کلیه‌ها ظاهراً فقط از مسیر معروف وازوپرسین آب بدن را حفظ نمی‌کنند، بلکه یک مسیر پنهان دیگر هم برای بازجذب آب دارند.

ماجرا از پژوهش روی PKD شروع شد؛ بیماری‌ای ارثی که در آن کیست‌های پر از مایع در کلیه رشد می‌کنند و به‌تدریج عملکرد کلیه را پایین می‌آورند. تیم دکتر Fouad Chebib در Mayo Clinic می‌خواست بررسی کند بعضی ترکیبات چطور روی رشد کیست‌ها اثر می‌گذارند. یکی از داروهایی که آزمایش کردند پروبنسید بود؛ دارویی قدیمی که بیشتر با درمان نقرس و تغییر دفع اسیداوریک شناخته می‌شود. انتظار داشتند این دارو روند بیماری را بدتر کند، اما برعکس، رشد کیست‌ها را کند کرد.

همین نتیجه غیرمنتظره باعث شد پژوهشگران عمیق‌تر بررسی کنند. آن‌ها فهمیدند پروبنسید روی نحوه پردازش اورات در سلول‌های کلیه اثر می‌گذارد. اورات که معمولاً به نقرس ربط داده می‌شود، در اینجا مثل یک پیام‌رسان داخل سلولی عمل می‌کند و باعث می‌شود کانال‌های آب به سطح سلول بیایند. نتیجه این است که کلیه می‌تواند آب را دوباره جذب کند و ادرار را غلیظ‌تر کند؛ حتی بدون تکیه مستقیم بر مسیر وازوپرسین.

اهمیت این کشف برای بیماران کلیه پلی‌کیستیک زیاد است. تنها داروی تأییدشده برای کند کردن رشد کیست‌ها، تولواپتان است که با مهار وازوپرسین کار می‌کند. مشکل اینجاست که همین مهار وازوپرسین باعث می‌شود بعضی بیماران روزانه حدود ۶ تا ۷ لیتر ادرار تولید کنند؛ موضوعی که تشنگی، بیدار شدن شبانه و افت کیفیت زندگی ایجاد می‌کند و گاهی باعث قطع درمان می‌شود.

در تحقیقات پیش‌بالینی و یک کارآزمایی کوچک، اضافه کردن پروبنسید باعث شد حجم ادرار بیماران به‌طور متوسط حدود ۳۰٪ کمتر شود و بیدار شدن شبانه برای دفع ادرار هم کاهش پیدا کند، بدون اینکه اثر درمانی تولواپتان از بین برود. با این حال، پژوهشگران نمی‌گویند پروبنسید خودش جواب نهایی است؛ چون دارویی قدیمی و چنداثری است. هدف اصلی این است که با الهام از همین مسیر تازه، درمان‌های دقیق‌تری ساخته شود.