نویسنده: تیم تحریریه فهیم‌طب | بازبینی علمی و محتوایی: تیم علمی فهیم‌طب | انتشار: ۱۷ آبان ۱۴۰۵ | آخرین به‌روزرسانی: ۲۰ آبان ۱۴۰۵ فهیم‌طب | تحریریه و بازبینی علمی | انتشار: ۱۷ آبان ۱۴۰۵ | آپدیت: ۲۰ آبان ۱۴۰۵
توجه: مطالب فهیم‌طب برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان پزشک نیست. توجه: جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست.

تنبلی تخمدان در دختران مجرد؛ علائم، علت، تشخیص و درمان

تنبلی تخمدان در دختران مجرد همان سندرم تخمدان پلی‌کیستیک است و به ازدواج یا رابطه جنسی ربطی ندارد. حدود ۱۰ تا ۱۳٪ زنان در دنیا به آن مبتلا هستند.[۱] تشخیص آن در دختر نوجوان با زن بزرگسال فرق دارد. در ۸ سال اول بعد از اولین قاعدگی، سونوگرافی و آزمایش AMH برای تشخیص توصیه نمی‌شود و تشخیص فقط وقتی گذاشته می‌شود که هم قاعدگی نامنظم باشد و هم نشانه‌های هورمون مردانه.[۱] در ادامه علائم و علت تنبلی تخمدان در دختران مجرد، روش تشخیص بدون سونوگرافی واژینال، درمان با سبک زندگی و دارو، درمان گیاهی و اثر آن بر بچه‌دار شدن در آینده آمده است.

فهرست مطالب

مبنای علمی: راهنمای بین‌المللی تنبلی تخمدان ۲۰۲۳ و NHS · به‌روزرسانی: ۱۷ آبان ۱۴۰۵

خلاصه کلیدی
  • تنبلی تخمدان به ازدواج ربطی ندارد و حدود ۱۰ تا ۱۳٪ زنان را درگیر می‌کند.[۱]
  • در ۸ سال اول بعد از اولین قاعدگی، سونوگرافی برای تشخیص توصیه نمی‌شود.[۱]
  • در سال اول بعد از اولین قاعدگی، قاعدگی نامنظم طبیعی است.[۱]
  • قرص ترکیبی برای قاعدگی نامنظم و موی زائد در نوجوانان هم قابل تجویز است.[۱]
  • تنبلی تخمدان درمان قطعی ندارد، ولی علائم آن با سبک زندگی و دارو کنترل می‌شود.[۲]
تنبلی تخمدان در دختران مجرد؛ مشاوره دختر جوان با پزشک زنان در مطب

تنبلی تخمدان در دختران مجرد؛ تصویر آموزشی

علائم تنبلی تخمدان در دختران مجرد

NHS این نشانه‌ها را برای تنبلی تخمدان ذکر می‌کند:[۲]

  • قاعدگی نامنظم یا فاصله طولانی بین قاعدگی‌ها
  • رویش موی زائد در صورت، سینه، شکم یا پشت
  • ریزش موی سر
  • پوست چرب و جوش
  • افزایش وزن یا سختی کاهش وزن
  • لکه‌های تیره و ضخیم پوست، مثلاً پشت گردن
  • افسردگی، اضطراب و خستگی

قاعدگی نامنظم در دختر نوجوان همیشه نشانه بیماری نیست. راهنمای بین‌المللی ۲۰۲۳ نامنظم بودن قاعدگی را بر اساس فاصله از اولین قاعدگی این‌طور تعریف می‌کند:[۱]

زمان از اولین قاعدگی قاعدگی نامنظم یعنی
سال اول طبیعی است و جزو بلوغ حساب می‌شود
۱ تا ۳ سال فاصله کمتر از ۲۱ یا بیشتر از ۴۵ روز
بیش از ۳ سال فاصله کمتر از ۲۱ یا بیشتر از ۳۵ روز، یا کمتر از ۸ قاعدگی در سال
بعد از سال اول، در هر زمان یک دوره بیش از ۹۰ روز بدون قاعدگی
قاعدگی شروع نشده تا ۱۵ سالگی، یا بیش از ۳ سال بعد از شروع رشد سینه

فاصله قاعدگی‌هایتان را با ابزار محاسبه سیکل قاعدگی ثبت کنید تا عدد دقیقی برای ویزیت پزشک داشته باشید.

علت تنبلی تخمدان در دختران مجرد

علت تنبلی تخمدان معلوم نیست. NHS می‌گوید در این وضعیت ممکن است انسولین و تستوسترون درست کار نکنند و داشتن خویشاوند نزدیک مبتلا احتمال آن را بیشتر می‌کند.[۲] در منابع، مجرد بودن یا نداشتن رابطه جنسی علت تنبلی تخمدان ذکر نشده است. اضافه‌وزن هم علت اصلی نیست، ولی علائم را بدتر می‌کند و کاهش وزن در کسی که اضافه‌وزن دارد به بهتر شدن علائم کمک می‌کند.[۲]

تشخیص تنبلی تخمدان در دختر مجرد؛ سونوگرافی لازم است؟

معیار تشخیص در دختر نوجوان سخت‌گیرانه‌تر از بزرگسال است. راهنمای بین‌المللی در نوجوان هر دو مورد را لازم می‌داند: قاعدگی نامنظم و نشانه‌های هورمون مردانه، یعنی موی زائد یا جوش شدید یا بالا بودن تستوسترون در آزمایش.[۱] طبق همین راهنما، در ۸ سال اول بعد از اولین قاعدگی سونوگرافی و آزمایش AMH برای تشخیص توصیه نمی‌شود و برای تشخیص تخمدان پلی‌کیستیک در سونوگرافی نوجوان معیار مشخصی وجود ندارد.[۱] NHS هم می‌گوید سونوگرافی تخمدان فقط برای افراد بالای ۱۸ سال انجام می‌شود.[۲]

اگر دختری نشانه‌ها را دارد ولی معیار کامل را ندارد، راهنما او را «در معرض خطر» می‌داند و ارزیابی دوباره را تا حدود ۸ سال بعد از اولین قاعدگی پیشنهاد می‌کند.[۱] برای بزرگسالی که سونوگرافی لازم دارد، روش واژینال دقیق‌ترین روش است، ولی فقط اگر برای خود فرد قابل قبول باشد. در غیر این صورت سونوگرافی از روی شکم انجام می‌شود و حجم تخمدان گزارش می‌شود.[۱] عددهای جواب سونوگرافی را در سونوگرافی تنبلی تخمدان توضیح داده‌ایم.

آزمایش خون هم بخشی از تشخیص است. راهنما برای کنار گذاشتن علت‌های دیگر، بررسی تیروئید (TSH)، پرولاکتین و ۱۷-هیدروکسی پروژسترون را توصیه می‌کند.[۱] اگر تستوسترون شما بالاست، تستوسترون بالا در زنان و اگر پرولاکتین بالاست، پرولاکتین بالا را ببینید.

ابزار فهیم طب
بررسی عدد تستوسترون
عدد تستوسترون آزمایش را با محدوده سن و جنس مقایسه کنید.
بررسی تستوسترون
ابزار فهیم طب
تفسیر رایگان آزمایش خون
تستوسترون، TSH، پرولاکتین و قند را کنار هم تفسیر کنید.
تفسیر آزمایش

درمان تنبلی تخمدان در دختر مجرد

تنبلی تخمدان درمان قطعی ندارد، ولی علائم آن با سبک زندگی و دارو کنترل می‌شود.[۲] انتخاب درمان به مشکل اصلی بستگی دارد:

مشکل اصلی گزینه‌های درمان در راهنما
قاعدگی نامنظم قرص ترکیبی هورمونی؛ متفورمین در برخی نوجوانان[۱]
موی زائد قرص ترکیبی، روش‌های زیبایی مثل لیزر؛ اگر بعد از دست‌کم ۶ ماه کافی نبود، داروی ضدآندروژن[۱]
جوش کرم یا قرص مخصوص جوش[۲]
اضافه‌وزن و خستگی سبک زندگی سالم؛ متفورمین با نظر پزشک[۲]

سبک زندگی: راهنمای بین‌المللی برای نوجوان مبتلا دست‌کم ۶۰ دقیقه فعالیت بدنی متوسط تا شدید در روز توصیه می‌کند، همراه با تمرین تقویت عضله و استخوان دست‌کم سه بار در هفته. برای نوجوانی که اضافه‌وزن ندارد، تمرکز بر سبک زندگی سالم و پیشگیری از افزایش وزن است.[۱] برنامه ورزشی بزرگسالان را در ورزش برای تنبلی تخمدان آورده‌ایم.

قرص ترکیبی هورمونی: طبق راهنما، این قرص در نوجوانی که تنبلی تخمدان دارد یا در معرض آن است، برای قاعدگی نامنظم و موی زائد قابل تجویز است و باید کمترین دوز مؤثر انتخاب شود.[۱] برخی خانواده‌ها نگران‌اند این قرص در دختر مجرد بعدها باعث نازایی شود. یک مرور منظم نشان داد ۸۳٪ زنان در یک سال اول بعد از قطع روش‌های پیشگیری باردار شدند و مدت مصرف قرص در برگشت باروری اثر معناداری نداشت.[۴] این قرص برای همه مناسب نیست. NHS سابقه لخته خون در خود فرد یا خویشاوند زیر ۴۵ سال، میگرن با اورا، فشار خون بالا و بیماری قلبی را از موارد منع آن می‌داند.[۳]

متفورمین و داروهای دیگر: متفورمین در نوجوان مبتلا یا در معرض خطر برای منظم کردن قاعدگی قابل تجویز است، هرچند شواهد آن محدود است.[۱] داروهای ضدآندروژن برای موی زائد فقط وقتی تجویز می‌شوند که قرص ترکیبی یا روش‌های زیبایی بعد از دست‌کم ۶ ماه کافی نبوده باشد. چون این داروها در صورت بارداری به رشد جنین پسر آسیب می‌زنند، فقط همراه روش مطمئن پیشگیری از بارداری تجویز می‌شوند.[۱] نوع و مقدار هر دارو را پزشک تعیین می‌کند.

درمان گیاهی تنبلی تخمدان در دختر مجرد

هیچ گیاهی تنبلی تخمدان را درمان نمی‌کند. در یک مطالعه کوچک روی ۴۲ زن مبتلا، نوشیدن روزی دو فنجان چای نعناع سبز به مدت ۳۰ روز سطح هورمون‌ها را تغییر داد و شرکت‌کنندگان کاهش موی زائد را گزارش کردند، ولی کاهش موی زائد در معاینه به حد معنادار نرسید و پژوهشگران نتیجه را مقدماتی دانستند.[۵] راهنمای بین‌المللی ۲۰۲۳ مکمل اینوزیتول را هم فعلاً برای بزرگسالان و نوجوانان توصیه نمی‌کند.[۱] شواهد رازیانه، دارچین و بابونه را در دمنوش و رازیانه برای تنبلی تخمدان بررسی کرده‌ایم. اگر دمنوشی مصرف می‌کنید، آن را جایگزین درمانی که پزشک داده نکنید و به پزشک بگویید.

آیا تنبلی تخمدان در دختران مجرد باعث نازایی می‌شود؟

این یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌های دختران مجرد مبتلاست. راهنمای بین‌المللی می‌گوید به افراد مبتلا باید اطمینان داد که بارداری اغلب به‌طور طبیعی یا با کمک پزشکی ممکن است.[۱] داشتن تنبلی تخمدان در دوران مجردی به معنای نازایی نیست. کنترل وزن، منظم کردن قاعدگی و پیگیری منظم با پزشک، شرایط را برای بعد بهتر می‌کند.

عوارض تنبلی تخمدان در دختران مجرد

NHS خطر دیابت نوع ۲، فشار خون بالا، بیماری قلبی‌عروقی، کبد چرب و سرطان رحم را در افراد مبتلا بیشتر می‌داند.[۲] این خطرها در سال‌های بعد مهم می‌شوند و با سبک زندگی سالم و درمان قاعدگی نامنظم کمتر می‌شوند. راهنمای بین‌المللی بررسی افسردگی را برای همه نوجوانان و بزرگسالان مبتلا توصیه می‌کند و می‌گوید اختلالات خوردن در هر وزنی باید در نظر گرفته شود، به‌خصوص هنگام کاهش وزن.[۱] اگر احساس غم یا اضطراب مداوم دارید یا رابطه‌تان با غذا آزارتان می‌دهد، آن را با پزشک در میان بگذارید.

آیا تنبلی تخمدان با ازدواج خوب می‌شود؟

در منابع، ازدواج یا رابطه جنسی درمان تنبلی تخمدان ذکر نشده است. NHS می‌گوید این وضعیت درمان قطعی ندارد، ولی علائم آن قابل کنترل است.[۲] در نوجوانی وضعیت متفاوت است: بخشی از نامنظمی قاعدگی جزو بلوغ است و به همین دلیل راهنما برای دخترانی که معیار کامل را ندارند، ارزیابی دوباره در سال‌های بعد را پیشنهاد می‌کند.[۱] «خوب شدن» را معمولاً با منظم شدن قاعدگی، کم شدن موی زائد و جوش و طبیعی شدن آزمایش‌ها می‌سنجند.

این موارد را بدون تأخیر با پزشک در میان بگذارید
  • بیش از ۹۰ روز قاعدگی نداشته‌اید.[۱]
  • تا ۱۵ سالگی قاعدگی شروع نشده است.[۱]
  • موی زائد، بم شدن صدا یا ریزش موی شقیقه در چند ماه به‌سرعت بدتر شده است؛ تستوسترون بالا در زنان را ببینید.
  • خونریزی قاعدگی خیلی شدید یا طولانی است.
  • غم، اضطراب یا نگرانی درباره غذا و وزن زندگی روزمره را مختل کرده است.[۱]

پرسش‌های رایج درباره تنبلی تخمدان در دختران مجرد

تنبلی تخمدان در دختران مجرد چیست؟

همان سندرم تخمدان پلی‌کیستیک است که در هر سنی بعد از بلوغ ممکن است دیده شود و به ازدواج ربطی ندارد. نشانه‌های اصلی آن قاعدگی نامنظم، موی زائد، جوش و افزایش وزن است.

علائم تنبلی تخمدان در دختران مجرد چیست؟

قاعدگی نامنظم یا فاصله طولانی بین قاعدگی‌ها، موی زائد در صورت و بدن، جوش و پوست چرب، ریزش مو، افزایش وزن یا سختی کاهش وزن و گاهی لکه‌های تیره و ضخیم پوست.

علت تنبلی تخمدان در دختران مجرد چیست؟

علت دقیق آن معلوم نیست. در آن، انسولین و هورمون‌های مردانه درست کار نمی‌کنند و سابقه خانوادگی احتمال آن را بیشتر می‌کند. در منابع، مجرد بودن علت تنبلی تخمدان ذکر نشده است.

آیا برای دختر مجرد سونوگرافی واژینال لازم است؟

نه. در ۸ سال اول بعد از اولین قاعدگی، سونوگرافی برای تشخیص توصیه نمی‌شود و تشخیص با قاعدگی نامنظم و نشانه‌های هورمون مردانه گذاشته می‌شود. بعد از آن هم اگر روش واژینال مناسب نباشد، سونوگرافی از روی شکم انجام می‌شود.

درمان تنبلی تخمدان در دختر مجرد چیست؟

درمانی که آن را برای همیشه از بین ببرد وجود ندارد، ولی علائم کنترل می‌شود: ورزش و تغذیه سالم، قرص ترکیبی هورمونی برای منظم کردن قاعدگی و کاهش موی زائد، متفورمین در برخی افراد، و لیزر یا روش‌های دیگر برای موی زائد. انتخاب دارو با پزشک است.

آیا قرص هورمونی برای دختر مجرد ضرر دارد یا نازا می‌کند؟

قرص ترکیبی برای تنظیم قاعدگی و موی زائد در تنبلی تخمدان به کار می‌رود. در یک مرور منظم، ۸۳٪ زنان در یک سال اول بعد از قطع روش‌های پیشگیری باردار شدند و این روش‌ها اثر منفی بر توان بارداری نداشتند. برای برخی افراد، مثل کسانی که سابقه لخته خون یا میگرن با اورا دارند، مناسب نیست.

درمان گیاهی تنبلی تخمدان در دختر مجرد مؤثر است؟

هیچ گیاهی تنبلی تخمدان را درمان نمی‌کند. در یک مطالعه کوچک ۳۰ روزه، چای نعناع سبز سطح هورمون‌ها را تغییر داد، ولی کاهش موی زائد در معاینه معنادار نبود و نتیجه مقدماتی است. راهنمای بین‌المللی هم مکمل اینوزیتول را فعلاً توصیه نمی‌کند.

آیا تنبلی تخمدان در دختران مجرد باعث نازایی می‌شود؟

نه لزوماً. راهنمای بین‌المللی می‌گوید افراد مبتلا به تنبلی تخمدان اغلب می‌توانند به‌طور طبیعی یا با کمک پزشکی باردار شوند.

آیا تنبلی تخمدان با ازدواج خوب می‌شود؟

در منابع، ازدواج درمان تنبلی تخمدان ذکر نشده است. این وضعیت درمان قطعی ندارد ولی با سبک زندگی و دارو کنترل می‌شود. در نوجوانی، بخشی از نامنظمی قاعدگی ممکن است جزو بلوغ باشد و با بزرگ‌تر شدن منظم شود.

منابع علمی

این مطلب چقدر برایتان مفید بود؟
اولین نفری باشید که امتیاز می‌دهد

نظر یا سوال شما

اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.

ایمیل شما نمایش داده نمی‌شود. دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند.