نویسنده: امیررضا فیضی | انتشار: ۲۶ آبان ۱۴۰۵ | آخرین به‌روزرسانی: ۲۶ آبان ۱۴۰۵ نویسنده: امیررضا فیضی | انتشار: ۲۶ آبان ۱۴۰۵ | آپدیت: ۲۶ آبان ۱۴۰۵
توجه: مطالب فهیم‌طب برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان پزشک نیست. توجه: جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست.

کولپوسکوپی چیست و چگونه انجام می‌شود؛ درد دارد؟ آمادگی و جواب آن

کولپوسکوپی یعنی نگاه به دهانه رحم با بزرگ‌نمایی و نور تا روشن شود تغییری که پاپ اسمیر یا آزمایش HPV نشان داده دقیقاً کجاست و چه درجه‌ای دارد. دلیل معمول این معاینه سلول‌های تغییرکرده‌ای است که سرطان نیستند ولی اگر رها شوند ممکن است به سرطان دهانه رحم برسند؛ کولپوسکوپی برای پیدا کردن و برداشتن به‌موقع همین سلول‌هاست. خونریزی بعد از نزدیکی هم دلیل دیگری برای انجام آن است.

فهرست مطالب

کولپوسکوپی در یک نگاه

  • زمان: ۱۵ تا ۲۰ دقیقه و معمولاً همان روز به خانه می‌روید.
  • درد: ممکن است ناخوشایند یا دردناک باشد؛ هر وقت بخواهید معاینه متوقف می‌شود.
  • آمادگی: ۲۴ ساعت قبل نزدیکی، تامپون، کرم و داروی واژینال نه.
  • جواب: اگر چیزی دیده نشود همان روز؛ جواب نمونه‌برداری ۴ تا ۸ هفته.
  • بارداری: مانع کولپوسکوپی نیست.

جواب کولپوسکوپی · فرق با پاپ اسمیر

پرستار در حال تنظیم دستگاه کولپوسکوپ کنار صندلی معاینه زنان؛ کولپوسکوپی چیست

کولپوسکوپی

کولپوسکوپی چیست و چرا انجام می‌شود؟

کولپوسکوپی معاینه دهانه رحم با کولپوسکوپ است؛ میکروسکوپی با نور که بیرون از بدن می‌ماند. برخلاف آندوسکوپی چیزی وارد بدن نمی‌شود جز همان اسپکولومی که در پاپ اسمیر هم به کار می‌رود. ارزش آن در بزرگ‌نمایی است: تغییرهایی که با چشم دیده نمی‌شوند پیدا می‌شوند و نمونه‌برداری از همان نقطه مشکوک انجام می‌شود. این معاینه را پزشک یا پرستار متخصص کولپوسکوپی انجام می‌دهد.

پاپ اسمیر غربالگری است؛ چند سلول از سطح دهانه رحم برمی‌دارد و فقط می‌گوید تغییری هست یا نه. جای تغییر و درجه آن با کولپوسکوپی و نمونه‌برداری روشن می‌شود. برای همین، رسیدن از جواب پاپ اسمیر به کولپوسکوپی معمولاً این ترتیب را دارد:

  • AGC، ASC-H، HSIL یا AIS: کولپوسکوپی مستقیم توصیه می‌شود.[۲]
  • ASC-US: اول آزمایش HPV؛ اگر مثبت باشد، آزمایش‌های پیگیری.
  • LSIL: پزشک آزمایش بیشتری می‌خواهد تا تغییر سطح بالا رد شود.

معنی هر کدام از این عبارت‌ها را در تفسیر پاپ اسمیر ببینید.

فرق پاپ اسمیر و کولپوسکوپی

جدول فرق پاپ اسمیر و کولپوسکوپی در هدف، زمان انجام، روش و جواب

فرق پاپ اسمیر و کولپوسکوپی

پاپ اسمیر کولپوسکوپی
هدف غربالگری زنان بدون علامت بررسی جواب غیرطبیعی و پیدا کردن جای تغییر
کی انجام می‌شود طبق برنامه غربالگری بعد از پاپ اسمیر یا HPV غیرطبیعی یا خونریزی بعد از نزدیکی
چه می‌کند چند سلول از سطح دهانه رحم برمی‌دارد دهانه رحم را بزرگ‌نمایی می‌کند و در صورت نیاز نمونه برمی‌دارد
جواب سلول غیرطبیعی هست یا نه، HPV مثبت یا منفی درجه تغییر (CIN1 تا CIN3) و نیاز به درمان

برای آشنایی با خود آزمایش غربالگری پاپ اسمیر را بخوانید.

فرق هیستروسکوپی و کولپوسکوپی

این دو معاینه فقط در نام شبیه‌اند. کولپوسکوپی دهانه رحم را از بیرون بدن با بزرگ‌نمایی می‌بیند ولی در هیستروسکوپی لوله باریک دوربین‌دار وارد رحم می‌شود. کاربردشان هم فرق دارد: هیستروسکوپی برای خونریزی شدید یا بین دو پریود، خونریزی بعد از یائسگی، فیبروم و پولیپ، مشکل باروری و سقط‌های مکرر به کار می‌رود[۵]، در حالی که کولپوسکوپی بیشتر دنبال جواب غیرطبیعی پاپ اسمیر می‌آید.

کولپوسکوپی چگونه انجام می‌شود؟

کولپوسکوپی مثل پاپ اسمیر با اسپکولوم شروع می‌شود، بعد دهانه رحم با کولپوسکوپ بزرگ‌نمایی و در صورت نیاز از آن نمونه‌برداری می‌شود. بعد از چند سؤال درباره سابقه پزشکی روی تخت معاینه دراز می‌کشید و اسپکولوم دهانه رحم را در دید قرار می‌دهد. تفاوت از این‌جا شروع می‌شود. کولپوسکوپ از بیرون بدن دهانه رحم را بزرگ‌نمایی می‌کند و محلول سرکه روی آن زده می‌شود تا ناحیه‌های غیرطبیعی از بافت سالم جدا دیده شوند. اگر جایی مشکوک باشد، تکه‌ای به اندازه سر سنجاق برداشته می‌شود.

کل معاینه حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه است[۱] و اگر بخواهید می‌توانید فرد همراهی در اتاق داشته باشید.

کولپوسکوپی و بیوپسی

نمونه‌برداری یا بیوپسی بخش اصلی تشخیص است، چون درجه تغییر (CIN) را بررسی بافت زیر میکروسکوپ تعیین می‌کند، نه نگاه با کولپوسکوپ. در بیشتر کولپوسکوپی‌ها نمونه گرفته می‌شود. اگر تغییر واضح باشد، گاهی پزشک همان جلسه سلول‌ها را برمی‌دارد و گاهی صبر می‌کند تا جواب نمونه برسد؛ این انتخاب با پزشک است.

کولپوسکوپی با بیهوشی انجام می‌شود؟

خود کولپوسکوپی و نمونه‌برداری سرپایی‌اند و بعدش به خانه می‌روید. بیهوشی فقط وقتی مطرح می‌شود که درمان لازم باشد و آن هم به روش درمان بستگی دارد. برداشتن سلول‌ها با حلقه سیمی گرم (LLETZ یا LEEP) با بی‌حسی موضعی است و اغلب همان روز انجام می‌شود، ولی مخروط‌برداری (Cone biopsy) بیهوشی عمومی می‌خواهد و گاهی یک شب بستری.

کولپوسکوپی درد دارد؟

گاهی بله. خود معاینه ناخوشایند است و برای بعضی‌ها دردناک. دو لحظه ممکن است حس مشخص‌تری داشته باشد. اول وقتی محلول زده می‌شود و کمی سوزش یا گزگز می‌دهد؛ دوم وقتی نمونه برداشته می‌شود و حسی شبیه نیشگون دارد. اختیار با شماست و هر وقت بخواهید معاینه متوقف می‌شود.

یک مسکن معمولی همراه داشته باشید؛ بعد از نمونه‌برداری دل‌پیچه چنددقیقه‌ای و درد شبیه پریود تا چند ساعت شایع است. موقع بلند شدن از تخت هم عجله نکنید، چون گاهی سرگیجه پیش می‌آید و کارکنان تا بهتر شدنتان کنارتان می‌مانند.

شرایط کولپوسکوپی و آمادگی پیش از آن

مهم‌ترین شرط این است که ۲۴ ساعت قبل نزدیکی نکنید و چیزی داخل واژن نگذارید. بقیه آمادگی را بر اساس زمان مرتب کنید:

  • یک هفته قبل، فقط اگر آی‌یو‌دی دارید: ممکن است لازم شود آی‌یو‌دی خارج شود؛ برای همین از ۷ روز قبل نزدیکی نکنید یا از کاندوم استفاده کنید.
  • ۲۴ ساعت قبل: تامپون، کرم و داروی واژینال هم کنار گذاشته شود.
  • اگر روز معاینه با پریود یکی شد: لغو لازم نیست؛ فقط اگر خودتان ترجیح می‌دهید، نوبت را جابه‌جا کنید.
  • اگر باردارید یا احتمالش هست: پیش از نوبت به مرکز بگویید.
  • روز معاینه: نوار بهداشتی همراه ببرید، چون لکه‌بینی بعد از معاینه شایع است.

بعد از کولپوسکوپی چه انتظاری داشته باشیم؟

معمولاً همان روز به خانه می‌روید و چند روز لکه‌بینی و دردی شبیه پریود دارید. مدت آن به کاری بستگی دارد که در جلسه انجام شده است:

آنچه انجام شد خونریزی و ترشح نزدیکی
فقط معاینه معمولاً ظرف چند روز تمام می‌شود تا خونریزی یا درد هست نه
معاینه و نمونه‌برداری لکه‌بینی کم تا ۵ روز[۳] تا خونریزی بند نیامده نه
درمان با LLETZ ممکن است تا ۴ هفته طول بکشد معمولاً ۴ هفته صبر

در هر سه حالت درد شبیه پریود تا چند روز شایع است و استامینوفن کمک می‌کند. تا خونریزی یا درد ادامه دارد، نوار بهداشتی به‌جای تامپون یا کاپ و پرهیز از ورزشی که علائم را بیشتر می‌کند منطقی است.

کی به پزشک مراجعه کنید: خونریزی شدید، ترشح بدبو یا دل‌درد پایداری که با مسکن بهتر نمی‌شود. اگر خونریزی آن‌قدر شدید است که سرگیجه یا غش دارید، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

جواب کولپوسکوپی چند روز طول می‌کشد و یعنی چه؟

اگر نمونه گرفته شده باشد، جواب کولپوسکوپی ۴ تا ۸ هفته طول می‌کشد؛ اگر در معاینه چیز غیرطبیعی دیده نشود و نمونه‌ای گرفته نشود، معمولاً همان روز می‌فهمید. پیش از رفتن بپرسید جواب را حضوری می‌گیرید یا برایتان فرستاده می‌شود.

جواب نمونه یکی از این‌هاست: طبیعی یا التهاب، CIN1 (تغییر خفیف)، CIN2 و CIN3 (پیش‌سرطانی درجه بالا)، AIS و به‌ندرت سرطان. CIN3 و AIS هم هنوز سرطان نیستند و برای همین درمان می‌شوند که به سرطان نرسند. معنی هر اصطلاح برگه، از chronic cervicitis تا p16 و ECC، و قدم بعدی بر اساس سن و بارداری را در خواندن جواب کولپوسکوپی ببینید؛ آن‌جا می‌توانید اصطلاح‌های برگه خود را در ابزار یکی‌یکی انتخاب کنید و معنی هر کدام را ببینید.

درمان سلول‌های غیرطبیعی

اگر درمان لازم شود، روش‌ها بیشتر در محل انجام و نوع بی‌حسی فرق دارند:

روش محل و مدت بی‌حسی
LEEP یا LLETZ (حلقه سیمی با جریان برق) مطب، چند دقیقه موضعی
مخروط‌برداری با چاقوی جراحی بیمارستان بیهوشی عمومی
لیزر سرپایی موضعی یا عمومی
کرایوتراپی (منجمد کردن بافت) مطب، چند دقیقه معمولاً بدون بی‌حسی

کولپوسکوپی در بارداری

بله، بارداری مانع کولپوسکوپی نیست. معاینه برای جنین بی‌خطر است و روی زایمان یا باروری بعدی اثر نمی‌گذارد؛ فقط پیش از نوبت به مرکز بگویید باردارید. آنچه در بارداری فرق می‌کند زمان درمان است. CIN3 در حالت عادی زود درمان می‌شود ولی بارداری از این قاعده مستثناست و پزشک زمان درمان را تعیین می‌کند. برای غربالگری در این دوره پاپ اسمیر در بارداری را ببینید.

کولپوسکوپی برای زگیل تناسلی و HPV

کولپوسکوپی زگیل تناسلی معمولاً لازم نیست و دلیلش نوع ویروس است. ۹۰٪ زگیل‌های تناسلی کار HPV تیپ ۶ یا ۱۱ است که سرطان‌زا نیستند[۴]، در حالی که کولپوسکوپی دنبال تغییرهایی است که تیپ‌های پرخطر ایجاد می‌کنند. پس طبق راهنمای CDC اگر فقط زگیل تناسلی دارید، برنامه پاپ اسمیر شما همان برنامه معمول است و برای تشخیص زگیل هم آزمایش HPV لازم نیست. استثنا زگیلی است که روی خود دهانه رحم باشد؛ آن‌جا پیش از درمان نمونه‌برداری می‌شود تا تغییر پیش‌سرطانی سطح بالا رد شود.

برای HPV جواب ساده نیست. اینکه کولپوسکوپی لازم شود به نوع ویروس و جواب پاپ اسمیر هم‌زمان بستگی دارد. جواب آزمایش HPV خود را با ابزار تفسیر جواب آزمایش HPV بررسی کنید و درباره خطر بیماری در سرطان دهانه رحم بخوانید.

پرسش‌های رایج درباره کولپوسکوپی

فرق کولپوسکوپی با پاپ اسمیر چیست؟

پاپ اسمیر آزمایش غربالگری است و فقط نمونه سلولی برمی‌دارد. کولپوسکوپی معاینه‌ای است که بعد از جواب غیرطبیعی پاپ اسمیر یا HPV انجام می‌شود و جای تغییر را با بزرگ‌نمایی پیدا می‌کند.

کولپوسکوپی رحم یعنی چه؟

کولپوسکوپی فقط دهانه رحم را از بیرون می‌بیند و داخل رحم را نشان نمی‌دهد. برای دیدن داخل رحم هیستروسکوپی انجام می‌شود.

کولپوسکوپی به انگلیسی چه می‌شود؟

Colposcopy؛ دستگاه آن هم Colposcope نام دارد.

اگر جواب کولپوسکوپی طبیعی باشد بعدش چه می‌شود؟

به برنامه معمول غربالگری برمی‌گردید. فاصله پاپ اسمیر یا آزمایش HPV بعدی را پزشک بر اساس سن، جواب HPV و سابقه شما تعیین می‌کند.

منابع

این مطلب آموزشی است و جایگزین مشاوره پزشک نیست. تفسیر جواب و تصمیم درمان با پزشک زنان شماست.

این مطلب چقدر برایتان مفید بود؟
اولین نفری باشید که امتیاز می‌دهد

نظر یا سوال شما

اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.

ایمیل شما نمایش داده نمی‌شود. دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند.

این مطلب طبق روش تهیه محتوای فهیم طب تهیه شده است.

امیررضا فیضی
نویسنده
امیررضا فیضی

کارشناس ارشد مهندسی پزشکی از دانشگاه تبریز و عضو بنیاد ملی نخبگان؛ نویسنده مقاله‌ها و برنامه‌نویس ابزارهای فهیم طب.

به‌روزرسانی درباره نویسنده ←