جدیدترین
نوع آزمایش را انتخاب کنید و عدد را از برگه آزمایش یا دستگاه تست قند وارد کنید.
قند خون پایین از چه عددی شروع می‌شود و کی خطرناک است؟ قند کمتر از ۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر پایین حساب می‌شود و علائم شدید مثل گیجی و تشنج معمولاً زیر ۵۴ ظاهر می‌شوند. افت قند بیشتر در کسانی رخ می‌دهد که انسولین یا برخی قرص‌های دیابت مصرف می‌کنند، ولی در افراد بدون دیابت هم علت‌های مشخصی دارد. عدد قند خود را در ابزار بالای همین صفحه وارد کنید و اگر لرزش، تعریق، تپش قلب یا گیجی دارید، همان گزینه را بزنید. در ادامه علائم قند پایین، چه چیزی و چه مقدار بخورید، علت‌ها و زمان مراجعه فوری آمده است.
مبنای علمی: MedlinePlus، NIDDK، انجمن دیابت آمریکا (ADA) و Mayo Clinic · به‌روزرسانی: ۶ آبان ۱۴۰۵
MedlinePlus قند کمتر از ۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر را پایین می‌داند[۱] و ADA همین عدد را مرز افت قند در افراد مبتلا به دیابت قرار می‌دهد؛ تیم درمان ممکن است برای هر بیمار عدد دیگری تعیین کند.[۳] قند ناشتای طبیعی ۷۰ تا ۹۹ است.[۵]
| قند خون (mg/dL) | mmol/L | معنی |
|---|---|---|
| ۷۰ تا ۹۹ (ناشتا) | ۳٫۹ تا ۵٫۵ | طبیعی |
| کمتر از ۷۰ | کمتر از ۳٫۹ | قند پایین؛ علائم خفیف مثل گرسنگی و تعریق ممکن است شروع شود |
| کمتر از ۵۴ | کمتر از ۳٫۰ | علائم شدید مثل گیجی و تشنج معمولاً در این محدوده ظاهر می‌شوند |
| هر عددی + ناتوانی در درمان خود | — | افت قند شدید؛ اورژانس |
منبع: MedlinePlus (۷۰ و ۵۴، طبیعی ناشتا)، NIDDK (تعریف افت قند شدید). برای تبدیل mmol/L به mg/dL عدد را در ۱۸ ضرب کنید.
NIDDK افت قند شدید را با یک عدد تعریف نمی‌کند، بلکه با وضعیت بیمار: قندی که آن‌قدر پایین آمده که فرد نمی‌تواند خودش آن را درمان کند.[۲] اگر دیابت ندارید و در آزمایش ناشتا عددی کمی کمتر از ۷۰ دیده‌اید و علامتی هم نداشته‌اید، این با افت قند همراه علائم یکی نیست؛ آن را با پزشک بررسی کنید.
افت قند زودتر از قند بالا خطرناک می‌شود، چون مغز برای کار کردن به گلوکز نیاز دارد. طبق MedlinePlus علائم خفیف مثل گرسنگی و تعریق با افت کم قند شروع می‌شوند و علائم شدید مثل گیجی و تشنج معمولاً زیر ۵۴ ظاهر می‌شوند.[۱] NIDDK می‌گوید در افت قند شدید ممکن است مغز درست کار نکند و فرد بیهوش شود یا تشنج کند و این وضعیت باید فوراً درمان شود.[۲]
عدد تنها معیار نیست. برخی افراد هیچ علامت هشداری ندارند و قندشان بدون آنکه بفهمند خیلی پایین می‌رود؛ به این وضعیت «ناآگاهی از افت قند» می‌گویند و افت‌های مکرر می‌توانند باعث آن شوند.[۱][۲]
در این حالت‌ها با ۱۱۵ تماس بگیرید. MedlinePlus تأکید می‌کند که خود بیمار نباید رانندگی کند.[۱] به کسی که هوشیار نیست چیزی برای خوردن یا نوشیدن ندهید.
علائم افت قند ممکن است ناگهانی شروع شود و در افراد مختلف فرق دارد؛ ADA توصیه می‌کند هر کس نشانه‌های خودش را بشناسد.[۳] MedlinePlus و NIDDK این علائم را فهرست می‌کنند:[۱][۲]
| علائم خفیف تا متوسط | علائم شدید |
|---|---|
| لرزش، تعریق و گرسنگی | گیجی و آشفتگی فکر |
| تپش قلب یا ضربان نامنظم | تشنج |
| عصبی بودن، تحریک‌پذیری و اضطراب | کاهش هوشیاری یا بیهوشی |
| سردرد، سرگیجه، خستگی و ضعف | — |
| تاری یا دوبینی، گزگز و بی‌حسی پوست | — |
منبع: MedlinePlus Encyclopedia و NIDDK.
بله. سردرد هم در فهرست MedlinePlus و هم در فهرست NIDDK از علائم افت قند آمده است.[۱][۲] سردرد به‌تنهایی علامت اختصاصی نیست؛ اگر همراه با لرزش، تعریق یا گرسنگی است، قند را اندازه بگیرید.
قند خون پایین
افت قند علامت اختصاصی چهره ندارد. نشانه‌هایی که در صورت دیده یا حس می‌شوند تعریق، تاری یا دوبینی و گزگز یا بی‌حسی پوست هستند و NIDDK کندی گفتار را هم در علائم آورده است.[۱][۲]
علائم قند خون پایین در چهره
NIDDK می‌گوید قند ممکن است در خواب افت کند و چند ساعت پایین بماند. نشانه‌های آن: فریاد زدن یا کابوس، تعریقی که ملافه را خیس کند، و خستگی، تحریک‌پذیری یا گیجی هنگام بیدار شدن. ممکن است فرد بیدار نشود و متوجه هم نشود.[۲]
عصبی بودن، اضطراب، تحریک‌پذیری، تپش قلب و لرزش هم در افت قند دیده می‌شوند و هم در اضطراب.[۱][۶] تنها راه تشخیص، اندازه گرفتن قند در همان لحظه علائم است. اگر بارها این حالت را دارید، عدد قند را همان موقع ثبت کنید و به پزشک نشان دهید. علائم مغزی افت قند، مثل گیجی، کندی گفتار و تشنج، نشانه افت شدیدتر است.[۱][۲]
علائم افت قند در زن و مرد یکی است. علائم قند بالا را در علائم قند خون بالا ببینید.
روشی که NIDDK توصیه می‌کند و ADA آن را قاعده ۱۵-۱۵ می‌نامد:[۲][۳]
هر کدام از این‌ها حدود ۱۵ گرم قند سریع دارد:[۲]
| خوراکی | مقدار |
|---|---|
| آبمیوه (نه نوع کم‌قند) | نصف لیوان، حدود ۱۲۰ میلی‌لیتر |
| نوشابه معمولی (نه رژیمی) | نصف قوطی، حدود ۱۲۰ تا ۱۸۰ میلی‌لیتر |
| شکر یا عسل | یک قاشق غذاخوری |
| قرص گلوکز | چهار عدد |
| ژل گلوکز | یک تیوب |
منبع: NIDDK. بیماری کلیه: NIDDK آب پرتقال را به‌خاطر پتاسیم توصیه نمی‌کند و آب سیب، انگور یا زغال‌اخته را جایگزین می‌داند.
کسانی که داروهای کندکننده هضم کربوهیدرات مصرف می‌کنند، طبق NIDDK باید قرص یا ژل گلوکز بخورند، چون منابع دیگر کربوهیدرات برای آن‌ها خیلی کند عمل می‌کنند.[۲] اگر بیماری کلیه دارید، سطح کار کلیه را در کراتین خون چند باشد خطرناک است ببینید.
NIDDK گلوکاگون تزریقی یا اسپری بینی را بهترین درمان افت قند شدید می‌داند و توصیه می‌کند کسانی که در خطرند کیت آن را با نسخه پزشک داشته باشند، تاریخ انقضایش را بررسی کنند و طرز استفاده را به خانواده و همکاران یاد بدهند.[۲]
NIDDK این علت‌ها را برای افت قند در افراد مبتلا به دیابت فهرست می‌کند:[۲]
اگر افت قند تکرار می‌شود، داروها را خودسرانه کم یا قطع نکنید؛ عددها و زمان افت‌ها را ثبت کنید تا پزشک دوز یا زمان دارو را تنظیم کند.
افت قند در افراد بدون دیابت کمتر رخ می‌دهد و علت آن باید پیدا شود. MedlinePlus این علت‌ها را ذکر می‌کند:[۱][۴]
Mayo Clinic افت قند واکنشی را افت قندی تعریف می‌کند که بعد از غذا، معمولاً تا چهار ساعت بعد، رخ می‌دهد. علائمش لرزش، سرگیجه، تعریق، گرسنگی، تپش قلب، ضعف، اضطراب، سردرد و گیجی است. پیشنهادهای همین منبع: رژیم متعادل با غذاهای پرفیبر، پرهیز از خوراکی‌های شیرین و کربوهیدرات‌های ساده مثل نان سفید به‌ویژه با معده خالی، خوردن غذا همراه الکل، و چند وعده کوچک با فاصله حدود سه ساعت.[۶]
در زنانی که دیابت دارند و انسولین تزریق می‌کنند، نیاز به انسولین در اوایل بارداری تغییر می‌کند و ممکن است افت قند شدید رخ دهد. بیمارستان Guy’s and St Thomas’ انگلستان می‌گوید علائم هشدار مثل لرزش و تعریق در بارداری ممکن است تغییر کند یا کاملاً از بین برود، پس افت قند گاهی سریع و بدون هشدار کافی رخ می‌دهد.[۷] همین منبع توصیه می‌کند خوراکی یا قرص گلوکز همیشه همراه باشد و همراهان طرز درمان افت قند و استفاده از گلوکاگون را یاد بگیرند.[۷] اگر باردار هستید و دیابت ندارید ولی علائم افت قند دارید، قند را در همان لحظه اندازه بگیرید و به پزشک یا ماما اطلاع دهید.
برای دیدن جدول کامل قند ناشتا، قند خون ناشتا باید چند باشد را بخوانید.
قند خون پایین چند است؟
قند کمتر از ۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر (۳٫۹ میلی‌مول در لیتر) پایین است. قند ناشتای طبیعی ۷۰ تا ۹۹ است.
قند خون پایین خطرناک چند است؟
هر قند زیر ۷۰ درمان فوری می‌خواهد. علائم شدید مثل گیجی و تشنج معمولاً زیر ۵۴ ظاهر می‌شوند. اگر فرد نتواند خودش درمان کند یا هوشیاری‌اش کم شود، اورژانس است.
علائم قند خون پایین چیست؟
لرزش، تعریق، گرسنگی، تپش قلب، عصبی بودن، سردرد، سرگیجه، خستگی، تاری دید و گزگز پوست. در افت شدید گیجی، تشنج و کاهش هوشیاری رخ می‌دهد.
برای درمان قند خون پایین چه بخوریم؟
۱۵ تا ۲۰ گرم قند سریع، مثل نصف لیوان آبمیوه، نصف قوطی نوشابه معمولی یا یک قاشق غذاخوری شکر یا عسل. بعد از ۱۵ دقیقه قند را دوباره بسنجید و اگر هنوز پایین است تکرار کنید.
آیا قند خون پایین باعث سردرد می‌شود؟
بله. سردرد از علائم افت قند است. اگر همراه با لرزش، تعریق یا گرسنگی است، قند را اندازه بگیرید.
از کجا بفهمیم قند خون پایین است؟
تنها راه مطمئن اندازه گرفتن قند با دستگاه یا آزمایش در همان لحظه علائم است. لرزش، تعریق و گرسنگی نشانه‌اند، ولی در اضطراب هم دیده می‌شوند.
علت قند خون پایین در کسی که دیابت ندارد چیست؟
الکل، بیماری شدید کبد، کلیه یا قلب، کمبود هورمون‌هایی مثل کورتیزول، عفونت شدید، برخی جراحی‌های کاهش وزن، برخی داروها و به‌ندرت تومور پانکراس. افت قند بعد از غذا هم ممکن است رخ دهد.
قند خون پایین در بارداری خطرناک است؟
در زنانی که انسولین تزریق می‌کنند، نیاز به انسولین در اوایل بارداری تغییر می‌کند و افت قند شدید ممکن است بدون علائم هشدار رخ دهد. خوراکی قندی همراه داشته باشید و با پزشک هماهنگ کنید.
اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.
جدیدترین
