آیا خوردن دو قاشق رب گوجه‌فرنگی می‌تواند نحوه عملکرد مغز شما را تغییر دهد؟

اگر ماده‌ای معمولی که در آشپزخانه شماست بتواند بر نحوه پردازش اطلاعات در مغز تأثیر بگذارد، چه؟ یک مطالعه بالینی جدید چنین احتمالی را مطرح کرده و ماده موردنظر چیزی بسیار ساده و آشناست: رب گوجه‌فرنگی.

در این مطالعه، ۴۲ فرد سالم و میانسال در قالب یک کارآزمایی تصادفی متقاطع، روزانه حدود ۳۵ گرم رب گوجه‌فرنگی غلیظ، یعنی تقریباً دو قاشق غذاخوری، مصرف کردند.

پس از سه ماه، پژوهشگران تغییراتی را در چند شاخص عملکرد مغز گزارش کردند. شرکت‌کنندگان در زمینه‌هایی مانند توجه انتخابی، سرعت پردازش اطلاعات و حافظه تداعی‌گر بهبود نشان دادند. حافظه تداعی‌گر یعنی توانایی ارتباط دادن اطلاعات مرتبط به یکدیگر و به خاطر سپردن آنها.

پژوهشگران با استفاده از MRI عملکردی (fMRI)، تغییراتی را در نحوه ارتباط شبکه‌های مختلف مغز در حالت استراحت مشاهده کردند.

ارتباط میان برخی شبکه‌ها کاهش یافته بود. پژوهشگران مطرح کردند که این کاهش ممکن است نشان‌دهنده عملکرد کارآمدتر و انعطاف‌پذیرتر مغز باشد، نه اینکه مغز صرفاً «بیشتر کار کند».

در این مطالعه همچنین روند افزایشی در میزان BDNF مشاهده شد؛ پروتئینی که در رشد، حفظ و سلامت سلول‌های مغزی نقش دارد.

اما گوجه‌فرنگی چه ارتباطی با این تغییرات می‌تواند داشته باشد؟

یکی از سرنخ‌های احتمالی، لیکوپن (Lycopene) است؛ رنگدانه طبیعی‌ای که رنگ قرمز گوجه‌فرنگی را ایجاد می‌کند. لیکوپن یک آنتی‌اکسیدان قوی است و پژوهشگران به تأثیر احتمالی آن بر التهاب و سلامت مغز علاقه‌مند هستند.

این ایده که ترکیبات موجود در مواد غذایی روزمره ما می‌توانند بر عملکرد مغز تأثیر بگذارند، به حوزه‌ای رو به رشد و جذاب در تحقیقات علمی تبدیل شده است.

اما یک نکته مهم وجود دارد.

این مطالعه کوچک بوده و فقط ۴۲ فرد سالم در آن شرکت داشته‌اند. بنابراین نتایج آن ثابت نمی‌کند که خوردن رب گوجه‌فرنگی همه افراد را باهوش‌تر می‌کند یا از کاهش حافظه جلوگیری می‌کند.

برای مشخص شدن اهمیت واقعی این اثرات، نتایج باید در مطالعات بزرگ‌تر و طولانی‌مدت تأیید شوند.

با این حال، یافته‌ها جالب توجه‌اند. شاید یک ماده غذایی ساده بر پایه گوجه‌فرنگی، بیشتر از آنچه قبلاً تصور می‌کردیم در بدن و حتی مغز ما تأثیر داشته باشد.

منبع:
López-Solís, R., et al. (2026). Tomato Intake Improves Cognitive Performance and Modulates Functional Brain Networks in Healthy Adults: A Randomized Crossover Clinical Trial. Antioxidants.