نویسنده: امیررضا فیضی | انتشار: ۲۲ آبان ۱۴۰۵ | آخرین به‌روزرسانی: ۲۵ آبان ۱۴۰۵ نویسنده: امیررضا فیضی | انتشار: ۲۲ آبان ۱۴۰۵ | آپدیت: ۲۵ آبان ۱۴۰۵
توجه: مطالب فهیم‌طب برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان پزشک نیست. توجه: جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست.

تداخل وارفارین با غذا و میوه؛ با وارفارین چه چیزهایی نخوریم؟

تداخل وارفارین با غذا بیشتر از راه ویتامین K اتفاق می‌افتد: وارفارین جلوی استفاده کبد از ویتامین K را برای ساختن عوامل انعقادی می‌گیرد، پس اگر ویتامین K غذا ناگهان بالا یا پایین برود، اثر دارو هم ضعیف یا قوی می‌شود. برای سفره شما یعنی تقریباً هیچ غذایی ممنوع نیست. تغییر ناگهانی مقدار مهم‌تر از خود غذاست. استثنا چند نوشیدنی است، مثل آب کرن‌بری و آب گریپ‌فروت، که NHS در دوره مصرف وارفارین کنار می‌گذارد.[۱]

فهرست مطالب

مبنای علمی: NHS، MedlinePlus، دفتر مکمل‌های غذایی NIH، انجمن قلب آمریکا، بنیاد قلب بریتانیا و مرورهای منتشرشده درباره تداخل میوه‌ها با وارفارین · به‌روزرسانی: ۲۵ آبان ۱۴۰۵

خلاصه تداخل وارفارین با غذا
  • آب کرن‌بری و آب گریپ‌فروت را کنار بگذارید؛ ممکن است اثر وارفارین و خطر خونریزی را بیشتر کنند.
  • سبزیجات برگ سبز ممنوع نیستند؛ مقدارشان را از هفته‌ای به هفته دیگر ثابت نگه دارید.
  • انبه، آب انار و آووکادو فقط در گزارش‌های موردی یا مطالعه‌های کوچک با تغییر INR همراه بوده‌اند.
  • موز، سیب، هندوانه و گوجه‌فرنگی در هیچ‌کدام از فهرست‌های منابع بررسی‌شده نیامده‌اند.
  • الکل زیاد، به‌ویژه یک‌باره، خطرناک است.
  • پیش از رژیم لاغری یا هر تغییر بزرگ در غذا با پزشک صحبت کنید.

تداخل وارفارین با غذا؛ وارفارین با چه غذاهایی تداخل دارد؟

غذاها از دو راه روی وارفارین اثر می‌گذارند. راه اول ویتامین K است: هرچه ویتامین K غذا بیشتر شود، INR پایین‌تر می‌آید و دارو کم‌اثرتر می‌شود. راه دوم مستقیم‌تر است و به چند نوشیدنی و میوه خاص برمی‌گردد که اثر دارو را بالا می‌برند و خطر خونریزی را بیشتر می‌کنند. جدول زیر هر دو گروه تداخل وارفارین با غذا را کنار هم می‌گذارد:

غذا یا نوشیدنی اثر احتمالی توصیه منابع
سبزیجات برگ سبز (اسفناج، کاهو، کلم بروکلی، جعفری) ویتامین K زیاد؛ اثر وارفارین کم می‌شود حذف نکنید؛ مقدار را ثابت نگه دارید
آب کرن‌بری و فرآورده‌های آن اثر دارو و خطر خونریزی بیشتر می‌شود نخورید
آب گریپ‌فروت اثر دارو بیشتر می‌شود؛ در بعضی افراد INR کمی بالا می‌رود نخورید یا با پزشک صحبت کنید
آب انار گزارش موردی تداخل؛ ویتامین K هم دارد بیمارستان کمبریج: نخورید
انبه بالا رفتن INR در گزارش‌ها و یک مطالعه کوچک اگر INR نوسان دارد، مصرف انبه را به پزشک بگویید
آووکادو ویتامین K دارد؛ گزارش کاهش اثر وارفارین مقدار ثابت
چای سبز ویتامین K کم اگر می‌نوشید، منظم و ثابت
الکل زیادش خطر خونریزی را بالا می‌برد زیاد و یک‌باره ننوشید

جدول کامل مقدار ویتامین K غذاها با میکروگرم در مقاله ویتامین K و وارفارین آمده است. اینکه با INR بالا یا پایین چه بخورید، در رژیم غذایی با INR بالا و پایین توضیح داده شده است.

با وارفارین چه چیزهایی نخوریم؟

اگر بپرسید با وارفارین چی نخوریم، جواب کوتاه این است که فهرست پرهیز در منابع رسمی کوتاه است و منابع حتی درباره همین چند مورد هم‌نظر نیستند؛ همین اختلاف نشان می‌دهد شواهد بیشترشان قوی نیست:

  • آب کرن‌بری و آب گریپ‌فروت: NHS و بیمارستان کمبریج هر دو را ممنوع می‌کنند و کمبریج کپسول و کنسانتره کرن‌بری را هم. MedlinePlus آب کرن‌بری را ممنوع نمی‌کند و فقط می‌خواهد مقدارش ثابت بماند.
  • آب انار: فقط بیمارستان کمبریج آن را ممنوع کرده است؛ پایین‌تر توضیح داده‌ایم چرا احتیاط با آن منطقی است.
  • مکمل ویتامین K: خودسرانه نه؛ اگر لازم است، فقط با نظر پزشک.
  • الکل زیاد: در بخش الکل توضیح داده شده است.

بقیه غذاها، حتی سبزیجات پرویتامین K، ممنوع نیستند. مشکل از خود این غذاها نیست، از تغییر ناگهانی مقدارشان است؛ برای همین بیشتر موارد تداخل وارفارین با غذا با ثابت نگه داشتن مقدار مدیریت می‌شود، نه با حذف.

تداخل وارفارین با غذا؛ میوه‌ها، سبزیجات برگ سبز و جعبه قرص هفتگی روی میز آشپزخانه

تداخل وارفارین با غذا

تداخل وارفارین با میوه‌ها؛ میوه هایی که با وارفارین تداخل دارند

بیشتر آنچه درباره میوه هایی که با وارفارین تداخل دارند گفته می‌شود به گزارش‌های موردی برمی‌گردد. مرور Norwood و همکاران (۲۰۱۵) همه این شواهد را کنار هم گذاشت: ۲۳ گزارش و کارآزمایی که بیشترشان درباره کرن‌بری بود و بقیه درباره گریپ‌فروت، آب انار، آووکادو، انبه و پاپائین (آنزیم پاپایا).[۱۰] برداشت ما از این مرور ساده است: فهرست میوه‌های «مشکوک» کوتاه است، شواهد بیشترشان ضعیف است، و به‌جای حذف میوه باید مراقب مقدار زیاد و تغییر ناگهانی بود.

کرن‌بری و گریپ‌فروت

NHS و بیمارستان کمبریج از آب این دو میوه پرهیز می‌دهند، چون ممکن است اثر وارفارین و خطر خونریزی را بیشتر کنند.[۱] شواهد پشت این توصیه یکدست نیست. مرور Norwood گزارش‌های موردی را برای حکم قطعی کافی نمی‌داند و برای هر دو، مصرف کم تا متوسط را پیشنهاد می‌کند. Medsafe هم آب گریپ‌فروت را فقط در بعضی بیماران عامل بالا رفتن اندک INR می‌داند.[۷] احتیاط منابع با این حال قابل فهم است: هزینه یک نوسان INR ممکن است خونریزی باشد و نخوردن آب این دو میوه هزینه‌ای ندارد.

انار و آب انار

انار برای خواننده ایرانی مهم‌ترین مورد این فهرست است. آب انار هم در گزارش موردی با تغییر اثر وارفارین همراه بوده و هم ویتامین K دارد: سه‌چهارم لیوان حدود ۱۹ میکروگرم،[۹] یعنی حدود ۱۶ درصد نیاز روزانه مردان (۱۲۰ میکروگرم) و ۲۱ درصد نیاز روزانه زنان (۹۰ میکروگرم). پس یک لیوان آب انار در روزهایی که معمولاً نمی‌نوشید، تغییر کوچکی نیست. در میان منابع بررسی‌شده فقط بیمارستان کمبریج آن را ممنوع کرده است؛ راه میانه این است که اگر آب انار می‌نوشید، مقدارش ثابت باشد و آن را به پزشک بگویید. درباره دانه انار منبع جداگانه‌ای پیدا نکردیم.

انبه

برای انبه دو عدد در دست است. هر دو از گروه‌های کوچک‌اند: در گزارش سال ۲۰۰۲، INR پس از کنار گذاشتن انبه به‌طور میانگین ۱۷٫۷ درصد پایین آمد، و در مطالعه آزمایشی سال ۲۰۲۵ روی ۱۵ بیمار، میانگین INR پس از قطع انبه از ۴٫۵۷ به ۲٫۴۵ رسید.[۱۱] این عددها برای حکم کلی کافی نیستند. سازوکار هم هنوز فرضیه است. کاربرد عملی‌شان این است که اگر INR بی‌دلیل بالا رفته، مصرف اخیر انبه، آب انار و آووکادو را به پزشک بگویید؛ مرور Norwood هم همین پرسش را به پزشکان پیشنهاد می‌کند.

آووکادو

آووکادو در فهرست غذاهای پرویتامین K هر دو منبع بریتانیایی آمده است و گزارش شناخته‌شده تداخلش، نامه‌ای در Lancet سال ۱۹۹۱، از کاهش اثر وارفارین خبر داد.[۱۲] پس با آن همان رفتار سبزیجات برگ سبز را بکنید: مقدار ثابت، نه حذف.

تداخل وارفارین با موز، سیب و میوه‌های دیگر

برای میوه‌هایی که بیشتر جست‌وجو می‌شوند، سه فهرست را کنار هم گذاشتیم: میوه‌هایی که مرور Norwood تداخلشان را گزارش کرده، میوه‌هایی که NHS و بیمارستان کمبریج پرویتامین K نامیده‌اند، و جدول ویتامین K دفتر مکمل‌های غذایی NIH.

میوه در منابع بررسی‌شده برداشت ما
موز، سیب، هندوانه، توت‌فرنگی در هیچ‌کدام از سه فهرست نیامده‌اند مقدار معمول و ثابت بی‌اشکال است
گوجه‌فرنگی در هیچ‌کدام از سه فهرست نیامده رب و گوجه در غذای روزانه بی‌اشکال است
کیوی، بلک‌بری، کشمش بیمارستان کمبریج آن‌ها را منبع ویتامین K می‌داند مقدار را ثابت نگه دارید
بلوبری بیمارستان کمبریج: منبع ویتامین K؛ NIH: نصف لیوان حدود ۱۴ میکروگرم مقدار را ثابت نگه دارید
انگور NIH: نصف لیوان حدود ۱۱ میکروگرم ویتامین K مقدار را ثابت نگه دارید
انجیر خشک NIH: یک‌چهارم لیوان حدود ۶ میکروگرم مقدار را ثابت نگه دارید

ستون آخر برداشت ماست، نه حکم منابع: نیامدن یک میوه در این فهرست‌ها یعنی تداخلی از آن گزارش نشده، نه اینکه بی‌تداخل بودنش آزموده شده باشد. اگر قرار است مقدار زیادی از یک میوه را تازه شروع کنید، مثلاً در فصل آن، به پزشک یا مرکز کنترل INR بگویید.

تداخل وارفارین با سبزیجات و غذاهای پرویتامین K

در سفره ایرانی بیشتر ویتامین K از سبزی‌ها و روغن‌ها می‌آید: سبزیجات برگ سبز مثل اسفناج، کاهو و کلم بروکلی، سبزی‌های معطر مثل جعفری، شاهی، کاسنی و پیازچه، و روغن‌های زیتون، کانولا و سویا.[۳] NHS جگر، زرده تخم‌مرغ، نخود و پنیرهای کهنه و کپک‌دار را هم در فهرست غذاهای پرویتامین K می‌آورد.

هیچ‌کدام ممنوع نیست؛ در تداخل وارفارین با غذا آنچه INR را جابه‌جا می‌کند تغییر مقدار است، نه خود غذا. سبزی خوردن، کوکو سبزی، قرمه‌سبزی و آش‌ها پر از جعفری و سبزی‌اند. اگر این غذاها هر هفته در برنامه شما هستند، همین را ادامه دهید. هفته‌ای که به‌خاطر مهمانی، سفر یا فصل سبزی، مقدارشان خیلی بیشتر یا کمتر از همیشه است، همان هفته‌ای است که باید به پزشک خبر دهید.

آجیل، پسته، عسل و شیره انگور

آجیل در تداخل وارفارین با غذا جای نگرانی کمی دارد، چون ویتامین K آن کم تا متوسط است: در جدول NIH، یک اونس (حدود ۲۸ گرم) چلغوز حدود ۱۵، بادام هندی بوداده حدود ۱۰ و آجیل مخلوط حدود ۴ میکروگرم.[۹] پسته در این جدول نیامده و درباره عسل و شیره انگور هم در منابعی که بررسی کردیم گزارشی از تداخل نبود. این‌ها را به مقدار معمول و ثابت بخورید.

تداخل وارفارین با الکل

درباره الکل، توصیه منابع از «ننوشید» تا «کم بنوشید» فرق می‌کند، ولی همه در یک نقطه هم‌نظرند: نوشیدن زیاد، به‌ویژه مقدار زیاد در یک نوبت، خطرناک است.[۲]

نکته کمتر گفته‌شده این است که خطر الکل فقط از راه INR نیست. الکل خودش اثر ضدپلاکتی دارد. حتی وقتی INR در محدوده هدف است، می‌تواند خطر خونریزی شدید را بالا ببرد.[۸] پس عدد طبیعی آزمایش مجوز نوشیدن نیست. اثر سیگار و قلیان بر وارفارین را جداگانه در تداخل وارفارین و سیگار آورده‌ایم.

چای سبز، دمنوش‌ها و مکمل‌ها

چای سبز، دمنوش‌ها و مکمل روغن ماهی از نظر تداخل وارفارین با غذا در دسته «مقدار ثابت» قرار می‌گیرند، نه «ممنوع». چای سبز ویتامین K کمی دارد؛ آنچه باید مراقبش بود شروع یا قطع ناگهانی آن است، نه یک فنجان در روز.[۶]

تداخل گیاهان دارویی و طب سنتی با وارفارین در وارفارین و گیاهان دارویی و تداخل دارو و مسکن‌ها در تداخل دارویی وارفارین جداگانه آمده است.

قاعده اصلی در تداخل وارفارین با غذا: رژیم را ثابت نگه دارید

اگر از این مقاله فقط یک جمله بماند، همین است: وارفارین با رژیم ثابت کنار می‌آید، نه لزوماً با رژیم سالم‌تر. دوز دارو با غذای همیشگی شما تنظیم شده است و هر تغییر بزرگ، حتی به سمت سالم‌تر، ممکن است INR را جابه‌جا کند. در عمل یعنی:

  • غذاهای پرویتامین K را از برنامه حذف نکنید و ناگهان هم زیادشان نکنید.
  • هر تغییر بزرگ، مثل رژیم لاغری، را پیش از شروع به پزشک بگویید. شروع یک میوه یا آبمیوه به مقدار زیاد و روزه‌داری طولانی را هم تغییر بزرگ حساب کنید.
  • اگر مدتی به‌طور منظم نوشیدنی‌ای مثل آب کرن‌بری مصرف کرده‌اید، به پزشک بگویید؛ ممکن است آزمایش INR را زودتر بخواهد.
  • زمان مصرف قرص و رابطه آن با وعده غذا در بهترین زمان مصرف قرص وارفارین آمده است.
چه زمانی با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید

اگر بعد از تغییر رژیم یا خوردن مقدار زیاد یک غذا یکی از این‌ها را دیدید، همان روز با پزشک تماس بگیرید: کبودی زیاد، خونریزی زیاد از بینی یا لثه، ادرار یا مدفوع خونی یا قهوه‌ای تیره، سردرد، سرگیجه یا ضعف. اگر خونریزی بند نمی‌آید، خون استفراغ کرده‌اید یا ضربه شدیدی به سرتان خورده است، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. نشانه‌های دیگر در عوارض وارفارین آمده و محدوده INR در مقدار نرمال INR توضیح داده شده است.

داروهای ضدانعقاد جدیدتر به این میزان مراقبت غذایی نیاز ندارند. اینکه برای شما مناسب‌اند یا نه را پزشک تعیین می‌کند؛ مقایسه آن‌ها در مقایسه وارفارین با داروهای جدید ضدانعقاد آمده است.

پرسش‌های رایج درباره تداخل وارفارین با غذا

آیا موز با وارفارین تداخل دارد؟

در منابع بررسی‌شده نه پرویتامین K شمرده شده و نه تداخلی از آن گزارش شده است؛ خوردنش به اندازه همیشه مشکلی ندارد.

تداخل سیب با وارفارین چیست؟

تداخلی از سیب، سرکه سیب یا سیب‌زمینی در منابع بررسی‌شده گزارش نشده است.

آیا گوجه‌فرنگی با وارفارین تداخل دارد؟

تداخلی گزارش نشده است؛ گوجه و رب گوجه در غذای روزانه با قاعده رژیم ثابت مشکلی ندارند.

اگر یک روز سبزی یا آب انار زیاد خوردم چه کنم؟

دوز قرص را خودتان کم یا زیاد نکنید. به رژیم همیشگی برگردید و اگر آزمایش INR نزدیک است یا خونریزی غیرعادی دارید، به پزشک خبر دهید.

آیا با وارفارین می‌توان سبزی خورد؟

بله؛ سبزی ممنوع نیست، فقط مقدار هفتگی‌اش باید ثابت بماند.

آیا پسته و آجیل با وارفارین تداخل دارد؟

پسته در جدول NIH نیامده و بقیه آجیل‌ها ویتامین K کم تا متوسطی دارند؛ به اندازه همیشگی بخورید.

عسل و شیره انگور با وارفارین تداخل دارند؟

در منابع بررسی‌شده گزارشی از تداخل آن‌ها با وارفارین نبود.

منابع

این مطلب آموزشی است و جایگزین مشاوره پزشک نیست. دوز وارفارین و فاصله آزمایش INR را پزشک تعیین می‌کند؛ پیش از هر تغییر بزرگ در رژیم غذایی با او یا مرکز کنترل INR خود هماهنگ کنید.

این مطلب چقدر برایتان مفید بود؟
اولین نفری باشید که امتیاز می‌دهد

نظر یا سوال شما

اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.

ایمیل شما نمایش داده نمی‌شود. دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند.

این مطلب طبق روش تهیه محتوای فهیم طب تهیه شده است.

امیررضا فیضی
نویسنده
امیررضا فیضی

کارشناس ارشد مهندسی پزشکی از دانشگاه تبریز و عضو بنیاد ملی نخبگان؛ نویسنده مقاله‌ها و برنامه‌نویس ابزارهای فهیم طب.

به‌روزرسانی درباره نویسنده ←