جدیدترین
میوه‌های مفید برای کراتین بالا را نباید با «میوه‌هایی که کراتینین را پایین می‌آورند» یکی دانست. هیچ میوه‌ای کراتینین را کم نمی‌کند؛ کراتینین از ماهیچه‌ها ساخته می‌شود و عدد آن به کار کلیه بستگی دارد. آنچه میوه را برای بیمار کلیوی مفید یا مضر می‌کند پتاسیم آن است، و اهمیت پتاسیم هم به عدد پتاسیم خون خود شما برمی‌گردد. در این مقاله، میوه‌های مفید برای کراتین بالا و میوه‌های مضر را بر اساس پتاسیم دسته‌بندی کرده‌ایم و دو میوه‌ای را که مشکلشان پتاسیم نیست، یعنی کارامبولا و گریپ‌فروت، جدا آورده‌ایم.
مبنای علمی: MedlinePlus، NIDDK، دفتر مکمل‌های غذایی NIH، انجمن رژیم‌شناسی بریتانیا (BDA) و FDA · به‌روزرسانی: ۲۳ مهر ۱۴۰۵
خلاصه کلیدی: میوه‌های مفید برای کراتین بالا در یک نگاه
خیر. کراتینین فراورده طبیعی کار ماهیچه‌هاست و کلیه آن را از خون پاک می‌کند. عددی که در آزمایش می‌بینید بیشتر نشان می‌دهد کلیه چقدر خوب این کار را انجام می‌دهد. MedlinePlus عواملی را که عدد کراتینین را بدون تغییر در کلیه بالا می‌برند این‌طور برمی‌شمارد: خوردن گوشت، ورزش سنگین، کم‌آبی و برخی داروها و مکمل‌ها.[۱] میوه در این فهرست نیست؛ نه به‌عنوان عامل افزایش و نه به‌عنوان عامل کاهش.
پس وقتی از میوه‌های مفید برای کراتین بالا صحبت می‌کنیم، منظور میوه‌ای نیست که کراتین را پایین بیاورد، بلکه میوه‌ای است که برای کلیه‌ای که کارش کم شده بی‌خطر باشد. پاسخ را پتاسیم تعیین می‌کند. وقتی کلیه ضعیف می‌شود، پتاسیم ممکن است در خون جمع شود و پتاسیم بالا می‌تواند ریتم قلب را به هم بریزد.[۲] برای اثر دارو بر کراتینین، مقاله قرص برای کراتین بالا را ببینید.
میوه‌های مفید و مضر برای کراتین بالا؛ میوه‌های کم‌پتاسیم در کنار موز، پرتقال و میوه‌های خشک
بسیاری از بیماران کلیوی پس از دیدن کراتینین بالا، میوه را تقریباً کنار می‌گذارند. انجمن رژیم‌شناسی بریتانیا (BDA) در راهنمای بیماری کلیه در مراحل اولیه صریحاً می‌گوید رژیم کم‌پتاسیم فقط زمانی لازم است که پتاسیم خون بالا بماند و با روش‌های دیگر کنترل نشود؛ هدف، حفظ رژیم متعادل با میوه و سبزی کافی است، چون میوه و سبزی فواید پیشگیرانه دارند.[۵]
NIDDK هم محدود کردن پتاسیم را به وضعیتی گره می‌زند که پتاسیم خون بالا باشد و مقدار مناسب را به تصمیم پزشک یا متخصص تغذیه واگذار می‌کند.[۳] دفتر مکمل‌های غذایی NIH یادآوری می‌کند که در بیماری مزمن کلیه، حتی مقدار پتاسیمی که برای افراد سالم کم به شمار می‌آید ممکن است پتاسیم خون را بالا ببرد.[۴]
| وضعیت شما | میوه چه جایگاهی دارد |
|---|---|
| کراتینین بالا، پتاسیم طبیعی | میوه‌ها مجازند؛ تنوع و مقدار معمول، با رعایت سهم میوه‌های خشک و آب میوه[۵] |
| پتاسیم بالا | انتخاب از فهرست کم‌پتاسیم و کم کردن میوه‌های پرپتاسیم، طبق نظر پزشک یا متخصص تغذیه[۲][۳] |
| دیالیز | مقدار مجاز پتاسیم و مایعات را تیم دیالیز تعیین می‌کند[۳] |
| مصرف داروهای قلب، فشار یا پیوند | گریپ‌فروت و میوه‌های هم‌خانواده آن را پیش از مصرف با پزشک یا داروساز چک کنید[۷] |
جدول ۱. جایگاه میوه برای کراتین بالا بر اساس وضعیت بیمار
اگر دیالیز می‌شوید، محدوده‌های پتاسیم و علائم پتاسیم بالا را در مقاله پتاسیم بالا در بیماران دیالیزی آورده‌ایم.
وقتی پزشک پتاسیم را محدود کرده است، میوه‌های مفید برای کراتین بالا همان میوه‌هایی هستند که MedlinePlus در فهرست کم‌پتاسیم آورده است:[۲]
| میوه | گروه پتاسیم | نکته مصرف |
|---|---|---|
| سیب | کم[۲] | یک سیب متوسط با پوست حدود ۱۹۵ میلی‌گرم پتاسیم دارد[۴] |
| گلابی | کم[۲] | — |
| انگور | کم[۲] | کشمش، که انگور خشک‌شده است، در گروه پرپتاسیم قرار می‌گیرد[۲] |
| هلو | کم[۲] | شلیل، با وجود شباهت ظاهری، پرپتاسیم است[۲] |
| توت‌ها (توت‌فرنگی، تمشک، بلوبری) | کم[۲] | گزینه مناسب برای میان‌وعده |
| آناناس | کم[۲] | — |
| آلو (تازه) | کم[۲] | آلو خشک پرپتاسیم است[۲] |
| نارنگی | کم[۲] | پرتقال و آب پرتقال پرپتاسیم‌اند[۲] |
| هندوانه | کم[۲] | بیشتر آن آب است؛ در بیمار دیالیزی با محدودیت مایعات، جزو مایعات روزانه حساب کنید |
جدول ۲. میوه‌های مفید برای کراتین بالا (کم‌پتاسیم) بر پایه MedlinePlus
کم‌پتاسیم بودن میوه‌های مفید برای کراتین بالا به معنای نامحدود بودن آن‌ها نیست. چند وعده میوه کم‌پتاسیم در روز می‌تواند همان مقدار پتاسیمی را برساند که یک وعده میوه پرپتاسیم دارد. اندازه وعده را متخصص تغذیه بر اساس آزمایش شما تعیین می‌کند.[۳]
میوه‌های مضر برای کراتین بالا، در بیماری که پتاسیمش بالاست، میوه‌هایی هستند که MedlinePlus توصیه می‌کند محدود یا حذف شوند:[۲] پرتقال و آب پرتقال، شلیل، کیوی، کشمش و دیگر میوه‌های خشک، موز، طالبی، خربزه و آلو خشک. جدول زیر مقدار پتاسیم چند مورد را از جدول منابع غذایی پتاسیم NIH نشان می‌دهد:[۴]
| میوه | مقدار | پتاسیم (میلی‌گرم) |
|---|---|---|
| برگه زردآلو | نصف پیمانه | ۷۵۵ |
| آلو خشک | نصف پیمانه | ۶۳۵ |
| کشمش | نصف پیمانه | ۶۱۸ |
| آب پرتقال | یک پیمانه | ۴۹۶ |
| موز | یک عدد متوسط | ۴۲۲ |
| طالبی (خرد‌شده) | نصف پیمانه | ۲۱۴ |
| سیب با پوست (برای مقایسه) | یک عدد متوسط | ۱۹۵ |
جدول ۳. پتاسیم میوه‌های مضر برای کراتین بالا و مقایسه با سیب، بر پایه جدول دفتر مکمل‌های غذایی NIH؛ پیمانه حدود ۲۴۰ میلی‌لیتر است[۴]
مقایسه سطر اول و آخر جدول نشان می‌دهد چرا میوه‌های خشک در صدر میوه‌های مضر برای کراتین بالا قرار دارند: نصف پیمانه برگه زردآلو نزدیک به چهار برابر یک سیب کامل پتاسیم دارد. خشک کردن آب میوه را می‌گیرد و پتاسیم را در حجم کمتری جمع می‌کند؛ به همین دلیل یک مشت کشمش یا برگه برای بیمار با پتاسیم بالا از چند عدد میوه تازه پرخطرتر است.
خرما هم میوه خشک‌شده است و در منابع بررسی‌شده، میوه‌های خشک به‌طور کلی در گروه پرپتاسیم قرار دارند.[۲] بیماری که پتاسیمش بالاست، خرما، انجیر خشک، کشمش و برگه را باید محدود کند؛ این محدودیت برای کسی که پتاسیم طبیعی دارد ضروری نیست.[۵]
کارامبولا تنها میوه‌ای است که مصرفش برای بیمار مبتلا به بیماری مزمن کلیه، صرف‌نظر از عدد پتاسیم، منع شده است. مروری که در مجله نفرولوژی برزیل منتشر شده، سمیت آن را به ماده‌ای به نام کارامبوکسین نسبت می‌دهد که بر سیستم عصبی اثر می‌گذارد و پیامدهایی از گیجی تا تشنج و مرگ گزارش شده است. نویسندگان بر لزوم آگاه کردن بیماران کلیوی برای پرهیز از این میوه تأکید کرده‌اند.[۶]
مشکل اصلی گریپ‌فروت پتاسیم نیست؛ آب آن آنزیمی را در روده مهار می‌کند که بسیاری از داروها را تجزیه می‌کند؛ مقدار دارو در خون بالا می‌رود و عوارض آن بیشتر می‌شود. FDA از جمله داروهای درگیر، برخی استاتین‌ها مانند سیمواستاتین و آتورواستاتین، داروی فشار نیفدیپین، داروی ضد رد پیوند سیکلوسپورین و داروی ریتم قلب آمیودارون را نام می‌برد و می‌گوید پرتقال تلخ (نارنج سویل)، پوملو و تانجلو هم ممکن است همین اثر را داشته باشند.[۷] به همین دلیل گریپ‌فروت برای بیماری که این داروها را مصرف می‌کند در فهرست میوه‌های مفید برای کراتین بالا نیست. بیمار کلیوی معمولاً چند دارو مصرف می‌کند و بیمار پیوند کلیه سیکلوسپورین می‌گیرد؛ پیش از خوردن این میوه‌ها، تداخل را با داروساز چک کنید.
آب میوه حجم زیادی از میوه را در یک لیوان جمع می‌کند. یک پیمانه آب پرتقال حدود ۴۹۶ میلی‌گرم پتاسیم دارد، یعنی بیشتر از یک موز متوسط.[۴] NIDDK برای بیمار کلیوی دیابتی که دچار افت قند شده، آب سیب، انگور یا زغال‌اخته را به‌جای آب پرتقال پیشنهاد می‌کند، چون پتاسیم کمتری دارند.[۳] در بیماری که مایعات را محدود کرده است، آب میوه بخشی از سهم مایعات روزانه است و میوه کامل از میوه‌های مفید برای کراتین بالا انتخاب بهتری است.[۳]
| آب میوه | پتاسیم | توضیح |
|---|---|---|
| آب سیب | کمتر[۳] | گزینه مناسب برای جبران افت قند در بیمار دیابتی |
| آب انگور | کمتر[۳] | همان |
| آب زغال‌اخته | کمتر[۳] | همان |
| آب پرتقال | بیشتر[۲][۳] | در پتاسیم بالا محدود شود |
| آب گریپ‌فروت | مشکل دارویی[۷] | تداخل با برخی داروها |
جدول ۴. آب میوه‌ها برای بیمار کلیوی
انتخاب میوه‌های مفید برای کراتین بالا فقط یک بخش از رژیم کلیه است. پروتئین، نمک، فسفر و مایعات هم باید هم‌زمان تنظیم شوند و MedlinePlus تأکید می‌کند که فسفر حتی در مراحل اولیه بیماری کلیه ممکن است بالا برود.[۲] برنامه کامل غذایی را در مقاله رژیم کاهش اوره و کراتینین و جایگاه برنج را در مقاله برنج برای کراتین بالا ببینید.
میوه‌های مفید برای کراتین بالا کدام‌اند؟
هیچ میوه‌ای کراتینین را پایین نمی‌آورد. اگر پتاسیم خون شما بالاست، میوه‌های کم‌پتاسیم مانند سیب، گلابی، انگور، هلو، آناناس، آلو، نارنگی، توت‌ها و هندوانه انتخاب مناسب‌ترند. اگر پتاسیم طبیعی است، محدود کردن میوه‌ها لازم نیست.
میوه‌های مضر برای کراتین بالا کدام‌اند؟
در بیماری که پتاسیمش بالاست: پرتقال و آب پرتقال، موز، کیوی، شلیل، طالبی، خربزه، آلو خشک، کشمش و میوه‌های خشک. کارامبولا برای همه بیماران کلیوی ممنوع است و گریپ‌فروت با برخی داروها تداخل دارد.
آیا موز برای کراتین بالا ضرر دارد؟
موز خود کراتینین را بالا نمی‌برد، اما یک موز متوسط حدود ۴۲۲ میلی‌گرم پتاسیم دارد. اگر پتاسیم خون شما بالاست، باید محدود شود؛ با پتاسیم طبیعی، مصرف معمول آن مشکلی ندارد.
آیا خرما برای کراتین بالا مضر است؟
خرما میوه خشک‌شده است و میوه‌های خشک پتاسیم زیادی دارند. برای بیمار با پتاسیم بالا محدود شود؛ برای کسی که فقط کراتینین بالا و پتاسیم طبیعی دارد، منع خاصی در منابع نیامده است.
آیا هندوانه کراتین را پایین می‌آورد؟
نه. هندوانه در گروه میوه‌های کم‌پتاسیم است، اما اثری بر کاهش کراتینین ندارد. بیمار دیالیزی که مایعات را محدود کرده باید هندوانه را جزو مایعات روزانه حساب کند.
آب میوه برای کراتین بالا خوب است؟
آب میوه پتاسیم چند میوه را در یک لیوان جمع می‌کند. آب سیب، انگور و زغال‌اخته پتاسیم کمتری از آب پرتقال دارند. در پتاسیم بالا یا محدودیت مایعات، مقدار آن را با پزشک یا متخصص تغذیه تعیین کنید.
چرا کارامبولا برای بیمار کلیوی ممنوع است؟
کارامبولا ماده‌ای به نام کارامبوکسین دارد که در بیماران کلیوی بر سیستم عصبی اثر می‌گذارد و از گیجی تا تشنج و مرگ گزارش شده است. این منع به عدد پتاسیم بستگی ندارد.
این مقاله برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای توصیه پزشک یا متخصص تغذیه کلیه را نمی‌گیرد.
اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.
جدیدترین
