دربارهٔ ما تماس مقالات

ورود / ثبت‌نام

توجه: مطالب فهیم‌طب برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان پزشک نیست. توجه: جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست.

فهرست مطالب

ALT در آزمایش خون چیست؟ALT در آزمایش خون باید چند باشد؟ عدد نرمال و عدد سالم واقعی بالا بودن ALT در آزمایش خون؛ چقدر بالا خطرناک است؟ALT بالا نشانه چیست؟ علت‌های بالا بودن ALT در آزمایش خون ALT و AST در آزمایش خون؛ کدام مهم‌تر است؟بعد از بالا بودن ALT در آزمایش خون چه کنیم؟چطور ALT در آزمایش خون را پایین بیاوریم؟بالا بودن ALT در آزمایش خون کودکان و بارداری چه زمانی باید فوری به پزشک مراجعه کرد؟پرسش‌های پرتکرار

فهرست مطالب

ALT در آزمایش خون چیست؟ALT در آزمایش خون باید چند باشد؟ عدد نرمال و عدد سالم واقعی بالا بودن ALT در آزمایش خون؛ چقدر بالا خطرناک است؟

ALT بالا نشانه چیست؟ علت‌های بالا بودن ALT در آزمایش خون

ALT و AST در آزمایش خون؛ کدام مهم‌تر است؟بعد از بالا بودن ALT در آزمایش خون چه کنیم؟چطور ALT در آزمایش خون را پایین بیاوریم؟بالا بودن ALT در آزمایش خون کودکان و بارداری چه زمانی باید فوری به پزشک مراجعه کرد؟پرسش‌های پرتکرار

ALT در آزمایش خون چیست؟ بالا بودن ALT، عدد نرمال، علت‌ها و عدد خطرناک

ALT در آزمایش خون آنزیمی را اندازه می‌گیرد که بیشترش در سلول‌های کبد است. وقتی سلول کبد آسیب ببیند، ALT به خون نشت می‌کند و عدد آن در آزمایش بالا می‌رود. شایع‌ترین علت بالا بودن ALT کبد چرب است، ولی هپاتیت ویروسی، الکل، داروها و حتی ورزش سنگین پیش از آزمایش هم آن را بالا می‌برند. در این مقاله عدد نرمال ALT، درجه‌بندی بالا بودن آن، علت‌های هر درجه و قدم بعدی پس از دیدن عدد بالا را بر پایه راهنمای انجمن گوارش آمریکا (ACG)، MedlinePlus و StatPearls توضیح می‌دهیم.

مبنای علمی: راهنمای ACG درباره آزمایش‌های غیرطبیعی کبد، MedlinePlus، StatPearls و NIDDK · به‌روزرسانی: ۲۳ مهر ۱۴۰۵

خلاصه کلیدی

ALT در آزمایش خون، که SGPT هم نامیده می‌شود، آنزیمی است که عمدتاً در کبد قرار دارد؛ بالا بودن آن نشانه آسیب سلول‌های کبد است.[۱]
محدوده مرجع آزمایشگاه‌ها معمولاً تا حدود ۳۶ واحد در لیتر است، ولی راهنمای ACG عدد سالم واقعی را در مردان ۲۹ تا ۳۳ و در زنان ۱۹ تا ۲۵ می‌داند.[۳][۴]
شدت بالا بودن ALT با مضربی از سقف نرمال سنجیده می‌شود: کمتر از ۲ برابر مرزی، ۲ تا ۵ برابر خفیف، ۵ تا ۱۵ برابر متوسط و بیش از ۱۵ برابر شدید.[۴]
در افزایش خفیف، علت‌های شایع کبد چرب، الکل، هپاتیت B و C و داروهایی مانند استاتین‌ها هستند؛ افزایش شدید بیشتر از هپاتیت حاد ویروسی، آسیب دارویی یا کاهش خون‌رسانی کبد است.[۳]
عدد ALT اندازه آسیب کبد را نشان نمی‌دهد؛ تشخیص با بررسی علت انجام می‌شود.[۱]

ALT در آزمایش خون شما بالا آمده؟عدد ALT در آزمایش خون به‌تنهایی کافی نیست؛ باید کنار AST، ALP، بیلی‌روبین، قند و چربی خون دیده شود. عکس یا PDF برگه آزمایش را به ابزار تفسیر آزمایش فهیم‌طب بدهید تا همه این‌ها در کنار هم و با در نظر گرفتن داروهایی که مصرف می‌کنید تفسیر شوند؛ ۱۸۰ پارامتر و اثر ۵۰۰ دارو بررسی می‌شود و استفاده از آن کاملاً رایگان است.
تفسیر رایگان آزمایش کبد

ALT در آزمایش خون چیست؟

ALT مخفف آلانین آمینوترانسفراز (Alanine Aminotransferase) است و در برگه بسیاری از آزمایشگاه‌ها با نام قدیمی‌ترش، SGPT، نوشته می‌شود. این آنزیم عمدتاً در کبد قرار دارد و در حالت عادی مقدار کمی از آن در خون است. MedlinePlus توضیح می‌دهد که سلول‌های آسیب‌دیده کبد ALT را به خون آزاد می‌کنند، به همین دلیل بالا بودن آن نشانه‌ای از آسیب یا بیماری کبد است.[۱]

نکته‌ای که بیماران اغلب نمی‌دانند این است که مقدار ALT با میزان آسیب کبد هم‌خوانی ندارد. MedlinePlus صریحاً می‌گوید عدد ALT به اندازه آسیب کبد ربطی ندارد.[۱] بالا بودن ALT در آزمایش خون تا ۹۰ لزوماً از ALT برابر ۶۰ بدتر نیست؛ آنچه اهمیت دارد علت افزایش است. ALT در آزمایش خون معمولاً در کنار AST، ALP و بیلی‌روبین در «تست‌های کبدی» اندازه‌گیری می‌شود.[۱][۳]

ALT در آزمایش خون باید چند باشد؟ عدد نرمال و عدد سالم واقعی

دو عدد را باید از هم جدا کرد. اول، محدوده مرجع آزمایشگاه که روی برگه شما چاپ شده است. StatPearls محدوده رایج را ۴ تا ۳۶ واحد در لیتر ذکر می‌کند و تأکید دارد که هر آزمایشگاه باید محدوده خودش را بر اساس روش اندازه‌گیری تعیین کند.[۳] دوم، عدد سالم واقعی. راهنمای ACG بر پایه مطالعه روی افراد بدون عامل خطر بیماری کبد، ALT سالم را در مردان ۲۹ تا ۳۳ و در زنان ۱۹ تا ۲۵ واحد در لیتر می‌داند.[۴]

معیار	مردان	زنان	منبع
محدوده مرجع رایج آزمایشگاه	۴ تا ۳۶ واحد در لیتر	۴ تا ۳۶ واحد در لیتر	StatPearls[۳]
ALT سالم واقعی (ACG)	۲۹ تا ۳۳ واحد در لیتر	۱۹ تا ۲۵ واحد در لیتر	ACG[۴]

جدول ۱. محدوده نرمال ALT در آزمایش خون؛ ملاک اول، محدوده چاپ‌شده روی برگه آزمایشگاه خود شماست

نتیجه عملی این تفاوت این است: ALT برابر ۳۲ در یک زن، با وجود اینکه در محدوده برگه «نرمال» علامت خورده، از عدد سالم واقعی بالاتر است. اگر این عدد همراه با اضافه‌وزن، دیابت یا چربی خون بالا باشد، ارزش پیگیری دارد. MedlinePlus سن، جنس، وزن و حتی زمان چرخه قاعدگی را هم از عوامل مؤثر بر نتیجه می‌داند.[۱]

بالا بودن ALT در آزمایش خون؛ چقدر بالا خطرناک است؟

راهنمای ACG بالا بودن ALT را با مضربی از سقف نرمال (ULN) درجه‌بندی می‌کند.[۴] ستون سوم جدول، همین درجه‌ها را برای برگه‌ای حساب کرده که سقف نرمال ALT در آن ۴۰ است؛ اگر سقف برگه شما عدد دیگری است، همان را در ضریب ضرب کنید. علت‌های شایع هر درجه از StatPearls آمده است.[۳]

درجه	مضرب سقف نرمال	مثال با سقف ۴۰	علت‌های شایع
مرزی	کمتر از ۲ برابر	کمتر از ۸۰	کبد چرب، الکل، داروها[۳]
خفیف	۲ تا ۵ برابر	۸۰ تا ۲۰۰	کبد چرب، الکل، هپاتیت مزمن B و C، داروهایی مانند استاتین‌ها، داروهای ضدالتهابی و داروهای ضدتشنج[۳]
متوسط	۵ تا ۱۵ برابر	۲۰۰ تا ۶۰۰	نیازمند بررسی سریع‌تر علت[۴]
شدید	بیش از ۱۵ برابر	بیش از ۶۰۰	هپاتیت حاد ویروسی، آسیب شدید دارویی، سموم، کاهش خون‌رسانی کبد[۳]
بسیار شدید	بیش از ۱۰٬۰۰۰ واحد	—	مسمومیت با استامینوفن، آسیب شدید ناشی از کاهش خون‌رسانی[۳]

جدول ۲. درجه‌بندی بالا بودن ALT در آزمایش خون (ACG) و علت‌های شایع هر درجه (StatPearls)

بیشتر برگه‌هایی که بیماران با بالا بودن ALT در آزمایش خون می‌آورند، در دو درجه اول قرار دارند. این افزایش‌ها معمولاً فوری نیستند ولی نباید رها شوند؛ ACG تصریح می‌کند که ALT بالاتر از محدوده نرمال باید از سوی پزشک بررسی شود.[۴] ALT در محدوده متوسط و شدید، به‌ویژه اگر با زردی همراه باشد، مراجعه زودهنگام لازم دارد.

ALT در آزمایش خون؛ لوله نمونه خون در آزمایشگاه کنار مدل آناتومیک کبد

ALT بالا نشانه چیست؟ علت‌های بالا بودن ALT در آزمایش خون

ALT بالا نشانه چیست؟ MedlinePlus علت‌های بالا بودن ALT در آزمایش خون را این‌طور برمی‌شمارد: هپاتیت، عفونت، سیروز، سرطان کبد، کاهش جریان خون به کبد، برخی داروها مانند داروهای کاهنده کلسترول و مسکن‌ها، و سموم.[۱] در عمل، علت‌ها از نظر شیوع این‌طور مرتب می‌شوند:

کبد چرب (MASLD): نخستین علت در فهرست افزایش خفیف ALT در StatPearls.[۳] اگر اضافه‌وزن، دیابت یا چربی خون بالا دارید، این محتمل‌ترین علت است. درباره تشخیص آن مقاله کبد چرب چیست؟ را ببینید.
الکل: در مصرف مزمن الکل، AST معمولاً دو برابر ALT یا بیشتر است.[۳]
هپاتیت ویروسی: هپاتیت مزمن B و C افزایش خفیف تا متوسط می‌دهند و هپاتیت حاد ویروسی شایع‌ترین علت افزایش شدید است.[۳]
داروها و مکمل‌ها: استاتین‌ها، داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی و داروهای ضدتشنج از علت‌های افزایش خفیف‌اند.[۳] MedlinePlus مکمل‌ها را هم از عوامل مؤثر می‌داند.[۱] اگر آتورواستاتین مصرف می‌کنید، مقاله تداخل دارویی آتورواستاتین را هم ببینید.
ورزش سنگین: MedlinePlus ورزش شدید را از عوامل اثرگذار بر نتیجه ALT ذکر می‌کند.[۱]
علت‌های کمتر شایع: اضافه بار آهن (هموکروماتوز)، بیماری خودایمنی کبد، بیماری ویلسون و کمبود آلفا-۱ آنتی‌تریپسین.[۳][۴]

ALT و AST در آزمایش خون؛ کدام مهم‌تر است؟

AST آنزیم دیگری است که همراه ALT اندازه‌گیری می‌شود. تفاوت اصلی در محل آن‌هاست: AST به گفته MedlinePlus علاوه بر کبد، در قلب، عضلات و بافت‌های دیگر هم وجود دارد،[۲] در حالی که StatPearls ALT را اختصاصی‌تر برای کبد می‌داند.[۳] پاسخ اینکه ALT بالا نشانه چیست، تا حدی از الگوی این دو عدد در کنار هم معلوم می‌شود: ALT در آزمایش خون برای کبد گویاتر است و AST در کنار آن منشأ آسیب را روشن‌تر می‌کند.

الگو	معنای احتمالی
ALT بالا و AST نرمال	منشأ کبدی محتمل‌تر است، چون ALT اختصاصی‌تر برای کبد است[۳]
AST بالا و ALT نرمال	منشأ غیرکبدی هم مطرح است: عضله، ورزش، همولیز، بیماری تیروئید[۳]
AST دو برابر ALT یا بیشتر	الگوی شایع در مصرف مزمن الکل[۳]
ALT و AST هر دو بالا	آسیب سلول‌های کبد؛ علت با بررسی‌های بعدی مشخص می‌شود[۴]

جدول ۳. الگوی ALT و AST در آزمایش خون

ALP و بیلی‌روبین هم نشان می‌دهند مشکل در خود سلول‌های کبد است یا در مسیر صفرا. وقتی ALT و AST نسبت به ALP بالاترند، الگو «کبدی» است؛ وقتی ALP، GGT و بیلی‌روبین بالاترند، الگو «صفراوی» است.[۳] تفسیر بیلی‌روبین را در مقاله تفسیر آزمایش بیلی‌روبین آورده‌ایم.

بعد از بالا بودن ALT در آزمایش خون چه کنیم؟

راهنمای ACG برای بالا بودن خفیف ALT در آزمایش خون یک مسیر مرحله‌ای پیشنهاد می‌کند:[۴]

گرفتن شرح حال و معاینه، و قطع داروهای آسیب‌زا برای کبد و الکل. قطع دارو فقط با نظر پزشک انجام شود.
بررسی کبد چرب، هپاتیت ویروسی B و C و اضافه بار آهن (هموکروماتوز).
اگر این بررسی‌ها طبیعی بود: بررسی بیماری خودایمنی کبد، بیماری ویلسون و کمبود آلفا-۱ آنتی‌تریپسین.

دو نکته عملی هم به این مسیر اضافه کنید. پیش از تکرار آزمایش، ورزش سنگین نکنید، چون نتیجه را تغییر می‌دهد.[۱] اگر کبد چرب مطرح است، به گفته NIDDK پزشک ممکن است از روی همین آزمایش‌ها نمره FIB-4 را برای سنجش احتمال فیبروز پیشرفته محاسبه کند و سونوگرافی یا الاستوگرافی بخواهد.[۷] این نمره را خودتان هم می‌توانید با ماشین‌حساب FIB-4 حساب کنید.

ALT در آزمایش خون را کنار AST و بقیه تست‌های کبد تفسیر کنیدابزار تفسیر آزمایش فهیم‌طب الگوی ALT، AST، ALP و بیلی‌روبین را کنار قند، چربی خون و داروهایتان بررسی می‌کند؛ کاملاً رایگان.
تفسیر رایگان آزمایش

چطور ALT در آزمایش خون را پایین بیاوریم؟

ALT بالا نشانه است، نه بیماری؛ پایین آمدن آن به درمان علت بستگی دارد. در کبد چرب، که شایع‌ترین علت است، NIDDK می‌گوید کاهش ۳ تا ۵ درصد وزن بدن می‌تواند چربی کبد را کم کند و برای کاهش التهاب و فیبروز ممکن است به کاهش ۷ تا ۱۰ درصدی نیاز باشد؛ کاهش وزن باید تدریجی باشد، چون کاهش سریع و سوءتغذیه می‌توانند بیماری کبد را بدتر کنند.[۵] NIDDK هشدار می‌دهد که برخی داروهای گیاهی خود به کبد آسیب می‌زنند و مصرف هر مکمل را باید با پزشک هماهنگ کرد.[۵]

اگر علت دارو باشد، تصمیم درباره قطع یا تغییر آن با پزشک است. خودسرانه قطع کردن داروهایی مانند استاتین‌ها ممکن است خطری بزرگ‌تر از بالا بودن خفیف ALT داشته باشد. هپاتیت ویروسی و بیماری‌های خودایمنی هم درمان اختصاصی خود را دارند.

بالا بودن ALT در آزمایش خون کودکان و بارداری

MedlinePlus سن و جنس را از عوامل مؤثر بر عدد ALT در آزمایش خون می‌داند؛[۱] محدوده مرجع کودکان با بزرگسالان یکسان نیست و تفسیر ALT کودک باید با محدوده سنی آزمایشگاه و نظر پزشک کودک انجام شود. ALT بالا در بارداری هم باید با پزشک زنان بررسی شود؛ راهنمای ACG هر ALT بالاتر از محدوده نرمال را نیازمند ارزیابی پزشک می‌داند.[۴]

چه زمانی باید فوری به پزشک مراجعه کرد؟

بالا بودن ALT در آزمایش خون همراه با این نشانه‌ها مراجعه فوری لازم دارد

ALT در آزمایش خون بیش از ۱۵ برابر سقف نرمال[۴]
زردی سفیدی چشم یا پوست، ادرار تیره[۶]
خارش شدید، کبودی یا خونریزی آسان[۶]
ورم شکم یا پاها، گیجی یا خواب‌آلودگی غیرعادی[۶]
مصرف مقدار زیاد استامینوفن (پاراستامول) پیش از آزمایش[۳]

پرسش‌های پرتکرار

ALT در آزمایش خون چیست؟

ALT یا SGPT آنزیمی است که عمدتاً در کبد قرار دارد. وقتی سلول‌های کبد آسیب ببینند، ALT به خون آزاد می‌شود و عدد آن در آزمایش بالا می‌رود.

ALT در آزمایش خون باید چند باشد؟

محدوده مرجع رایج آزمایشگاه‌ها تا حدود ۳۶ واحد در لیتر است، ولی راهنمای انجمن گوارش آمریکا عدد سالم واقعی را در مردان ۲۹ تا ۳۳ و در زنان ۱۹ تا ۲۵ واحد در لیتر می‌داند. ملاک اول، محدوده چاپ‌شده روی برگه آزمایشگاه شماست.

ALT بالا نشانه چیست؟

ALT بالا نشانه آسیب سلول‌های کبد است. شایع‌ترین علت‌ها کبد چرب، الکل، هپاتیت ویروسی B و C و برخی داروها مانند استاتین‌ها هستند. افزایش خیلی شدید بیشتر از هپاتیت حاد ویروسی، آسیب دارویی یا کاهش خون‌رسانی کبد است.

ALT چند خطرناک است؟

ALT در آزمایش خون بیش از ۱۵ برابر سقف نرمال، افزایش شدید به شمار می‌آید و مراجعه فوری لازم دارد؛ مثلاً اگر سقف برگه ۴۰ است، عدد بالاتر از ۶۰۰. افزایش کمتر از ۵ برابر معمولاً فوری نیست ولی باید از سوی پزشک بررسی شود.

ALT بالا و AST نرمال یعنی چه؟

چون ALT نسبت به AST اختصاصی‌تر برای کبد است، این الگو بیشتر به منشأ کبدی، مثل کبد چرب، اشاره دارد. AST بالا با ALT نرمال ممکن است منشأ عضلانی یا غیرکبدی داشته باشد.

آیا ورزش ALT را بالا می‌برد؟

بله. ورزش شدید از عواملی است که نتیجه ALT را تغییر می‌دهد. پیش از تکرار آزمایش ورزش سنگین نکنید.

چطور ALT را پایین بیاوریم؟

با درمان علت. در کبد چرب، کاهش تدریجی ۳ تا ۵ درصد وزن چربی کبد را کم می‌کند و کاهش ۷ تا ۱۰ درصد برای کم شدن التهاب لازم است. داروها را خودسرانه قطع نکنید و پیش از مصرف مکمل گیاهی با پزشک مشورت کنید.

SGPT همان ALT است؟

بله. SGPT نام قدیمی‌تر ALT است و در برگه بسیاری از آزمایشگاه‌ها هنوز به همین نام یا به شکل ALT (SGPT) نوشته می‌شود.

این مقاله برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد. مطالب مرتبط: کبد چرب چیست؟ · علائم کبد چرب در چهره