جدیدترین
تداخل دارویی آتورواستاتین بیشتر از یک مسیر رخ می‌دهد: داروهایی که آنزیم CYP3A4 کبد یا ناقل‌های دارویی آتورواستاتین را مهار می‌کنند، غلظت آن را در خون بالا می‌برند و خطر آسیب عضلانی را زیاد می‌کنند. برگه رسمی داروی لیپیتور (Lipitor) در سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، ویرایش آوریل ۲۰۲۴، مصرف هم‌زمان آتورواستاتین با سیکلوسپورین، جم‌فیبروزیل و دو ترکیب ضدویروسی را توصیه نمی‌کند و برای کلاریترومایسین، ایتراکونازول و چند داروی ضدویروسی سقف دوز ۲۰ میلی‌گرم تعیین کرده است.
این راهنما فهرست رسمی تداخل دارویی آتورواستاتین را همراه با اقدام توصیه‌شده برای هر دارو می‌آورد و به دو پرسش رایج پاسخ می‌دهد: آتورواستاتین با چه دارویی تداخل دارد و قرص چربی خون با چه داروهایی تداخل دارد. وضعیت استامینوفن، آب گریپ‌فروت، الکل و گیاهان دارویی هم جداگانه بررسی شده و در پایان، علائمی آمده که باید بی‌درنگ به پزشک گزارش شوند.
ابزار اختصاصی فهیم‌طب
اعداد برگه را وارد کنید یا عکس برگه یا فایل PDF آزمایش را بدهید تا ALT، AST، CK و چربی‌های خون بر پایه محدوده همان برگه تفسیر شوند. بانک ۵۰۰ دارویی ابزار، اثر داروهای مصرفی شما را هم در تفسیر در نظر می‌گیرد.
خروجی این ابزار آموزشی است و جای ویزیت پزشک را نمی‌گیرد.
مبنای علمی: برگه رسمی داروی لیپیتور در FDA (ویرایش آوریل ۲۰۲۴)، NHS و MedlinePlus | به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
توجه: این مقاله آموزشی است. داروی تجویزشده را بدون مشورت پزشک قطع نکنید و دوز آن را تغییر ندهید؛ تصمیم درباره هر مورد تداخل دارویی آتورواستاتین با پزشک یا داروساز است.
طبق برگه FDA، آتورواستاتین (Atorvastatin) سوبسترای آنزیم CYP3A4 و چند ناقل دارویی از جمله OATP1B1 و P-gp است. داروهایی که این آنزیم یا ناقل‌ها را مهار می‌کنند، پاک‌سازی آتورواستاتین را کند می‌کنند و غلظت آن در خون بالا می‌رود؛ این سازوکار اصلی تداخل دارویی آتورواستاتین است. پیامد اصلی این افزایش، آسیب عضلانی است. FDA مصرف هم‌زمان برخی داروها را در کنار سن ۶۵ سال یا بیشتر، کم‌کاری کنترل‌نشده تیروئید و نارسایی کلیه، از عوامل خطر میوپاتی می‌شمارد و گزارش می‌کند آسیب حاد کلیه به دنبال رابدومیولیز و موارد نادر مرگ رخ داده است.
تداخل دارویی آتورواستاتین با داروهای دیگر و آب گریپ‌فروت
بخش دیگری از تداخل دارویی آتورواستاتین در جهت عکس رخ می‌دهد: آتورواستاتین سطح داروی دیگری را تغییر می‌دهد. نمونه‌های رسمی آن دیگوکسین و قرص‌های ضدبارداری خوراکی‌اند. در گروه سوم، داروی دیگر سطح آتورواستاتین را پایین می‌آورد؛ ریفامپین چنین اثری دارد و اثر کاهش چربی را کم می‌کند. همین سه سازوکار توضیح می‌دهد چرا توصیه FDA درباره تداخل دارویی آتورواستاتین برای هر دارو متفاوت است: گاهی منع مصرف هم‌زمان، گاهی سقف دوز و گاهی فقط پایش.
جدول زیر داروها و گروه‌هایی را که برگه لیپیتور در بخش تداخل دارویی آتورواستاتین نام برده، همراه با اقدام توصیه‌شده آورده است. نام تجاری این داروها در ایران متفاوت است؛ ملاک، نام ژنریک روی جعبه یا نسخه است.
| دارو یا گروه دارویی | کاربرد رایج | توصیه FDA |
|---|---|---|
| سیکلوسپورین (Cyclosporine) | پیوند عضو، برخی بیماری‌های خودایمنی | مصرف هم‌زمان توصیه نمی‌شود |
| جم‌فیبروزیل (Gemfibrozil) | کاهش تری‌گلیسیرید | مصرف هم‌زمان توصیه نمی‌شود |
| تیپراناویر همراه ریتوناویر (Tipranavir + Ritonavir) | HIV | مصرف هم‌زمان توصیه نمی‌شود |
| گلکاپرویر همراه پیبرنتاسویر (Glecaprevir + Pibrentasvir) | هپاتیت C | مصرف هم‌زمان توصیه نمی‌شود |
| کلاریترومایسین (Clarithromycin) و ایتراکونازول (Itraconazole) | عفونت باکتریایی و قارچی | آتورواستاتین حداکثر ۲۰ میلی‌گرم در روز |
| ساکویناویر یا دارووناویر همراه ریتوناویر (Saquinavir / Darunavir + Ritonavir)، فوزامپرناویر (Fosamprenavir) | HIV | آتورواستاتین حداکثر ۲۰ میلی‌گرم در روز |
| الباسویر همراه گرازوپرویر (Elbasvir + Grazoprevir) | هپاتیت C | آتورواستاتین حداکثر ۲۰ میلی‌گرم در روز |
| لترموویر (Letermovir) | پیشگیری از عفونت CMV پس از پیوند | آتورواستاتین حداکثر ۲۰ میلی‌گرم در روز |
| نلفیناویر (Nelfinavir) | HIV | آتورواستاتین حداکثر ۴۰ میلی‌گرم در روز |
| سایر ضدقارچ‌های آزولی و آنتی‌بیوتیک‌های ماکرولید | عفونت قارچی و باکتریایی | سنجش سود و خطر مصرف هم‌زمان |
| فیبرات‌های دیگر، مانند فنوفیبرات (Fenofibrate) | کاهش تری‌گلیسیرید | سنجش سود و خطر مصرف هم‌زمان |
| نیاسین (Niacin) در دوز کاهش چربی | چربی خون | سنجش سود و خطر مصرف هم‌زمان |
| کلشی‌سین (Colchicine) | نقرس | سنجش سود و خطر مصرف هم‌زمان |
| ریفامپین (Rifampin) | سل و برخی عفونت‌ها | هر دو دارو هم‌زمان مصرف شوند |
| دیگوکسین (Digoxin) | نارسایی قلب و آریتمی | پایش مناسب بیمار |
| قرص ضدبارداری خوراکی | پیشگیری از بارداری | در انتخاب نوع قرص در نظر گرفته شود |
در تداخل دارویی آتورواستاتین با داروهای ضدویروسی جدول، FDA برای همه بیماران پایش علائم میوپاتی را توصیه می‌کند. درباره ریفامپین هم توضیح برگه این است که مصرف آتورواستاتین با فاصله پس از ریفامپین، سطح آتورواستاتین را به‌طور متغیر پایین می‌آورد؛ به همین دلیل مصرف هم‌زمان دو دارو توصیه شده است.
عددها به میلی‌گرم در روز؛ مقیاس تا ۸۰ میلی‌گرم، بیشترین دوز برگه FDA
داده: برگه رسمی داروی لیپیتور، FDA، ویرایش آوریل ۲۰۲۴
سقف ۲۰ یا ۴۰ میلی‌گرم در تداخل دارویی آتورواستاتین دستوری برای پزشک است، نه برای بیمار. اگر دوز فعلی شما بیشتر از این سقف است و داروی متداخلی تجویز شده، پزشک است که تصمیم می‌گیرد دوز را تنظیم کند یا داروی دیگری انتخاب کند؛ کاهش خودسرانه دوز یا قطع آتورواستاتین توصیه نمی‌شود.
فهرست NHS از تداخل دارویی آتورواستاتین با جدول FDA همپوشانی دارد، اما چند نام را صریح‌تر آورده است: ضدقارچ فلوکونازول (Fluconazole)، آنتی‌بیوتیک‌های اریترومایسین (Erythromycin) و اسید فوزیدیک (Fusidic acid)، دو داروی فشار خون دیلتیازم (Diltiazem) و وراپامیل (Verapamil)، وارفارین (Warfarin) و گیاه گل راعی (St John’s wort). فلوکونازول و اریترومایسین در جدول FDA ذیل «سایر آزول‌ها و ماکرولیدها» قرار می‌گیرند. MedlinePlus هم از داروهای بدون نسخه، سایمتیدین (Cimetidine) و نیاسین را نام می‌برد.
درباره تداخل دارویی آتورواستاتین با وارفارین، دو منبع در نگاه اول هم‌جهت نیستند. FDA گزارش می‌کند آتورواستاتین در بیمارانی که به‌طور مزمن وارفارین مصرف می‌کردند، اثر بالینی معناداری بر زمان پروترومبین نداشت؛ NHS وارفارین را در فهرست داروهایی آورده که باید پیش از شروع آتورواستاتین به پزشک گفته شوند. برداشت ما این است که این ترکیب منع نشده، ولی پزشک باید از مصرف هر دو دارو باخبر باشد. معنای عددهای انعقادی را در مقاله بالا بودن PT و INR ببینید.
قرص چربی خون یک گروه یکسان نیست. استاتین‌ها، از جمله آتورواستاتین، سیمواستاتین و رزوواستاتین، هر کدام برگه دارویی جداگانه دارند و فهرست تداخل‌هایشان یکی نیست؛ جدول این صفحه فقط برای تداخل دارویی آتورواستاتین معتبر است. پاسخ پرسش «قرص چربی خون با چه داروهایی تداخل دارد» برای هر استاتین را باید در برگه همان دارو یا از داروساز پرسید. اگر پزشک استاتین شما را عوض کرده، فهرست تداخل‌های داروی جدید را هم مرور کنید؛ ترکیبی که با یک استاتین مشکلی نداشته، ممکن است با استاتین دیگر احتیاط بیشتری بخواهد.
در مورد آتورواستاتین، مهم‌ترین بخش پاسخ به خود داروهای چربی خون برمی‌گردد. FDA جم‌فیبروزیل را در کنار آتورواستاتین توصیه نمی‌کند و درباره فیبرات‌های دیگر و نیاسین با دوز کاهش چربی می‌گوید خطر میوپاتی و رابدومیولیز با مصرف هم‌زمان افزایش می‌یابد و پزشک باید سنجش کند که سود آن بیشتر از این خطر است یا نه. اگر برای تری‌گلیسیرید بالا قرص دومی به نسخه شما اضافه شده، این همان جایی است که تداخل دارویی آتورواستاتین بیشترین اهمیت را دارد. مکمل نیاسین (ویتامین B3) که بدون نسخه فروخته می‌شود هم در فهرست MedlinePlus آمده است.
معنای عددهای LDL، HDL و تری‌گلیسیرید و هدف درمان در مقاله آزمایش چربی خون توضیح داده شده است؛ دانستن هدف درمان کمک می‌کند خطر تداخل دارویی آتورواستاتین را در کنار سود دارو بسنجید.
در بخش تداخل‌های برگه FDA، صفحه تداخل‌های NHS و برگه آتورواستاتین MedlinePlus، استامینوفن (پاراستامول) در شمار داروهای دارای تداخل نیامده است. این منابع درباره تداخل دارویی آتورواستاتین با استامینوفن توصیه خاصی نمی‌دهند. نبودن نام در فهرست رسمی یعنی این منابع تداخل شناخته‌شده‌ای گزارش نکرده‌اند؛ به معنای ضمانت بی‌خطری در هر شرایطی نیست.
دو نکته برای کسی که هر دو دارو را مصرف می‌کند اهمیت دارد. استامینوفن را در همان دوزی که روی جعبه یا در نسخه آمده مصرف کنید، و اگر بیماری کبدی دارید یا الکل مصرف می‌کنید، پیش از مصرف منظم مسکن با پزشک مشورت کنید. MedlinePlus بیماری کبدی را از مواردی می‌داند که پیش از شروع آتورواستاتین باید به پزشک گفته شود، و NHS توصیه می‌کند مصرف الکل در دوره مصرف آتورواستاتین محدود شود، چون خطر عوارضی مانند مشکلات کبدی را بالا می‌برد.
آب گریپ‌فروت تنها خوراکی است که در بخش تداخل دارویی آتورواستاتین در برگه FDA با عدد مشخص آمده است: مصرف بیش از ۱٫۲ لیتر در روز همراه آتورواستاتین باید کنار گذاشته شود. NHS سخت‌گیرتر است و توصیه می‌کند بیش از یک یا دو لیوان کوچک آب گریپ‌فروت در روز نوشیده نشود، چون احتمال عوارض را بالا می‌برد. MedlinePlus هم می‌گوید درباره خوردن گریپ‌فروت و نوشیدن آب آن با پزشک صحبت کنید.
از میان گیاهان دارویی، NHS نام گل راعی را آورده است؛ گیاهی که در برخی مکمل‌های ضدافسردگی گیاهی وجود دارد. منابع رسمی که بررسی کردیم درباره دمنوش‌ها و گیاهان رایج دیگر فهرست جداگانه‌ای ندارند، اما هر سه منبع توصیه می‌کنند همه مکمل‌ها و فراورده‌های گیاهی به پزشک گفته شوند. در بررسی تداخل دارویی آتورواستاتین، مکمل‌ها هم جزو فهرست داروهای شما هستند.
بیشتر پیامدهای جدی تداخل دارویی آتورواستاتین از مسیر عضله می‌گذرد. MedlinePlus این علائم را از مواردی می‌داند که باید فوراً به پزشک گزارش شوند: درد، حساسیت یا ضعف عضلانی، بی‌حالی، خستگی یا ضعف شدید، تب و علائم شبه‌آنفلوآنزا. نشانه‌های آسیب کبدی در همان منبع شامل تهوع، خونریزی یا کبودی غیرعادی، بی‌اشتهایی، درد بالای سمت راست شکم، ادرار تیره و زردی پوست یا چشم است.
FDA توصیه می‌کند پیش از شروع آتورواستاتین آزمایش آنزیم‌های کبدی در نظر گرفته شود و پس از آن هر وقت از نظر بالینی لازم باشد تکرار شود. ALT و AST دو آنزیم اصلی این بررسی‌اند و تفسیر آن‌ها در مقاله کبد چرب و آزمایش‌های کبد آمده است. وقتی شکایت عضلانی وجود دارد و به تداخل دارویی آتورواستاتین شک می‌رود، آزمایش CK (کراتین کیناز) آسیب عضله را نشان می‌دهد و آزمایش کراتینین یا کلیرانس کراتینین وضعیت کلیه را؛ نارسایی کلیه خود از عوامل خطر میوپاتی در برگه FDA است.
جواب این آزمایش‌ها را می‌توانید در ابزار تفسیر آنلاین آزمایش خون فهیم‌طب وارد کنید تا با محدوده همان برگه و در کنار هم تفسیر شوند. تصمیم درباره ادامه، تغییر دوز یا جایگزینی دارو با پزشک است.
۱ —فهرست کامل داروها را همراه داشته باشید؛ شامل داروهای بدون نسخه، مکمل‌ها و فراورده‌های گیاهی، و آن را به هر پزشکی که برایتان نسخه می‌نویسد نشان دهید تا تداخل دارویی آتورواستاتین از پیش بررسی شود.
۲ —نام ژنریک را ملاک بگیرید؛ نام تجاری داروها در ایران با نام‌های این جدول فرق دارد؛ نام ژنریک روی جعبه را با فهرست تداخل دارویی آتورواستاتین مقایسه کنید.
۳ —هنگام نسخه آنتی‌بیوتیک یا ضدقارچ بگویید آتورواستاتین مصرف می‌کنید؛ کلاریترومایسین، اریترومایسین، ایتراکونازول و فلوکونازول از داروهایی‌اند که در این منابع آمده‌اند.
۴ —دوز را خودتان تغییر ندهید؛ سقف ۲۰ و ۴۰ میلی‌گرم برای تصمیم پزشک است و قطع ناگهانی داروی چربی خون هم بدون مشورت درست نیست.
۵ —علائم عضلانی را جدی بگیرید؛ درد یا ضعف عضلانی تازه پس از شروع داروی جدید می‌تواند نشانه تداخل دارویی آتورواستاتین باشد و دلیل تماس با پزشک است.
آتورواستاتین با چه دارویی تداخل دارد؟
طبق برگه رسمی FDA، مصرف هم‌زمان آتورواستاتین با سیکلوسپورین، جم‌فیبروزیل، تیپراناویر همراه ریتوناویر و گلکاپرویر همراه پیبرنتاسویر توصیه نمی‌شود. با کلاریترومایسین، ایتراکونازول و چند داروی ضد HIV و هپاتیت C، دوز آتورواستاتین نباید از ۲۰ میلی‌گرم در روز بیشتر شود و با نلفیناویر سقف ۴۰ میلی‌گرم است. فیبرات‌ها، نیاسین، کلشی‌سین، دیگوکسین، ریفامپین و قرص‌های ضدبارداری خوراکی هم در فهرست تداخل دارویی آتورواستاتین هستند، ولی ممنوع نیستند.
قرص چربی خون با چه داروهایی تداخل دارد؟
هر قرص چربی خون برگه دارویی جداگانه و فهرست تداخل خودش را دارد. برای آتورواستاتین، مهم‌ترین تداخل با داروهای چربی خون دیگر است: جم‌فیبروزیل همراه آن توصیه نمی‌شود و فنوفیبرات و نیاسین فقط وقتی تجویز می‌شوند که پزشک سود آن‌ها را بیشتر از خطر آسیب عضلانی بداند. اگر استاتین دیگری مصرف می‌کنید، فهرست تداخل همان دارو را از پزشک یا داروساز بپرسید.
آیا تداخل دارویی آتورواستاتین با استامینوفن وجود دارد؟
در برگه FDA، صفحه تداخل‌های NHS و برگه آتورواستاتین MedlinePlus، استامینوفن در فهرست داروهای دارای تداخل نیامده است. این یعنی این منابع تداخل شناخته‌شده‌ای گزارش نکرده‌اند. استامینوفن را در دوز مجاز مصرف کنید و اگر بیماری کبدی دارید یا الکل مصرف می‌کنید، پیش از مصرف منظم آن با پزشک مشورت کنید.
آیا با آتورواستاتین می‌توان آنتی‌بیوتیک خورد؟
بیشتر آنتی‌بیوتیک‌ها در فهرست تداخل دارویی آتورواستاتین نیستند، اما آنتی‌بیوتیک‌های ماکرولید اهمیت دارند. FDA برای کلاریترومایسین سقف ۲۰ میلی‌گرم آتورواستاتین را تعیین کرده و برای ماکرولیدهای دیگر سنجش سود و خطر را توصیه می‌کند. NHS هم اریترومایسین، کلاریترومایسین و اسید فوزیدیک را نام می‌برد. هنگام گرفتن نسخه آنتی‌بیوتیک، به پزشک بگویید آتورواستاتین مصرف می‌کنید.
آیا آب گریپ‌فروت با آتورواستاتین ممنوع است؟
آب گریپ‌فروت در تداخل دارویی آتورواستاتین ممنوع مطلق نیست، اما مقدار آن مهم است. FDA مصرف بیش از ۱٫۲ لیتر آب گریپ‌فروت در روز را همراه آتورواستاتین منع می‌کند و NHS توصیه می‌کند بیش از یک یا دو لیوان کوچک در روز نوشیده نشود، چون احتمال عوارض را بالا می‌برد.
آتورواستاتین با وارفارین تداخل دارد؟
FDA گزارش می‌کند آتورواستاتین در بیمارانی که به‌طور مزمن وارفارین مصرف می‌کردند، اثر بالینی معناداری بر زمان پروترومبین نداشت. با این حال NHS وارفارین را در فهرست داروهایی آورده که باید پیش از شروع آتورواستاتین به پزشک اطلاع داده شوند. این مورد از تداخل دارویی آتورواستاتین منع نشده است، ولی پزشک باید از مصرف هر دو دارو باخبر باشد.
آتورواستاتین با قرص ضدبارداری تداخل دارد؟
بله. طبق FDA، مصرف هم‌زمان آتورواستاتین و قرص ضدبارداری خوراکی غلظت نورتیندرون و اتینیل استرادیول را در خون بالا می‌برد. این مورد از تداخل دارویی آتورواستاتین ممنوع نیست و FDA توصیه می‌کند پزشک این اثر را در انتخاب نوع قرص ضدبارداری در نظر بگیرد.
علائم تداخل دارویی آتورواستاتین چیست؟
مهم‌ترین پیامد تداخل دارویی آتورواستاتین آسیب عضلانی است. MedlinePlus درد، حساسیت یا ضعف عضلانی، بی‌حالی، خستگی شدید، تب و علائم شبه‌آنفلوآنزا را از علائمی می‌داند که باید فوراً به پزشک گزارش شوند. تهوع، بی‌اشتهایی، درد بالای سمت راست شکم، ادرار تیره و زردی پوست یا چشم هم می‌تواند نشانه آسیب کبدی باشد.
اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.
جدیدترین
