نوع آزمایش را انتخاب کنید و عدد را از برگه آزمایش یا دستگاه تست قند وارد کنید.
دیابت بارداری از چه عددی شروع می‌شود و قند خون در بارداری باید چند باشد؟ در تست تحمل گلوکز ۷۵ گرمی، اگر قند ناشتا به ۹۲، قند یک ساعت به ۱۸۰ یا قند دو ساعت به ۱۵۳ برسد یا از آن بیشتر شود، دیابت بارداری تشخیص داده می‌شود؛ بالا بودن فقط یکی از این سه عدد کافی است. بعد از تشخیص، هدف درمان قند ناشتای ۹۵ یا کمتر و قند یک ساعت بعد از غذای ۱۴۰ یا کمتر است. عدد آزمایش خود را در ابزار بالای همین صفحه وارد کنید و گروه «بارداری» را بزنید. در ادامه جدول عددها، زمان آزمایش، علائم، عوارض برای مادر و جنین، رژیم غذایی و کارهای بعد از زایمان آمده است.
مبنای علمی: انجمن دیابت آمریکا (ADA)، NIDDK، MedlinePlus، CDC و NHS · به‌روزرسانی: ۷ آبان ۱۴۰۵
NIDDK آن را نوعی دیابت می‌داند که فقط در دوران بارداری رخ می‌دهد[۵] و MedlinePlus آن را قند بالایی تعریف می‌کند که در بارداری شروع می‌شود یا نخستین بار در بارداری تشخیص داده می‌شود.[۷] سازوکار آن مقاومت به انسولین است: هورمون‌های بارداری و افزایش وزن باعث می‌شوند سلول‌ها به انسولین پاسخ کمتری بدهند. بیشتر زنان باردار انسولین اضافه کافی می‌سازند و قندشان طبیعی می‌ماند؛ در گروهی که بدن نمی‌تواند این انسولین اضافه را بسازد، قند بالا می‌رود.[۴]
CDC سهم آن را در آمریکا ۵ تا ۹ درصد بارداری‌ها در هر سال گزارش می‌کند.[۸] اگر دیابت از پیش از بارداری وجود داشته باشد، وضعیت متفاوت است و هدف‌ها و مراقبت‌های آن در بخش آخر همین صفحه آمده است.
ADA دو روش را برای تشخیص می‌پذیرد. در روش یک‌مرحله‌ای، تست تحمل گلوکز ۷۵ گرمی صبح و بعد از دست‌کم ۸ ساعت ناشتایی انجام می‌شود و قند در سه نوبت اندازه گرفته می‌شود: ناشتا، یک ساعت و دو ساعت بعد از نوشیدن محلول گلوکز. اگر هر کدام از این سه عدد به مرز خود برسد یا از آن بیشتر شود، تشخیص گذاشته می‌شود.[۱]
| زمان خون‌گیری در تست ۷۵ گرمی | مرز تشخیص (mg/dL) | mmol/L |
|---|---|---|
| ناشتا | ۹۲ یا بیشتر | ۵٫۱ |
| یک ساعت بعد | ۱۸۰ یا بیشتر | ۱۰٫۰ |
| دو ساعت بعد | ۱۵۳ یا بیشتر | ۸٫۵ |
منبع: ADA، استانداردهای مراقبت ۲۰۲۵. یک عدد بالاتر از مرز کافی است.
در مرحله اول، ۵۰ گرم گلوکز بدون ناشتایی نوشیده می‌شود و قند یک ساعت بعد اندازه گرفته می‌شود. ADA مرز این مرحله را ۱۳۰، ۱۳۵ یا ۱۴۰ ذکر می‌کند که به انتخاب مرکز درمانی بستگی دارد.[۱] به گفته NIDDK، اگر نتیجه ۱۴۰ یا بیشتر باشد ممکن است تست ناشتا لازم شود و عدد ۲۰۰ یا بیشتر می‌تواند نشانه دیابت نوع ۲ باشد.[۲] مرحله دوم تست ۱۰۰ گرمی ناشتاست با چهار خون‌گیری؛ در این روش دست‌کم دو عدد از چهار عدد باید به مرز برسد.[۱][۲]
| زمان خون‌گیری در تست ۱۰۰ گرمی | مرز (mg/dL) | mmol/L |
|---|---|---|
| ناشتا | ۹۵ | ۵٫۳ |
| یک ساعت بعد | ۱۸۰ | ۱۰٫۰ |
| دو ساعت بعد | ۱۵۵ | ۸٫۶ |
| سه ساعت بعد | ۱۴۰ | ۷٫۸ |
منبع: ADA ۲۰۲۵، معیار Carpenter-Coustan. دو عدد یا بیشتر برای تشخیص لازم است.
روش آزمایش را از برگه آن تشخیص دهید: تست ۷۵ گرمی سه عدد دارد و تست ۱۰۰ گرمی چهار عدد. گروه «بارداری» در ابزار بالای صفحه عدد را با مرزهای تست ۷۵ گرمی می‌سنجد.
در تست ۷۵ گرمی، بله؛ قند ناشتای ۹۲ یا بیشتر به‌تنهایی معیار تشخیص است.[۱] اگر عدد از یک آزمایش ناشتای معمولی است و تست تحمل گلوکز انجام نشده، تفسیر آن با پزشک است و ممکن است تست ۷۵ گرمی خواسته شود. توضیح بیشتر درباره قند ناشتا در بارداری را در قند ناشتا در بارداری چند باید باشد ببینید.
عددهای جدول بالا مرز تشخیص‌اند. بعد از تشخیص، هدف درمان عدد دیگری است که با دستگاه قند خون در خانه سنجیده می‌شود. NIDDK این هدف‌ها را برای دیابت بارداری می‌دهد:[۳]
| زمان اندازه‌گیری | هدف (mg/dL) |
|---|---|
| ناشتا، قبل از غذا، هنگام خواب و شب | ۹۵ یا کمتر |
| یک ساعت بعد از غذا | ۱۴۰ یا کمتر |
| دو ساعت بعد از غذا | ۱۲۰ یا کمتر |
منبع: NIDDK. تیم درمان ممکن است محدوده دیگری برای شما تعیین کند.
NHS می‌گوید قند معمولاً قبل از صبحانه و یک ساعت بعد از هر وعده اندازه گرفته می‌شود و محدوده هدف را تیم درمان به بیمار می‌گوید.[۱۰] NIDDK برای زنانی که از قبل دیابت دارند محدوده ناشتا و قبل از غذا را ۷۰ تا ۹۵، یک ساعت بعد از غذا را ۱۱۰ تا ۱۴۰ و دو ساعت بعد را ۱۰۰ تا ۱۲۰ ذکر می‌کند؛ برای دستگاه پایش مداوم قند، محدوده ۶۳ تا ۱۴۰ رایج‌ترین هدف است.[۶]
عدد کمتر از ۷۰ افت قند است، به‌ویژه در کسی که انسولین می‌زند؛ علائم و درمان آن را در قند خون پایین در بارداری ببینید.
آزمایش معمولاً بین هفته ۲۴ تا ۲۸ بارداری انجام می‌شود.[۲][۸] ADA توصیه می‌کند کسانی که عامل خطر دارند پیش از هفته ۱۵ هم آزمایش شوند[۱] و به گفته NIDDK ممکن است این آزمایش در همان نخستین ویزیت بارداری انجام شود.[۲] برای اینکه بدانید الان در چه هفته‌ای هستید، از محاسبه سن بارداری استفاده کنید.
تست ۷۵ گرمی و تست ۱۰۰ گرمی صبح و بعد از دست‌کم ۸ ساعت ناشتایی انجام می‌شوند. تست ۵۰ گرمی ناشتایی لازم ندارد.[۱][۲] در فاصله خون‌گیری‌ها نمونه‌ها در زمان‌های مشخص گرفته می‌شوند، پس برای تست ۷۵ گرمی دست‌کم دو ساعت و برای تست ۱۰۰ گرمی سه ساعت وقت بگذارید.[۱]
NIDDK می‌گوید این بیماری معمولاً علامتی ندارد و اگر علامتی باشد خفیف است، مثل تشنگی بیشتر از معمول یا ادرار بیشتر.[۴] MedlinePlus تاری دید، خستگی و عفونت‌های مکرر را هم ذکر می‌کند.[۷] به گفته NHS بیشتر موارد با آزمایش غربالگری پیدا می‌شوند، نه با علامت.[۹] پس نبودن علامت به معنی نبودن بیماری نیست.
منابع علامت ویژه‌ای برای ماه هفتم ذکر نکرده‌اند. هفته ۲۴ تا ۲۸، یعنی حدود ماه ششم و هفتم، همان زمان آزمایش معمول است.[۲] اگر تا این زمان آزمایش قند نداده‌اید، از پزشک یا ماما بپرسید.
دیابت بارداری
در منابع این صفحه، کم شدن حرکات جنین جزو علائم دیابت بارداری نیامده است. NHS می‌گوید حرکات جنین معمولاً بین هفته ۱۶ تا ۲۴ حس می‌شود و اگر جنین کمتر از معمول حرکت کند یا الگوی حرکتش تغییر کند، باید همان لحظه با ماما یا بخش زایمان تماس گرفت و تا روز بعد صبر نکرد، حتی نیمه‌شب. همین منبع گوش دادن به صدای قلب جنین با دستگاه خانگی را راه مطمئنی نمی‌داند.[۱۱]
علت اصلی همان مقاومت به انسولین ناشی از هورمون‌های بارداری است که در بخش اول آمد.[۴][۷] این عوامل احتمال آن را بیشتر می‌کنند:
داشتن عامل خطر به معنی ابتلا نیست؛ معنایش این است که آزمایش باید زودتر انجام شود.[۱] برای سنجش خطر دیابت نوع ۲ پیش یا پس از بارداری، تست ریسک دیابت نوع ۲ را انجام دهید.
MedlinePlus می‌گوید با کنترل خوب قند، بیشتر بارداری‌ها نتیجه خوبی دارند و خطرها به قند کنترل‌نشده مربوط است.[۷]
فشار خون بالا در بارداری و پره‌اکلامپسی از عوارض آن است.[۷][۹] در درازمدت، CDC می‌گوید حدود نیمی از زنانی که دیابت بارداری داشته‌اند بعدها به دیابت نوع ۲ مبتلا می‌شوند.[۸] علائم دیابت نوع ۲ را در علائم قند خون بالا ببینید.
منابع روش فوری معرفی نمی‌کنند. هدف درمان این است که قند در محدوده جدول بالا بماند و سلامت جنین حفظ شود؛ درمان با پایش قند، برنامه غذایی و فعالیت بدنی شروع می‌شود و اگر کافی نباشد، دارو اضافه می‌شود.[۷]
NHS متفورمین را به‌شکل قرص در درمان به کار می‌برد و تهوع، دل‌پیچه و اسهال را از عوارض آن ذکر می‌کند؛ اگر متفورمین کافی نباشد یا عارضه بدهد، انسولین جایگزین یا اضافه می‌شود.[۱۰] NIDDK می‌گوید ایمنی قرص‌های متفورمین و گلیبن‌کلامید در بارداری هنوز در حال بررسی است و مطالعات بلندمدت لازم است.[۳] نوع و مقدار دارو را فقط پزشک تعیین می‌کند؛ دارو را خودسرانه شروع یا قطع نکنید.
انسولین ممکن است قند را بیش از حد پایین بیاورد. لرزش، تعریق، گرسنگی، رنگ‌پریدگی و تمرکز نداشتن نشانه‌های آن‌اند و باید همان لحظه قند را اندازه گرفت و درمان کرد.[۱۰]
NHS این اصول را برای غذا خوردن در دیابت بارداری می‌دهد:[۱۰]
MedlinePlus هم خوردن غذاهای متنوع، میوه، سبزی و کربوهیدرات پیچیده، مصرف متعادل چربی و پروتئین و محدود کردن خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های شیرین را توصیه می‌کند.[۷] CDC تأکید می‌کند در بارداری برای کم کردن وزن رژیم نگیرید، چون جنین به افزایش وزن مادر نیاز دارد؛ مقدار مناسب افزایش وزن را از پزشک بپرسید.[۸]
منابع این صفحه خوراکی خاصی را پایین‌آورنده قند معرفی نکرده‌اند. آنچه توصیه شده انتخاب نشاسته‌های کم‌شاخص، کنار گذاشتن نوشیدنی‌های شیرین و فعالیت بدنی منظم است.[۱۰] اثر هر غذا روی قند خودتان را با اندازه‌گیری یک ساعت بعد از همان وعده ببینید و با جدول هدف مقایسه کنید.[۳][۱۰]
در این منابع فهرستی از میوه‌های ممنوع نیامده و NHS میوه و سبزی فراوان را توصیه می‌کند.[۱۰] درباره میوه‌ای مثل انار هم توصیه جداگانه‌ای در آن‌ها نیست. مقدار و زمان خوردن میوه را در برنامه غذایی با تیم درمان مشخص کنید و قند یک ساعت بعد را بسنجید.
به گفته NHS معمولاً بعد از زایمان برطرف می‌شود و داروهای کنترل قند معمولاً بعد از زایمان قطع می‌شوند.[۹][۱۰] برطرف شدن قند به معنی پایان پیگیری نیست:
در پیگیری سالانه ممکن است HbA1c هم خواسته شود؛ معنی عدد آن را در تفسیر آزمایش HbA1c ببینید.
NIDDK می‌گوید مغز، قلب، کلیه‌ها و ریه‌های جنین در ۸ هفته اول شکل می‌گیرند و قند بالا در این هفته‌ها خطر نقص مادرزادی را بیشتر می‌کند؛ برای همین بارداری در دیابت باید برنامه‌ریزی‌شده باشد و بیشتر افراد پیش از بارداری HbA1c را به ۶٫۵ درصد یا کمتر برسانند.[۶] برخی داروها در بارداری بی‌خطر نیستند و باید پیش از بارداری با پزشک مرور شوند.[۶]
همین منبع می‌گوید نیاز به انسولین ممکن است نزدیک زایمان دو یا سه برابر شود و بعد از زایمان قند ممکن است خیلی سریع افت کند، پس در روزهای اول باید بیشتر اندازه گرفت.[۶] عددهای قند بالا در بارداری را در قند خون بالا در بارداری هم آورده‌ایم.
دیابت بارداری از چه عددی شروع می‌شود؟
در تست ۷۵ گرمی، وقتی قند ناشتا ۹۲ یا بیشتر، قند یک ساعت ۱۸۰ یا بیشتر یا قند دو ساعت ۱۵۳ یا بیشتر باشد؛ بالا بودن یکی از این سه عدد کافی است. در تست ۱۰۰ گرمی دست‌کم دو عدد از چهار عدد باید به مرز برسد.
قند خون در بارداری باید چند باشد؟
در کسی که دیابت بارداری دارد، هدف قند ناشتا و قبل از غذا ۹۵ یا کمتر، یک ساعت بعد از غذا ۱۴۰ یا کمتر و دو ساعت بعد از غذا ۱۲۰ یا کمتر است. تیم درمان ممکن است هدف دیگری تعیین کند.
دیابت بارداری چه علائمی دارد؟
معمولاً علامتی ندارد. اگر علامتی باشد خفیف است، مثل تشنگی و ادرار بیشتر، تاری دید، خستگی یا عفونت‌های مکرر. بیشتر موارد با آزمایش پیدا می‌شوند.
آزمایش دیابت بارداری کی انجام می‌شود؟
معمولاً بین هفته ۲۴ تا ۲۸ بارداری. کسانی که عامل خطر دارند پیش از هفته ۱۵ یا در نخستین ویزیت بارداری هم آزمایش می‌شوند.
دیابت بارداری چه خطراتی دارد؟
اگر کنترل نشود، احتمال درشت شدن جنین، سزارین، زایمان زودرس، فشار خون بالا و پره‌اکلامپسی و قند پایین یا زردی نوزاد بیشتر می‌شود. با کنترل خوب قند، بیشتر بارداری‌ها نتیجه خوبی دارند.
برای دیابت بارداری چی بخوریم؟
سه وعده منظم، غذاهای نشاسته‌ای با شاخص قندی پایین، دست‌کم ۵ واحد میوه و سبزی در روز و میوه، مغزها و دانه‌ها به جای کیک و بیسکویت. نوشیدنی شیرین ننوشید و برای کاهش وزن رژیم نگیرید.
سریع‌ترین راه درمان دیابت بارداری چیست؟
روش فوری وجود ندارد. درمان با پایش قند، برنامه غذایی و فعالیت بدنی شروع می‌شود و اگر قند در محدوده هدف نماند، پزشک دارو تجویز می‌کند که انسولین معمولاً نخستین انتخاب است.
دیابت بارداری کی تمام می‌شود؟
معمولاً بعد از زایمان برطرف می‌شود. با این حال آزمایش قند چند هفته بعد از زایمان و سپس هر ۱ تا ۳ سال لازم است، چون احتمال دیابت نوع ۲ در آینده بیشتر است.
