جدیدترین
دمنوش برای کراتین بالا عدد کراتینین را پایین نمی‌آورد؛ دست‌کم هیچ منبع رسمی چنین اثری را تأیید نکرده است. پرسش درست این است که کدام دمنوش برای کلیه‌ای که کراتینین آن بالا رفته بی‌خطر است و کدام آسیب می‌زند. بنیاد ملی کلیه آمریکا (NKF) فهرستی از گیاهان پرخطر برای بیماران کلیوی منتشر کرده که چند گیاه رایج در دمنوش‌های ایرانی، مانند شیرین‌بیان، گزنه و دم‌اسب، در آن است. این راهنما دمنوش‌های رایج را بر پایه همین فهرست و برگه‌های ایمنی NCCIH و FDA دسته‌بندی می‌کند.
ابزار اختصاصی فهیم‌طب
اعداد برگه را وارد کنید یا عکس برگه یا فایل PDF آزمایش را بدهید تا کراتینین، اوره، پتاسیم و دیگر شاخص‌های کلیه بر پایه محدوده همان برگه و در کنار هم تفسیر شوند.
خروجی این ابزار آموزشی است و جای ویزیت پزشک را نمی‌گیرد.
مبنای علمی: بنیاد ملی کلیه آمریکا (NKF)، NIDDK، NCCIH، FDA و MedlinePlus | به‌روزرسانی: مهر ۱۴۰۵
توجه: این مقاله آموزشی است و جای ارزیابی پزشک را نمی‌گیرد. داروهای تجویزی کلیه را به خاطر هیچ دمنوشی قطع یا کم نکنید.
پیش از انتخاب دمنوش برای کراتین بالا باید روشن شد کراتینین چرا بالا رفته است. در گفتار روزمره «کراتین بالا» یعنی بالا بودن کراتینین خون؛ ماده‌ای زائد که از کار عضلات ساخته و از راه کلیه دفع می‌شود. MedlinePlus علت‌های کراتینین بالا را دو دسته می‌کند: بیماری یا آسیب کلیه، مانند عفونت، کاهش جریان خون کلیه، انسداد مجاری ادرار یا نارسایی کلیه؛ و علت‌های غیرکلیوی، مانند کم‌آبی بدن، آسیب و بیماری عضلانی، ورزش شدید و رژیم پرگوشت. MedlinePlus همچنین می‌گوید برخی داروها و مکمل‌ها می‌توانند جواب آزمایش را تغییر دهند.
در هیچ‌یک از منابع رسمی بررسی‌شده، یعنی NKF، NIDDK، NCCIH و MedlinePlus، دمنوش برای کراتین بالا به‌عنوان درمان یا عامل کاهش کراتینین معرفی نشده است. NKF صریحاً درباره دمنوش‌ها و محصولاتی که با عنوان «سم‌زدایی کلیه» یا «پاک‌سازی کلیه» فروخته می‌شوند هشدار می‌دهد که شواهدی پشتشان نیست و ممکن است ترکیبات زیان‌آور داشته باشند. اگر کراتینین به‌دلیل کم‌آبی بالا رفته باشد، مایع کافی ممکن است به اصلاح آن کمک کند؛ این اثرِ مایع است، نه اثر گیاه خاصی در دمنوش. برداشت ما این است که ارزش دمنوش برای کراتین بالا در بی‌خطر بودن آن است، نه در درمان. برای سنجش دقیق‌تر کار کلیه، کلیرانس کراتینین تصویر کامل‌تری از یک عدد کراتینین می‌دهد.
دمنوش برای کراتین بالا و دمنوش‌های مجاز و ممنوع برای کلیه
بهترین دمنوش برای کراتین بالا دمنوشی است که سه شرط داشته باشد: در فهرست گیاهان پرخطر کلیه نباشد، پتاسیم زیادی نداشته باشد و با داروهای شما تداخل نکند. با این معیار، از میان دمنوش‌های رایج دو مورد در برگه‌های NCCIH وضعیت روشن‌تری دارند:
بابونه: NCCIH می‌گوید بابونه در مقدارهایی که در چای و غذا مصرف می‌شود احتمالاً بی‌خطر است. با این حال تداخل آن با وارفارین و برخی داروهایی که در کبد سوخت‌وساز می‌شوند گزارش شده است؛ اگر داروی ضدانعقاد مصرف می‌کنید، مقاله مکمل‌های گیاهی و وارفارین را ببینید. افرادی که به گل‌های خانواده کاسنی مانند گل‌داوودی و همیشه‌بهار حساسیت دارند، احتمال واکنش آلرژیک بیشتری دارند. اگر بابونه را به‌عنوان دمنوش برای کراتین بالا انتخاب می‌کنید، مقدار آن را جزو مایعات روزانه حساب کنید.
چای سبز به‌شکل نوشیدنی: NCCIH برای چای سبز دم‌کرده در بزرگسالان نگرانی ایمنی گزارش نکرده است، اما چای سبز کافئین دارد و می‌تواند اثر آتورواستاتین، نادولول و رالوکسیفن را کم کند. اگر برای چربی خون آتورواستاتین می‌خورید، تداخل دارویی آتورواستاتین را بخوانید. قرص و کپسول عصاره چای سبز دمنوش برای کراتین بالا حساب نمی‌شود؛ NCCIH آسیب کبدی را بیشتر در همین شکل گزارش کرده است.
برای دمنوش‌هایی مانند چای ترش، کاکل ذرت و دم گیلاس، در منابع رسمی بررسی‌شده داده‌ای درباره اثر بر کراتینین یا ایمنی در بیماری کلیه پیدا نکردیم. نبودن داده به معنی بی‌خطر بودن نیست؛ مصرف منظم آن‌ها به‌عنوان دمنوش برای کراتین بالا را با پزشک یا داروساز هماهنگ کنید.
جدول زیر گزینه‌های رایج دمنوش برای کراتین بالا را بر اساس آنچه منابع رسمی درباره آن‌ها گفته‌اند دسته‌بندی کرده است. ستون آخر برداشت ما از همان منبع است و جای توصیه پزشکی را نمی‌گیرد.
| دمنوش | آنچه منبع رسمی گفته | وضعیت |
|---|---|---|
| شیرین‌بیان | گلیسیریزین آن می‌تواند ضربان نامنظم قلب ایجاد کند؛ در بیماری کلیه، قلب و فشار خون حتی مقدار کم خطر دارد (NCCIH، NKF) | پرهیز |
| گزنه | در فهرست گیاهان پرخطر کلیه و در فهرست گیاهان پرپتاسیم (NKF) | پرهیز |
| دم‌اسب | در فهرست گیاهان پرخطر کلیه (NKF) | پرهیز |
| آلوئه‌ورا | در فهرست گیاهان پرخطر کلیه (NKF) | پرهیز |
| یونجه | هم پرخطر برای کلیه و هم پرپتاسیم (NKF) | پرهیز |
| گون (آستراگالوس) | در فهرست گیاهان پرخطر کلیه (NKF) | پرهیز |
| انگور خرس | در فهرست گیاهان پرخطر کلیه (NKF) | پرهیز |
| علف چای (هوفاریقون) | در فهرست گیاهان پرخطر کلیه (NKF) | پرهیز |
| گیاهان حاوی اسید آریستولوکیک | سم کلیه و سرطان‌زا؛ ورود مکمل‌های حاوی آن متوقف می‌شود (FDA، NKF) | پرهیز |
| دمنوش «سم‌زدایی کلیه» | شواهد ندارد و ممکن است ترکیبات زیان‌آور داشته باشد (NKF) | پرهیز |
| قاصدک | پرپتاسیم؛ احتمال تداخل با داروهای ادرارآور و ضدانعقاد (NKF، NCCIH) | با احتیاط |
| زردچوبه | در فهرست گیاهان پرپتاسیم (NKF) | با احتیاط |
| بابونه | در مقدار معمول چای احتمالاً بی‌خطر؛ تداخل با وارفارین (NCCIH) | مجاز با شرط |
| چای سبز (نوشیدنی) | نگرانی ایمنی گزارش‌نشده؛ کافئین و تداخل با آتورواستاتین (NCCIH) | مجاز با شرط |
| چای ترش، کاکل ذرت، دم گیلاس | در منابع بررسی‌شده داده‌ای نیامده است | بدون داده |
دسته‌بندی دمنوش برای کراتین بالا بر پایه منابع رسمی. نام‌های فارسی معادل نام علمی گیاهان در فهرست NKF است. «مجاز با شرط» یعنی با رعایت محدودیت مایعات و تداخل دارویی.
NKF در راهنمای گیاهان دارویی می‌گوید مکمل‌های گیاهی برای بیماران مزمن کلیه چند خطر دارند: بدتر شدن بیماری کلیه، تداخل با داروها و افزایش احتمال عوارض. فهرست گیاهان پرخطر این بنیاد شامل یونجه، آلوئه‌ورا، آریستولوکیا، آرنیکا، گون، انگور خرس، چنگ گربه، چاپارال، سنفیتون، گل طلایی، دم‌اسب، ریشه شیرین‌بیان، گزنه، پونه کوهی اروپایی، علف چای و یوهیمبه است. چند گیاه از این فهرست، به‌ویژه شیرین‌بیان، گزنه و دم‌اسب، در دمنوش‌هایی که در ایران برای کلیه تبلیغ می‌شوند رایج‌اند؛ پیش از انتخاب دمنوش برای کراتین بالا، ترکیب آن را با همین فهرست مقایسه کنید.
درباره شیرین‌بیان، NCCIH توضیح بیشتری دارد: ماده گلیسیریزین آن در مصرف زیاد یا طولانی می‌تواند عوارض جدی مانند ضربان نامنظم قلب و ایست قلبی ایجاد کند، و افرادی که بیماری کلیه یا قلب یا فشار خون بالا دارند حتی با مقدار کم در معرض این خطرند. NCCIH تداخل آن با داروهای کورتونی را هم گزارش کرده است. با این دو منبع، شیرین‌بیان گیاهی است که نباید در دمنوش برای کراتین بالا باشد.
اسید آریستولوکیک: FDA در هشدار وارداتی ۵۴-۱۰ اسید آریستولوکیک را «سرطان‌زا و سم قوی کلیه» معرفی می‌کند که به آسیب کلیه و نارسایی کلیه می‌انجامد، و مکمل‌های حاوی گیاهان آریستولوکیا، برخی گونه‌های آساروم و کوکولوس را در مرز متوقف می‌کند. هیچ دمنوش برای کراتین بالا یا پودر گیاهی بدون برچسب و نام علمی مشخص را مصرف نکنید.
دو ویژگی دمنوش برای کراتین بالا که کمتر به آن توجه می‌شود، پتاسیم و حجم مایع است. NKF یونجه، جینسنگ آمریکایی، کدو تلخ، قاصدک، برگ سیر، کلپ، گزنه و زردچوبه را گیاهان پرپتاسیم می‌داند و یادآوری می‌کند برچسبی که از «پشتیبانی الکترولیت» حرف می‌زند ممکن است نشانه پتاسیم زیاد باشد. اگر دمنوش برای کراتین بالا یکی از این گیاهان را داشته باشد، پتاسیم دریافتی بالا می‌رود. NIDDK می‌گوید بالا یا پایین بودن پتاسیم خون می‌تواند مشکلات قلبی و عضلانی ایجاد کند؛ معنای عددهای پتاسیم در بیماران دیالیزی در مقاله پتاسیم بالا در بیماران دیالیزی آمده است.
درباره مایعات، NIDDK توضیح می‌دهد که کلیه آسیب‌دیده نمی‌تواند مایع اضافه را دفع کند و برخی بیماران مزمن کلیه باید مقدار مایعات را محدود کنند. برای بیماران همودیالیز، NIDDK هر چیزی را که در دمای اتاق مایع است، از سوپ تا نوشیدنی، جزو سهم روزانه مایعات می‌شمارد و توصیه می‌کند مکمل‌های بدون نسخه مصرف نشوند. هر فنجان دمنوش برای کراتین بالا در این بیماران بخشی از همان سهم است.
۱ —نام علمی گیاه را روی برچسب پیدا کنید؛ دمنوش مخلوط یا بدون برچسب را با فهرست NKF مقایسه نمی‌توان کرد؛ اگر نام علمی معلوم نیست، مصرف نکنید.
۲ —فهرست داروها را کنار دمنوش بگذارید؛ وارفارین، آتورواستاتین، داروهای ادرارآور، کورتون و داروهای فشار خون بیشترین تداخل‌های گزارش‌شده را دارند؛ با داروساز چک کنید.
۳ —سهم مایعات را بپرسید؛ اگر پزشک مایعات را محدود کرده، مقدار دمنوش برای کراتین بالا را از همان سهم کم کنید.
۴ —کراتینین را در فاصله تعیین‌شده تکرار کنید؛ تغییر عدد کراتینین را به دمنوش نسبت ندهید؛ پزشک آن را با اوره، پتاسیم و eGFR تفسیر می‌کند.
دمنوش برای کراتین بالا بخش کوچکی از رژیم غذایی بیمار کلیوی است. اینکه چه غذاهایی پتاسیم، فسفر و پروتئین کمتری دارند در مقاله اصلی رژیم غذایی کاهش اوره و کراتینین و جایگاه برنج در همین رژیم در مقاله برنج برای کراتین بالا آمده است. درباره داروهایی که پزشک برای کراتینین بالا تجویز می‌کند، قرص‌های کاهش کراتینین را ببینید.
دمنوش برای کراتین بالا کراتینین را پایین می‌آورد؟
شواهدی وجود ندارد که دمنوش برای کراتین بالا عدد کراتینین را پایین بیاورد. بنیاد ملی کلیه آمریکا (NKF) هیچ گیاهی را برای کاهش کراتینین یا بهبود کار کلیه معرفی نکرده و درباره دمنوش‌های «سم‌زدایی کلیه» هشدار داده است که شواهدی ندارند و ممکن است ترکیبات زیان‌آور داشته باشند. کاهش کراتینین به درمان علت آن بستگی دارد.
بهترین دمنوش برای کراتین بالا کدام است؟
بهترین دمنوش برای کراتین بالا دمنوشی است که به کلیه آسیب نزند، پتاسیم زیادی نداشته باشد و با داروهای شما تداخل نکند؛ هیچ دمنوشی درمان کراتین بالا نیست. طبق NCCIH، بابونه در مقدار معمول چای احتمالاً بی‌خطر است و چای سبز به‌شکل نوشیدنی در بزرگسالان نگرانی ایمنی گزارش‌شده ندارد. اگر پزشک مایعات شما را محدود کرده، هر فنجان دمنوش جزو همان سهم حساب می‌شود.
چه دمنوش‌هایی برای کراتین بالا ضرر دارند؟
NKF شیرین‌بیان، گزنه، دم‌اسب، آلوئه‌ورا، یونجه، گون (آستراگالوس)، انگور خرس، علف چای و گیاهان خانواده آریستولوکیا را از گیاهان پرخطر برای بیماران کلیوی می‌داند. FDA اسید آریستولوکیک را سم کلیه و سرطان‌زا معرفی کرده است. قاصدک و گزنه هم به گفته NKF پتاسیم زیادی دارند.
شیرین بیان برای کراتین بالا خوب است؟
خیر. NCCIH می‌گوید گلیسیریزین موجود در شیرین‌بیان می‌تواند عوارض جدی مانند ضربان نامنظم قلب ایجاد کند و این خطر برای افرادی که بیماری کلیه یا قلب یا فشار خون بالا دارند، حتی با مقدار کم هم وجود دارد. NKF نیز ریشه شیرین‌بیان را در فهرست گیاهان پرخطر بیماران کلیوی آورده است.
چای سبز برای کراتین بالا مجاز است؟
NCCIH برای چای سبز به‌شکل نوشیدنی در بزرگسالان نگرانی ایمنی گزارش نکرده، اما چای سبز کافئین دارد و می‌تواند اثر داروهایی مانند آتورواستاتین و نادولول را کم کند. قرص و کپسول عصاره چای سبز موضوع دیگری است و با آسیب کبدی گزارش شده است. اثر کاهنده چای سبز بر کراتینین در منابع رسمی ثابت نشده است.
بیمار دیالیزی می‌تواند دمنوش بخورد؟
بیمار دیالیزی پیش از هر دمنوش برای کراتین بالا باید با تیم دیالیز مشورت کند. NIDDK به بیماران همودیالیز توصیه می‌کند مکمل‌های بدون نسخه نخورند و همه مایعات، از جمله سوپ و نوشیدنی‌ها، را جزو سهم روزانه مایعات حساب کنند. پتاسیم هم بین جلسات دیالیز بالا می‌رود و برخی گیاهان پتاسیم زیادی دارند.
کراتین بالا با کراتینین بالا فرقی دارد؟
در گفتار روزمره «کراتین بالا» معمولاً به معنی کراتینین بالا در آزمایش خون است. کراتینین ماده زائد حاصل از کار عضلات است که کلیه آن را دفع می‌کند. کراتین مکملی ورزشی است و MedlinePlus تأکید می‌کند برخی داروها و مکمل‌ها می‌توانند جواب آزمایش کراتینین را تغییر دهند.
اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.
جدیدترین
