نویسنده: تیم تحریریه فهیم‌طب | بازبینی علمی و محتوایی: تیم علمی فهیم‌طب | انتشار: ۱۶ آبان ۱۴۰۵ | آخرین به‌روزرسانی: ۱۶ آبان ۱۴۰۵ فهیم‌طب | تحریریه و بازبینی علمی | انتشار: ۱۶ آبان ۱۴۰۵ | آپدیت: ۱۶ آبان ۱۴۰۵
توجه: مطالب فهیم‌طب برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان پزشک نیست. توجه: جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست.

سوپ جو برای کراتین بالا خوب است؟ سوپ مناسب بیماران کلیوی و طرز تهیه کم‌نمک

سوپ جو کراتینین را پایین نمی‌آورد؛ کراتینین بالا معمولاً از کم شدن کار کلیه است و هیچ غذایی آن را درمان نمی‌کند.[۱] با این حال، سوپ جو برای کراتین بالا وعده مناسبی است، به شرط اینکه کم‌نمک و با سبزی‌های کم‌پتاسیم پخته شود؛ جو از غلات کاملی است که پتاسیم و فسفر کمتری دارند.[۴] آنچه سوپ جوی معمولی را برای کلیه نامناسب می‌کند خود جو نیست، بلکه نمک، قرص مرغ، رب گوجه و سیب‌زمینی است.

فهرست مطالب

مبنای علمی: بنیاد ملی کلیه آمریکا (NKF)، MedlinePlus، NHS و راهنمای مایعات بیمارستان Royal Free · به‌روزرسانی: ۱۶ آبان ۱۴۰۵

خلاصه کلیدی
  • هیچ سوپی کراتینین را پایین نمی‌آورد؛ سوپ جو فقط می‌تواند بخشی از رژیم کلیه باشد.[۱]
  • نمک روزانه را زیر ۲۳۰۰ میلی‌گرم سدیم نگه دارید؛ سوپ آماده و کنسروی معمولاً شور است.[۲]
  • سیب‌زمینی، گوجه و رب گوجه پتاسیم زیاد دارند؛ پیاز، کدو سبز، کلم و کرفس کم‌پتاسیم‌اند.[۳]
  • گوشت می‌تواند کراتینین را موقتاً بالا ببرد.[۱]
  • در دیالیز، آب سوپ جزو سهمیه مایعات است.[۵]
سوپ جو برای کراتین بالا؛ کاسه سوپ جو ایرانی کم‌نمک با مرغ، جعفری و لیمو

سوپ جو برای کراتین بالا؛ تصویر آموزشی

آیا سوپ جو کراتینین را پایین می‌آورد؟

نه. کراتینین از ماهیچه‌ها ساخته می‌شود و کلیه آن را دفع می‌کند. بالا رفتن آن معمولاً یعنی کلیه کمتر کار می‌کند، ولی کم‌آبی، ورزش سنگین، آسیب عضله و رژیم پرگوشت هم آن را بالا می‌برند.[۱] سوپ جو این علت‌ها را درمان نمی‌کند. فایده سوپ جو برای کراتین بالا در این است که غذای سبک، کم‌گوشت و قابل کنترلی است و اگر درست پخته شود، نمک، پتاسیم و فسفر کمتری از سوپ‌های معمول دارد.

MedlinePlus می‌گوید خوردن گوشت می‌تواند کراتینین را موقتاً بالا ببرد و گاهی پزشک می‌خواهد از ۲۴ ساعت پیش از آزمایش گوشت نخورید.[۱] پس سوپ جو بدون گوشت یا با گوشت کم، شب قبل از آزمایش گزینه بهتری از غذای پرگوشت است. این تفاوت روی آزمایش است، نه روی کار واقعی کلیه.

ابزار فهیم طب
بررسی عدد کراتینین خون
عدد کراتینین آزمایش را با محدوده سن و جنس مقایسه کنید.
بررسی کراتینین
ابزار فهیم طب
محاسبه کلیرانس کراتینین و eGFR
ببینید کلیه‌ها چقدر کار می‌کنند؛ رژیم بر اساس همین مرحله تنظیم می‌شود.
محاسبه eGFR

سوپ برای کراتین بالا؛ چه موادی بله، چه موادی نه

رژیم کلیه برای همه یکسان نیست. محدودیت پتاسیم و فسفر را پزشک بر اساس آزمایش خون و مرحله بیماری تعیین می‌کند. این جدول مواد رایج سوپ جوی ایرانی را با جایگزین مناسب برای رژیم کلیه کنار هم گذاشته است:

ماده در سوپ جو معمولیمشکلجایگزین
نمک و عصاره گوشت (قرص مرغ)سدیم زیاد[۲]سبزی معطر، سیر، پیاز، فلفل سیاه، آبلیمو[۲]
سوپ آماده یا کنسرویسدیم زیاد[۲]سوپ خانگی یا کم‌نمک[۲]
سیب‌زمینیپتاسیم زیاد[۳]کدو سبز، کلم؛ اگر سیب‌زمینی لازم است، اول آن را در آب خیس کنید[۳]
رب گوجه و گوجهپتاسیم زیاد[۳]آبلیمو یا سرکه برای طعم ترش[۲]
هویج زیادهویج خام پتاسیم بیشتری دارد[۳]مقدار کم؛ کرفس و پیاز کم‌پتاسیم‌اند[۳]
شیر و خامهفسفر و پتاسیمبدون شیر، یا مقدار کم با هماهنگی متخصص تغذیه
گوشت زیادبالا رفتن موقت کراتینین[۱]گوشت مرغ کم یا بدون گوشت؛ مقدار پروتئین را پزشک تعیین می‌کند
نمک رژیمیبیشتر آن‌ها پتاسیم دارند[۲][۳]بدون اجازه پزشک استفاده نکنید

بنیاد ملی کلیه آمریکا سقف سدیم را ۲۳۰۰ میلی‌گرم در روز می‌داند و پیشنهاد می‌کند به‌جای نمک از سبزی‌های معطر و ادویه استفاده کنید.[۲] غذایی که در هر وعده ۲۰۰ میلی‌گرم پتاسیم یا بیشتر داشته باشد، پرپتاسیم حساب می‌شود؛ مقدار سهم هم مهم است، چون غذای کم‌پتاسیم هم در مقدار زیاد پرپتاسیم می‌شود.[۳]

طرز تهیه سوپ برای بیماران کلیوی؛ سوپ جو کم‌نمک

این دستور پیشنهاد ماست و بر اساس فهرست مواد کم‌پتاسیم و توصیه‌های کم‌نمک بنیاد ملی کلیه آمریکا نوشته شده است.[۲][۳] برای ۴ نفر:

  • نصف پیمانه جو پوست‌کنده، از شب قبل خیس‌شده
  • یک پیاز متوسط، خردشده
  • یک کدو سبز متوسط، خلالی
  • یک پیمانه کلم سفید یا قرمز، خردشده
  • یک ساقه کرفس، خردشده
  • دو حبه سیر
  • یک قاشق چای‌خوری زردچوبه و نصف هویج کوچک رنده‌شده (برای رنگ و طعم)
  • اختیاری: ۱۰۰ گرم سینه مرغ بدون پوست
  • جعفری و شوید تازه، فلفل سیاه، آبلیمو
  1. پیاز را با یک قاشق روغن کم تفت دهید؛ سیر و زردچوبه را اضافه کنید.
  2. جو آبکش‌شده و مرغ را با حدود ۶ پیمانه آب اضافه کنید و بگذارید ۴۰ دقیقه آرام بجوشد. قرص مرغ و نمک اضافه نکنید.
  3. هویج رنده‌شده، کدو، کلم و کرفس را اضافه کنید و ۲۰ دقیقه دیگر بپزید تا سوپ جا بیفتد.
  4. مرغ را ریش کنید و برگردانید. در پایان جعفری، شوید، فلفل سیاه و آبلیمو بزنید.
  5. اگر پزشک نمک را آزاد گذاشته، فقط هنگام سرو کمی نمک بزنید.

اگر پتاسیم خون شما بالاست، اندازه کاسه را هم کنترل کنید و دستور را با متخصص تغذیه کلیه هماهنگ کنید. برنج سفید هم جزو غلات کم‌پتاسیم است؛ برنج برای کراتین بالا را ببینید.[۳]

سوپ جو برای کلیه در دیالیز

در دیالیز، هر غذایی که در دمای اتاق مایع است، از جمله سوپ، جزو مایعات روزانه حساب می‌شود. راهنمای بیمارستان Royal Free سهمیه همودیالیز را معمولاً ۵۰۰ میلی‌لیتر به‌اضافه مقدار ادرار ۲۴ ساعت می‌داند و نمک را زیر ۶ گرم در روز توصیه می‌کند، چون نمک تشنگی و تجمع مایع را بیشتر می‌کند.[۵] سوپ را غلیظ بپزید، کاسه کوچک بردارید و آن را در حساب مایعات بیاورید. پتاسیم و فسفر را هم در پتاسیم بالا در دیالیز و فسفر بالا در دیالیز بخوانید.

سوپ برای سنگ کلیه

شواهدی نیست که سوپ جو یا سوپ خاصی سنگ کلیه را دفع کند. NHS برای پیشگیری از سنگ، نوشیدن تا ۳ لیتر مایعات در روز، کم کردن نمک و تغییر ندادن رژیم بدون مشورت پزشک را توصیه می‌کند.[۶] سوپ کم‌نمک بخشی از مایعات روز است، ولی سوپ شور با عصاره گوشت خلاف همین توصیه است. اگر درد کلیه دارید، اول علت را با پزشک روشن کنید؛ علائم سنگ کلیه را ببینید.

ابزار فهیم طب
بررسی عدد اوره خون (BUN)
اوره و کراتینین معمولاً با هم بررسی می‌شوند؛ عدد اوره را هم ببینید.
بررسی اوره

سوپ جو برای کراتین بالا فقط یک وعده از رژیم است. رژیم کامل برای کراتینین و اوره بالا را در رژیم غذایی برای کاهش اوره و کراتینین بخوانید.

پرسش‌های رایج درباره سوپ جو برای کراتین بالا

آیا سوپ جو برای کراتین بالا خوب است؟

سوپ جو کراتینین را پایین نمی‌آورد، ولی اگر کم‌نمک و با سبزی‌های کم‌پتاسیم پخته شود، در رژیم کلیه جا می‌گیرد. جو در گروه غلات کامل با پتاسیم و فسفر کمتر قرار دارد.

کدام سوپ برای کراتین بالا خوب است؟

سوپی که خانگی و کم‌نمک باشد، بدون عصاره گوشت، رب گوجه و سیب‌زمینی زیاد پخته شود و گوشت آن کم باشد. سوپ کنسروی و آماده معمولاً نمک زیادی دارد.

آیا سوپ جو برای کلیه ضرر دارد؟

برای بیشتر افراد نه. ضرر معمولاً از مواد همراه است: نمک و عصاره گوشت، رب گوجه، سیب‌زمینی، شیر یا خامه زیاد. در دیالیز هم آب سوپ جزو مایعات روزانه حساب می‌شود.

آیا سوپ جو برای سنگ کلیه خوب است؟

شواهدی نیست که سوپ جو سنگ کلیه را دفع کند. برای پیشگیری از سنگ، NHS نوشیدن مایعات کافی و کم کردن نمک را توصیه می‌کند؛ سوپ کم‌نمک جزو مایعات است، ولی سوپ شور به ضرر است.

آیا گوشت در سوپ کراتینین را بالا می‌برد؟

طبق MedlinePlus، خوردن گوشت می‌تواند کراتینین را موقتاً بالا ببرد. اگر آزمایش دارید و پزشک گفته، از ۲۴ ساعت قبل گوشت نخورید.

بیمار دیالیزی می‌تواند سوپ بخورد؟

بله، ولی آب سوپ جزو سهمیه مایعات روزانه است. در همودیالیز این سهمیه معمولاً ۵۰۰ میلی‌لیتر به‌اضافه مقدار ادرار روزانه است و تیم درمان آن را تعیین می‌کند.

آیا جای نمک از نمک رژیمی استفاده کنم؟

نه بدون اجازه پزشک. بیشتر نمک‌های رژیمی پتاسیم دارند و در بیماری کلیه ممکن است خطرناک باشند.

سوپ جو را با شیر بپزم یا بدون شیر؟

شیر و خامه فسفر و پتاسیم دارند. اگر پزشک فسفر یا پتاسیم را محدود کرده، سوپ را بدون شیر بپزید یا مقدار آن را با متخصص تغذیه هماهنگ کنید.

منابع علمی

این مطلب چقدر برایتان مفید بود؟
اولین نفری باشید که امتیاز می‌دهد

نظر یا سوال شما

اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.

ایمیل شما نمایش داده نمی‌شود. دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند.