپوسکوپی

جواب کولپوسکوپی

جواب کولپوسکوپی چند روز طول می‌کشد؟

اگر نمونه برداشته شده باشد، جواب ۴ تا ۸ هفته طول می‌کشد؛ اگر پزشک سلول غیرطبیعی نبیند و نمونه نگیرد، معمولاً همان روز به شما می‌گوید.[۱] همین تفاوت توضیح می‌دهد چرا بعضی‌ها «جواب» را همان روز می‌گیرند و بعضی‌ها هفته‌ها منتظر می‌مانند: آنچه روز معاینه گفته می‌شود برداشت چشمی است و آنچه بعد می‌رسد جواب نمونه. اگر بیش از هشت هفته گذشت و خبری نشد، با مرکزی که کولپوسکوپی را انجام داده تماس بگیرید.

تفسیر جواب کولپوسکوپی: برگه از چه بخش‌هایی تشکیل شده؟

خواندن جواب کولپوسکوپی با جدا کردن دو بخش برگه شروع می‌شود که نباید با هم قاطی شوند:

  • گزارش کولپوسکوپی: آنچه پزشک با بزرگ‌نمایی دیده است؛ مثل نوع ناحیه تبدیل (TZ)، دیده شدن محل اتصال سلول‌ها (SCJ)، سفید شدن با اسید استیک (acetowhite)، الگوی رگ‌ها و در پایان یک «برداشت» (impression): طبیعی، درجه پایین، درجه بالا یا مشکوک به سرطان.
  • جواب پاتولوژی: آنچه زیر میکروسکوپ در تکه بافت دیده شده است. درجه CIN، AIS یا سرطان را همین بخش تعیین می‌کند. اگر از داخل کانال دهانه رحم هم نمونه گرفته باشند، جواب آن جدا با عنوان ECC می‌آید.

چرا این تفکیک مهم است؟ نام‌گذاری ASCCP برداشت کولپوسکوپی را ذهنی و ذاتاً نادقیق می‌داند و برای همین توصیه می‌کند از هر ضایعه احتمالی نمونه گرفته شود؛ تشخیص با جواب بافت است.[۳] پس اگر در بخش اول «high grade» آمده ولی پاتولوژی CIN1 گزارش کرده، ملاک دومی است. البته این ناهمخوانی را باید با پزشک در میان گذاشت، چون گاهی نمونه‌برداری بیشتری لازم می‌شود.

یک اصطلاح بخش اول بیش از بقیه سؤال‌برانگیز است: نوع ناحیه تبدیل. در نوع ۱ محل اتصال سلول‌ها کامل و روی سطح بیرونی دهانه رحم دیده می‌شود. در نوع ۲ کامل دیده می‌شود ولی بخشی از آن داخل کانال است. در نوع ۳ داخل کانال است و حتی با ابزار باز کردن کانال هم کامل دیده نمی‌شود.[۴] نوع ۳ بیماری نیست؛ فقط یعنی بخشی از ناحیه حساس از دید کولپوسکوپ پنهان مانده و نمونه داخل کانال اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

ترجمه جمله‌های رایج در جواب کولپوسکوپی

جمله‌های زیر بیشترین تکرار را در برگه‌ها دارند. ستون سوم می‌گوید هر کدام در کدام گروه قرار می‌گیرد:

جدول ترجمه جواب کولپوسکوپی: معنی جمله‌های رایج برگه پاتولوژی و کولپوسکوپی و گروه هر کدام

ترجمه جواب کولپوسکوپی

جمله برگه یعنی گروه
Negative for dysplasia / No evidence of malignancy دیسپلازی (CIN) یا سرطان دیده نشد طبیعی
Benign squamous / endocervical mucosa پوشش سطح یا کانال دهانه رحم خوش‌خیم است طبیعی
Squamous metaplasia جایگزینی طبیعی سلول‌های غده‌ای با سلول سنگفرشی طبیعی
Chronic cervicitis التهاب مزمن بافت دهانه رحم التهاب؛ پیش‌سرطانی نیست
Koilocytosis / HPV effect شکل سلول‌ها نشان می‌دهد HPV فعال است درجه پایین (LSIL)
LSIL (CIN 1) تغییر خفیف سلول‌ها درجه پایین
HSIL (CIN 2) / HSIL (CIN 3) تغییر متوسط یا شدید سلول‌ها پیش‌سرطانی درجه بالا
p16 positive / p16 negative رنگ‌آمیزی که درجه بالا را از تغییرات شبیه آن جدا می‌کند تعیین‌کننده درجه
ECC: negative در نمونه داخل کانال تغییری دیده نشد طبیعی
TZ type 3 / SCJ not fully visible محل اتصال سلول‌ها داخل کانال پنهان است توضیح معاینه
Dense acetowhite epithelium سفیدی غلیظ با اسید استیک برداشت درجه بالا، نه تشخیص
Insufficient for diagnosis نمونه برای قضاوت کافی نبود نه طبیعی نه غیرطبیعی

اگر جمله‌ای در برگه شما در این جدول نیست، آن را در فهرست ابزار بالای صفحه پیدا کنید؛ فهرست ۶۳ اصطلاح پاتولوژی، کولپوسکوپی و پاپ اسمیر را با معنی فارسی دارد.

جواب کولپوسکوپی نرمال، منفی یا مثبت یعنی چه؟

جواب کولپوسکوپی نرمال یا منفی یعنی در نمونه تغییر پیش‌سرطانی (CIN یا AIS) و سرطان دیده نشده است. در برگه معمولاً با «negative for dysplasia»، «no evidence of malignancy» یا «benign» نوشته می‌شود و گاهی کنارش یافته‌ای خوش‌خیم مثل متاپلازی یا التهاب هم می‌آید. بعد از جواب طبیعی، فاصله پاپ اسمیر یا آزمایش HPV بعدی را پزشک بر اساس سن و جواب HPV تعیین می‌کند.

«مثبت» در برگه پاتولوژی معمولاً به‌تنهایی نمی‌آید و درجه را نمی‌گوید. وقتی کسی می‌گوید جواب کولپوسکوپی مثبت شده، معمولاً منظورش این است که تغییری پیدا شده؛ ولی تصمیم بعدی کاملاً به این بستگی دارد که آن تغییر CIN1 است، CIN2، CIN3 یا AIS. برای همین متن کامل برگه را بخوانید، نه فقط یک کلمه.

جواب کولپوسکوپی CIN1 یعنی چه؟

CIN1 یعنی تغییر خفیفی که بیشتر نشانه عفونت HPV است تا پیش‌سرطان. نام امروزی آن LSIL است و «اثر HPV» یا کویلوسیتوز هم زیر همین عنوان قرار می‌گیرد؛ نام‌گذاری LAST این‌ها را از هم جدا نمی‌کند، چون پاتولوژیست‌ها در جدا کردنشان توافق کمی دارند، این تفکیک اثری بر تصمیم ندارد و زیست‌شناسی هر دو یکی است.[۵] برای همین جواب «LSIL (CIN 1) with koilocytosis» یک یافته است، نه دو یافته.

CIN1 درمان فوری نمی‌خواهد. راهنمای ASCCP پیگیری را بر درمان ترجیح می‌دهد و معمولاً آزمایش بعدی یک سال بعد است. دو استثنا مهم‌اند. اول اینکه اگر پاپ اسمیر قبلی HSIL بوده، برداشتن تشخیصی بافت هم یکی از گزینه‌هاست، چون ممکن است ضایعه شدیدتر از دید نمونه دور مانده باشد. دوم اینکه اگر CIN1 دو سال یا بیشتر باقی بماند، پیگیری همچنان ترجیح دارد ولی درمان هم قابل قبول می‌شود.

CIN2 و CIN3 در جواب کولپوسکوپی

CIN2 و CIN3 هر دو در گروه HSIL یا ضایعه پیش‌سرطانی درجه بالا قرار دارند، ولی تصمیم درمان برایشان یکی نیست. CIN3 در هر سنی درمان می‌شود و روش ترجیحی برداشتن ناحیه تبدیل با لوپ (LEEP) است. CIN2 جای بیشتری برای انتخاب دارد، چون هنوز ممکن است خودبه‌خود برگردد، هرچند احتمالش از CIN1 کمتر است.[۷] اینکه کدام راه برای شما مطرح است به سن، بارداری و برنامه بارداری‌های بعدی بستگی دارد و جدول بخش آخر همین را نشان می‌دهد.

اگر در برگه فقط HSIL نوشته شده و CIN2 یا CIN3 کنارش نیامده، از پزشک بپرسید پاتولوژیست کدام را گزارش کرده است. راهنمای ASCCP از پاتولوژیست‌ها می‌خواهد همین قید را بنویسند، چون برای کسی که نگران بارداری‌های بعدی است یا زیر ۲۵ سال دارد، تفاوت CIN2 و CIN3 تفاوت پیگیری و درمان است.

p16 در جواب کولپوسکوپی

p16 رنگ‌آمیزی‌ای است که پاتولوژیست وقتی بین CIN2 و تغییرات شبیه آن مردد است انجام می‌دهد. طبق الگوریتم LAST، ضایعه‌ای که از نظر شکل CIN2 است و p16 آن به‌صورت قوی و پیوسته (block) مثبت است HSIL حساب می‌شود و اگر منفی باشد، LSIL یا تغییری غیرمرتبط با HPV است.[۶] پس «CIN2, p16 negative» با «CIN2, p16 positive» یک جواب نیست و همین یک کلمه می‌تواند گزینه درمان را عوض کند.

جواب کولپوسکوپی chronic cervicitis چیست؟

اگر در جواب نمونه به‌جای درجه CIN فقط chronic cervicitis آمده، یعنی التهاب طولانی بافت دهانه رحم دیده شده و تغییر پیش‌سرطانی گزارش نشده است. التهاب مزمن دهانه رحم دست‌کم در سطح میکروسکوپی در زنان بالغ بسیار شایع است[۱۱] و دیدن آن در برگه به‌تنهایی جای نگرانی ندارد. به گفته StatPearls التهاب مزمن دهانه رحم بیشتر علت غیرعفونی دارد و برای آن درمان استاندارد مشخصی تعریف نشده است.[۸]

معیار تصمیم علامت‌های شماست. اگر ترشح غیرعادی، درد هنگام نزدیکی یا خونریزی بعد از نزدیکی دارید، آن را به پزشک بگویید تا در صورت لزوم آزمایش عفونت‌هایی مثل کلامیدیا و سوزاک انجام شود. اگر علامتی ندارید، chronic cervicitis به‌تنهایی برنامه پیگیری شما را تغییر نمی‌دهد و قدم بعدی را همان جواب پاپ اسمیر و HPV پیشین تعیین می‌کند. اگر chronic cervicitis کنار CIN آمده باشد، ملاک تصمیم همان درجه CIN است.

AIS، CGIN، SMILE و سرطان در جواب کولپوسکوپی

AIS (آدنوکارسینوم درجا) و نام بریتانیایی آن CGIN تغییر پیش‌سرطانی سلول‌های غده‌ای داخل کانال دهانه رحم‌اند. ASCCP برای همه موارد AIS در نمونه برداشتن تشخیصی بافت را توصیه می‌کند. روش ترجیحی همین راهنما هیسترکتومی است و برای کسی که بارداری بعدی می‌خواهد، حفظ رحم با لبه سالم و پیگیری منظم قابل قبول است. SMILE ضایعه کمیابی است که شکلش بین CIN و AIS است و در مراکز NHS مانند CGIN مدیریت می‌شود.[۹]

سرطان در جواب کولپوسکوپی با کلمه‌هایی مثل squamous cell carcinoma یا adenocarcinoma بدون «in situ» نوشته می‌شود. این جواب نادر است و در بریتانیا بیمار ظرف دو هفته به تیم متخصص ارجاع می‌شود.[۱۰] در ایران هم جواب را همان هفته به متخصص زنان نشان دهید و برای ارجاع به انکولوژی زنان پیگیری کنید. برای آشنایی با بیماری سرطان دهانه رحم را بخوانید.

بعد از جواب کولپوسکوپی چه باید کرد؟

جدول زیر قدم بعدی معمول را از راهنمای مدیریت مبتنی بر خطر ASCCP خلاصه کرده است.[۲] سن و بارداری ستون‌ها را از هم جدا می‌کند، چون برای CIN2 و بارداری توصیه‌ها واقعاً فرق دارد:

جواب نمونه ۲۵ سال و بالاتر کمتر از ۲۵ سال در بارداری
طبیعی یا التهاب آزمایش بعدی معمولاً یک سال بعد؛ اگر پاپ قبلی HSIL بوده، برداشتن تشخیصی یا HPV و کولپوسکوپی یک سال بعد پیگیری پیگیری طبق نظر پزشک
CIN1 (LSIL) پیگیری؛ آزمایش یک سال بعد پیگیری درمانی انجام نمی‌شود
CIN2 درمان؛ با نگرانی از بارداری‌های بعدی، پیگیری با کولپوسکوپی و HPV هر ۶ ماه تا ۲ سال هم قابل قبول است پیگیری ترجیح دارد: کولپوسکوپی و پاپ اسمیر هر ۶ ماه درمان نه؛ کولپوسکوپی هر ۱۲ تا ۲۴ هفته یا بعد از زایمان
CIN3 درمان؛ روش ترجیحی LEEP درمان درمان نه، مگر شک به سرطان؛ پیگیری تا بعد از زایمان
AIS برداشتن تشخیصی بافت برداشتن تشخیصی بافت زمان‌بندی با متخصص

دو نکته در این جدول دیده نمی‌شود. کولپوسکوپی بعد از زایمان زودتر از چهار هفته انجام نمی‌شود. اگر بعد از LEEP لبه نمونه درگیر بوده، ASCCP صرف‌نظر از لبه آزمایش HPV شش ماه بعد را ترجیح می‌دهد. اینکه کدام سطر و ستون درباره شما صدق می‌کند را ابزار بالای صفحه با جواب خودتان نشان می‌دهد؛ تصمیم نهایی را پزشکی می‌گیرد که نمونه و سابقه شما را دیده است.

کی زودتر به پزشک مراجعه کنید: اگر بعد از نمونه‌برداری خونریزی بیشتر از یک پریود سنگین، ترشح بدبو یا دل‌دردی دارید که با مسکن بهتر نمی‌شود. اگر خونریزی آن‌قدر شدید است که سرگیجه یا غش دارید، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

برای اینکه کولپوسکوپی چیست و چطور انجام می‌شود کولپوسکوپی را ببینید و اگر هنوز به جواب پاپ اسمیر فکر می‌کنید، تفسیر پاپ اسمیر را بخوانید.

پرسش‌های رایج درباره جواب کولپوسکوپی

جواب کولپوسکوپی مثبت یعنی سرطان دارم؟

نه. «مثبت» بیشتر یعنی تغییر پیش‌سرطانی مثل CIN پیدا شده است. سرطان را فقط جواب نمونه با کلمه‌هایی مثل carcinoma می‌گوید و NHS آن را نادر می‌داند.

Colposcopy is recommended در جواب پاپ اسمیر یعنی چه؟

یعنی آزمایشگاه پاپ اسمیر انجام کولپوسکوپی را پیشنهاد کرده است. این جمله جواب کولپوسکوپی نیست و فقط قدم بعدی را می‌گوید.

بعد از پاپ اسمیر ASC-US کولپوسکوپی لازم است؟

معمولاً اول آزمایش HPV انجام می‌شود. اگر HPV مثبت باشد آزمایش‌های پیگیری لازم می‌شود و کولپوسکوپی یکی از آن‌هاست.

عکس جواب کولپوسکوپی را چطور بخوانم؟

در ابزار بالای صفحه اول بخش برگه را انتخاب کنید و بعد اصطلاح‌ها را یکی‌یکی؛ با نوشتن چند حرف اول هر اصطلاح، فهرست کوتاه می‌شود.

منابع

این مطلب آموزشی است و جایگزین مشاوره پزشک نیست. تفسیر جواب و تصمیم درمان با پزشک زنان شماست.

این مطلب چقدر برایتان مفید بود؟
اولین نفری باشید که امتیاز می‌دهد

نظر یا سوال شما

اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.

ایمیل شما نمایش داده نمی‌شود. دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند.

این مطلب طبق روش تهیه محتوای فهیم طب تهیه شده است.

امیررضا فیضی
نویسنده
امیررضا فیضی

کارشناس ارشد مهندسی پزشکی از دانشگاه تبریز و عضو بنیاد ملی نخبگان؛ نویسنده مقاله‌ها و برنامه‌نویس ابزارهای فهیم طب.

به‌روزرسانی درباره نویسنده ←