AST در آزمایش خون چیست؟ عدد نرمال، علت‌های بالا بودن و چقدر بالا خطرناک است

AST در آزمایش خون، که SGOT هم نامیده می‌شود، آنزیمی است که در کبد، قلب، عضله و بافت‌های دیگر وجود دارد.[۱] چون این آنزیم فقط مال کبد نیست، بالا بودن آن را باید کنار ALT سنجید. برای بررسی عدد خود، آن را با سقف برگه در ابزار بالای همین صفحه وارد کنید.

مبنای علمی: MedlinePlus، StatPearls، راهنمای ACG و American Family Physician · به‌روزرسانی: ۱۵ آبان ۱۴۰۵

AST در آزمایش خون چیست؟

AST در آزمایش خون آنزیمی را نشان می‌دهد که واکنش‌های شیمیایی بدن را سرعت می‌دهد. مقدار آن در خون به‌طور عادی کم است و وقتی سلول‌های حاوی آن آسیب ببینند، بالا می‌رود.[۱] SGOT در آزمایش خون نام دیگر همین عدد است. پزشک این آزمایش را معمولاً همراه با آزمایش‌های دیگر کبد، در چکاپ یا برای بررسی علائمی مانند زردی و تورم شکم درخواست می‌کند.[۱]

MedlinePlus می‌گوید برای AST در آزمایش خون معمولاً تا ۱۲ ساعت ناشتایی لازم است. داروهای مصرفی را به پزشک بگویید، ولی بدون دستور او آن‌ها را قطع نکنید.[۱]

AST در آزمایش خون چقدر باید باشد؟ عدد نرمال SGOT و SGPT

محدوده مرجع میان زن و مرد فرق می‌کند و برگه هر آزمایشگاه سقف خودش را دارد.[۳] برای اینکه بدانید AST نرمال است یا نه، عدد خود را با سقف همان برگه مقایسه کنید. بارداری، ورزش، بعضی داروها، سن و جنس هم روی نتیجه اثر می‌گذارند و عدد خارج از محدوده همیشه به معنی بیماری نیازمند درمان نیست.[۱]

بالا بودن AST در آزمایش خون؛ چقدر بالا خطرناک است؟

عدد واحدی برای «خطرناک» وجود ندارد و شدت افزایش با مضربی از سقف برگه سنجیده می‌شود. ستون سوم جدول مثالی برای برگه‌ای با سقف ۴۰ است:

ستون آخر جدول راهنمای عمل ماست و عبارت «بررسی فوری» از American Family Physician آمده است. برای مثال، آنزیم کبدی ۵۰ با سقف ۴۰ حدود ۱٫۲ برابر سقف و افزایش مرزی است؛ فوری نیست، ولی نباید رها شود.

بالا بودن AST در آزمایش خون نشانه چیست؟

بالا بودن AST در آزمایش خون به‌تنهایی علت را مشخص نمی‌کند. علت‌ها را می‌توان به دو گروه تقسیم کرد:

علت‌های مربوط به کبد

• •کبد چرب و الکل: شایع‌ترین علت‌های افزایش خفیف هستند.[۵][۶] توضیح بیشتر در کبد چرب چیست؟ آمده است.
• •هپاتیت و سیروز: هپاتیت B و C و سیروز هم عدد را بالا می‌برند.[۱][۵]
• •داروها: بعضی داروها، از جمله استامینوفن، می‌توانند این عدد را بالا ببرند.[۵]

علت‌های خارج از کبد

• •عضله: بیماری عضله و ورزش سنگین؛ اگر درد عضلانی قابل توجه دارید، پزشک ممکن است CK را بخواهد.[۳][۵]
• •خون و تیروئید: همولیز و بیماری تیروئید.[۳]
• •قلب و شرایط حاد: مشکل قلبی، تشنج، سوختگی عمیق یا جراحی.[۱]
• •لوزالمعده و سلیاک: پانکراتیت و بیماری سلیاک.[۱][۵]
• •Macro-AST: اگر فقط AST به‌طور پایدار بالا بماند، گاهی علت این پدیده خوش‌خیم است.[۳]

AST و ALT در آزمایش خون؛ الگوی دو عدد

ALT برای کبد اختصاصی‌تر است، چون AST در عضله و قلب هم وجود دارد.[۶] نسبت این دو تشخیص نمی‌دهد و فقط به پزشک سرنخ می‌دهد:

توضیح ALT و درجه‌های آن را در ALT در آزمایش خون بخوانید. بیلی‌روبین هم در تشخیص الگو کمک می‌کند و در تفسیر آزمایش بیلی‌روبین توضیح داده شده است.

AST در آزمایش خون

بعد از بالا بودن AST در آزمایش خون چه کنیم؟

• •برگه را به پزشک نشان دهید و همه داروها و مکمل‌ها را بگویید.[۶]
• •مصرف الکل، ورزش سنگین اخیر و درد عضلانی را هم بگویید.[۵]
• •داروی تجویزشده را خودسرانه قطع نکنید.[۱]

پزشک بر اساس وضعیت شما ممکن است شمارش سلول‌های خون و پلاکت، قند، چربی، هپاتیت B و C، آلبومین و آهن را هم بخواهد.[۶] افزایشی که پایدار بماند یا با نشانه بیماری کبد همراه باشد، بررسی بیشتری لازم دارد و در صورت شک به کبد چرب، FIB-4 برای سنجش خطر فیبروز به کار می‌رود.[۶]

چه زمانی باید فوری به پزشک مراجعه کرد؟

این موارد را به نوبت عادی موکول نکنید و با عدد آزمایش نسنجید:

• •زردی چشم یا پوست، ادرار تیره یا تورم شکم؛[۱][۲]
• •گیجی، خواب‌آلودگی شدید یا خونریزی و کبودی بی‌دلیل؛[۷]
• •مصرف زیاد استامینوفن، حتی اگر حالتان خوب است؛[۳]
• •AST یا ALT بیش از ۵ برابر سقف برگه.[۵]

پرسش‌های رایج درباره AST در آزمایش خون

منابع علمی