جدیدترین
آزمایش PT PTT INR سه عدد را کنار هم گزارش میکند که هر کدام بخشی از سیستم انعقاد خون را میسنجند: PT زمان پروترومبین است، PTT زمان ترومبوپلاستین نسبی، و INR شکل استانداردشده همان PT. پزشک این آزمایش را برای بررسی خونریزی یا لخته بیدلیل، پیش از جراحی، در بیماری کبد و برای پایش داروهای ضدانعقاد درخواست میکند؛ INR برای وارفارین و PTT برای هپارین. در این مقاله رنج نرمال PT و PTT و INR، معنی PT control و sec در برگه، فرق PT و PTT، فرمول محاسبه INR و ناشتایی را توضیح میدهیم؛ ابزار تفسیر PT و INR هم در بخش فرمول همین صفحه است.
مبنای علمی: MedlinePlus، Testing.com، Cleveland Clinic و راهنمای دریچه قلب ACC/AHA 2020 · بهروزرسانی: ۵ آبان ۱۴۰۵
هر سه بخش آزمایش PT PTT INR از یک نمونه خون وریدی به دست میآیند. PT (Prothrombin Time) مدت زمانی را میسنجد که نمونه پلاسما پس از افزودن معرف لخته میشود.[۱] PTT (Partial Thromboplastin Time) که در بیشتر آزمایشگاهها به شکل فعالشده آن یعنی aPTT انجام میشود، همین زمان را برای گروه دیگری از عوامل انعقادی اندازه میگیرد؛ عواملی که بیشترشان در کبد ساخته میشوند.[۲] INR هم آزمایش جدایی نیست و آزمایشگاه آن را از روی PT حساب میکند تا جواب آزمایشگاههای مختلف قابل مقایسه باشد.[۵]
طبق MedlinePlus، آزمایش PT PTT INR در این موقعیتها درخواست میشود:[۱][۲]
اگر کنار آزمایش PT PTT INR، آزمایش CBC هم انجام شده، شمارش پلاکت آن بخش دیگری از سیستم انعقاد را نشان میدهد؛ PT و PTT فقط عوامل انعقادی پلاسما را میسنجند و پلاکت کم با این دو آزمایش دیده نمیشود.

محدوده نرمال inr خون | آزمایش Pt – INR چیست؟
رنج نرمال PT و PTT و INR در هر آزمایشگاه به معرف و دستگاه همان آزمایشگاه بستگی دارد. عددهای جدول زیر از منابع مرجع است و فقط برای آشنایی با حدود اعداد آمده است:
| شاخص | رنج نرمال تقریبی | واحد | منبع |
|---|---|---|---|
| PT (زمان پروترومبین) | ۱۱ تا ۱۳٫۵ (در Testing.com: ۹ تا ۱۱٫۵) | ثانیه | Cleveland Clinic[۴]، Testing.com[۳] |
| PTT یا aPTT | ۲۳ تا ۳۲ | ثانیه | Testing.com[۳] |
| INR بدون داروی ضدانعقاد | ۰٫۸ تا ۱٫۱ (در Testing.com: ۰٫۹ تا ۱٫۱) | بدون واحد | Cleveland Clinic[۴]، Testing.com[۳] |
| INR در بیشتر مصرفکنندگان وارفارین | ۲ تا ۳ | بدون واحد | Cleveland Clinic[۴] |
| INR در برخی دریچههای مکانیکی قلب | ۲٫۵ تا ۳٫۵ | بدون واحد | Testing.com[۳] |
جدول ۱. رنج نرمال PT و PTT و INR. ملاک تفسیر، محدوده چاپشده روی برگه همان آزمایشگاه است.
اختلاف ۲ ثانیهای دو منبع در رنج نرمال PT، که در برگههای آزمایش PT PTT INR هم دیده میشود، همان چیزی است که INR برای حل آن ساخته شده: ثانیه PT در آزمایشگاهها فرق دارد، ولی INR باید یکسان باشد. Testing.com هم صریحاً توصیه میکند بهجای عدد کلی، محدوده مرجع آزمایشگاه خودتان را ملاک بگیرید.[۳]
| آنچه روی برگه میبینید | معنی |
|---|---|
| sec یا s | ثانیه؛ واحد PT و PTT |
| PT patient یا PT | زمان لخته شدن نمونه خون شما |
| PT control | زمان مرجع آزمایشگاه با همان معرف؛ برای مقایسه با عدد شما |
| ISI | شاخص حساسیت معرف مصرفی؛ در فرمول INR به کار میرود |
| INR | نسبت استانداردشده؛ عدد اصلی برای پایش وارفارین |
| PTT patient و PTT control | زمان PTT شما و زمان مرجع آزمایشگاه |
جدول ۲. اصطلاحات برگه آزمایش PT PTT INR
برخی آزمایشگاهها PT را بهصورت درصد فعالیت (PT activity) هم گزارش میکنند. این عدد شکل دیگری از بیان همان زمان پروترومبین است و محدوده طبیعی آن را باید از برگه همان آزمایشگاه خواند.
در کسی که داروی ضدانعقاد مصرف نمیکند، INR حدود ۱ است. در مصرفکننده وارفارین، INR عمداً بالاتر نگه داشته میشود و محدوده هدف به علت مصرف بستگی دارد؛ برای مثال در دریچه مکانیکی میترال هدف ۳ است.[۴][۷]
فرمول محاسبه INR این است:[۵][۶]
INR = (Patient PT ÷ Mean Normal PT)ISI
سازمان جهانی بهداشت در سال ۱۹۸۳ ترومبوپلاستین مرجع را تصویب کرد و از همان سال توصیه شد همه جوابهای PT به شکل INR گزارش شود.[۵][۶] عددی که در برگه آزمایش PT PTT INR با عنوان PT control کنار PT شما چاپ میشود، مقدار مرجع همان آزمایشگاه برای مقایسه است؛ محاسبه دقیق INR با میانگین PT طبیعی و ISI معرف انجام میشود و نتیجه آن مستقیم روی برگه میآید.
فرض کنید PT شما ۱۸ ثانیه و میانگین PT طبیعی آزمایشگاه ۱۲ ثانیه باشد. نسبت این دو ۱٫۵ است. اگر ISI معرف ۱ باشد، INR هم ۱٫۵ میشود؛ ولی اگر ISI برابر ۱٫۲ باشد، INR برابر ۱٫۵ به توان ۱٫۲ یعنی حدود ۱٫۶۳ است. همین مثال نشان میدهد چرا بدون دانستن ISI نمیتوان INR را دقیق از روی PT حساب کرد. این عددها فرضیاند و فقط برای نشان دادن روش محاسبه آمدهاند.

نحوه محاسبه INR
این محاسبه را ابزار زیر برای شما انجام میدهد: PT بیمار، PT کنترل و ISI، یا خود عدد INR را از برگه وارد کنید تا جواب با محدوده طبیعی یا محدوده هدف وارفارین شما مقایسه شود.
عدد INR را از برگه آزمایش وارد کنید و بگویید داروی ضدانعقاد مصرف میکنید یا نه؛ تفسیر بر اساس محدوده هدف خود شما انجام میشود.
منابع: Cleveland Clinic، راهنمای دریچه قلب ACC/AHA 2020، راهنمای ضدانعقاد ACCP/CHEST، MedlinePlus
محدودیت: تنظیم دوز وارفارین فقط با پزشک است؛ ابزار دوز پیشنهاد نمیکند.
نتیجه آموزشی است و جای معاینه و نظر پزشک را نمیگیرد. روش تهیه محتوای فهیم طب
PT و PTT هر دو زمان لخته شدن را بر حسب ثانیه میسنجند، ولی هر کدام گروه متفاوتی از عوامل انعقادی را بررسی میکنند؛ به همین دلیل PT رایجترین آزمایشی است که همراه آزمایش PTT درخواست میشود و پزشک جواب دو آزمایش را با هم مقایسه میکند.[۲]
| ویژگی | PT و INR | PTT یا aPTT |
|---|---|---|
| مسیر انعقادی | مسیر خارجی و مشترک | مسیر داخلی و مشترک |
| داروی ضدانعقادی که پایش میشود | وارفارین (با INR) | هپارین |
| رنج نرمال تقریبی | PT حدود ۱۱ تا ۱۳٫۵ ثانیه؛ INR ۰٫۸ تا ۱٫۱ | حدود ۲۳ تا ۳۲ ثانیه |
| کاربرد ویژه | بیماری کبد، کمبود ویتامین K | هموفیلی، فون ویلبراند، لوپوس آنتیکوآگولانت |
جدول ۳. فرق PT و PTT
ارزش واقعی آزمایش PT PTT INR در ترکیب جوابهاست. Testing.com چهار حالت اصلی را اینطور توضیح میدهد:[۳]
| PT | PTT | معنی احتمالی |
|---|---|---|
| طبیعی | طبیعی | انعقاد در هر دو مسیر طبیعی است؛ کمبود خفیف عوامل انعقادی ممکن است دیده نشود، چون این آزمایشها معمولاً وقتی سطح عامل به حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد طبیعی برسد غیرطبیعی میشوند |
| طولانی | طبیعی | مسیر خارجی: مصرف وارفارین، کمبود ویتامین K، بیماری کبد یا مشکل فاکتور ۷ |
| طبیعی | طولانی | مسیر داخلی: هموفیلی A یا B، کمبود فاکتور ۱۱ یا لوپوس آنتیکوآگولانت |
| طولانی | طولانی | بیماری شدید کبد، DIC حاد یا کمبود عوامل مسیر مشترک (فاکتور ۱، ۲، ۵ یا ۱۰) |
جدول ۴. تفسیر ترکیب جوابها در آزمایش PT PTT INR (Testing.com)

تفاوت آزمایش PT، PTT و INR
آزمایش PTT یا aPTT زمان لخته شدن پلاسما را از راه مسیر داخلی انعقاد میسنجد. MedlinePlus کاربردهای آن را پیدا کردن علت کبودی و خونریزی زیاد مثل هموفیلی، پایش هپارین، بررسی خطر خونریزی در افراد پرخطر و بررسی اختلالات لخته مرتبط با بیماریهای خودایمنی مثل لوپوس و سندرم آنتیفسفولیپید میداند.[۲]
طولانیتر بودن PTT از محدوده آزمایشگاه طبق MedlinePlus میتواند به این علتها باشد:[۲]
لوپوس آنتیکوآگولانت حالت متناقضی دارد: در لوله آزمایش PTT را طولانی نشان میدهد، چون با فسفولیپید معرف تداخل میکند، ولی در بدن خطر لخته را بالا میبرد.[۳] به همین دلیل PTT طولانی همیشه به معنی تمایل به خونریزی نیست و پزشک ممکن است آزمایشهای تکمیلی بخواهد.[۲]
کوتاهتر بودن PTT از طبیعی کمتر دیده میشود. MedlinePlus آن را در مراحل اولیه DIC، افزایش عوامل انعقادی در التهاب، بارداری یا سرطان، و در سرطان پیشرفته تخمدان، روده بزرگ یا پانکراس ذکر میکند.[۲] یک جواب غیرعادی بهتنهایی به معنی بیماری نیست و معمولاً با آزمایش دوباره یا آزمایشهای دیگر بررسی میشود.[۲]
هپارین برخلاف وارفارین با PTT پایش میشود. Testing.com محدوده درمانی معمول را ۱٫۵ تا ۲٫۵ برابر عدد کنترل ذکر میکند؛[۳] تنظیم دوز و زمان نمونهگیری در این بیماران با تیم درمان است.
خیر. برای آزمایش PT PTT INR ناشتایی لازم نیست و میتوانید طبق معمول غذا بخورید و آب بنوشید.[۳] MedlinePlus هم برای PTT آمادگی خاصی ذکر نمیکند.[۲] این موارد اما اهمیت دارند:
هزینه آزمایش PT PTT INR در آزمایشگاههای دولتی و خصوصی متفاوت است و بر اساس تعرفه سالانه خدمات آزمایشگاهی تعیین میشود؛ مبلغ دقیق را از آزمایشگاه بپرسید.
در آزمایش PT PTT INR، طولانی شدن PT و بالا رفتن INR یعنی خون دیرتر لخته میشود و پایین بودن آنها یعنی سریعتر. بدون مصرف وارفارین، PT و INR بالا میتواند به بیماری کبد، کمبود ویتامین K یا اختلال خونریزیدهنده برگردد؛ PT و INR پایین هم با مصرف زیاد ویتامین K از غذا یا مکمل، برخی داروها یا بهندرت اختلال انعقادی دیده میشود.[۱] پایین بودن PT در کسی که دارو مصرف نمیکند معمولاً علامتی ندارد؛ ولی در مصرفکننده وارفارین یعنی خطر لخته و در او علائمی مثل ورم و درد یک پا یا تنگی نفس ناگهانی نیاز به مراجعه فوری دارد.
کسانی که مدت طولانی وارفارین مصرف میکنند میتوانند پس از آموزش، INR را با دستگاههای نوک انگشتی در خانه اندازه بگیرند؛ یک قطره خون روی نوار آزمایش گذاشته میشود و دستگاه عدد را نشان میدهد. جوابها باید به پزشک گزارش شود و او درباره دوز تصمیم میگیرد.[۱]
قیمت دستگاه اندازهگیری PT INR فقط قیمت خود دستگاه نیست: هزینه نوار آزمایش، گارانتی، خدمات پس از فروش و دسترسی پایدار به نوار در ایران هم در انتخاب اثر دارد. معرفی مدلها را در مقالههای دستگاه قابل حمل INR و دستگاه Xprecia Prime ببینید.
آزمایش PTH ربطی به انعقاد خون ندارد. PTH هورمون پاراتیروئید است که سطح کلسیم و فسفر خون را تنظیم میکند و برای بررسی اختلال کلسیم، غدد پاراتیروئید، استخوان و کلیه درخواست میشود. PTH بخشی از آزمایش PT PTT INR نیست؛ اگر در برگه شما آمده، با جدولهای این مقاله تفسیر نمیشود.
آزمایش PT PTT INR چیست؟
آزمایش PT PTT INR سه شاخص انعقاد خون را از یک نمونه خون میسنجد: PT زمان پروترومبین، PTT زمان ترومبوپلاستین نسبی و INR شکل استانداردشده PT. PT و PTT بر حسب ثانیه و INR بدون واحد گزارش میشود.
آزمایش PT PTT INR برای چیست؟
برای بررسی خونریزی یا کبودی بیدلیل، علائم لخته، ارزیابی پیش از جراحی، بیماری کبد و کمبود ویتامین K، و پایش داروهای ضدانعقاد؛ PT و INR برای وارفارین و PTT برای هپارین.
رنج نرمال PT و PTT و INR چقدر است؟
بهطور تقریبی PT حدود ۱۱ تا ۱۳٫۵ ثانیه، PTT حدود ۲۳ تا ۳۲ ثانیه و INR بدون داروی ضدانعقاد ۰٫۸ تا ۱٫۱ است. این محدودهها در آزمایشگاهها فرق دارد و ملاک اصلی، محدوده چاپشده روی برگه است.
محدوده نرمال PTT چقدر است؟
Testing.com محدوده معمول آزمایش PTT را ۲۳ تا ۳۲ ثانیه ذکر میکند، ولی هر آزمایشگاه محدوده خود را دارد. در مصرف هپارین، هدف معمولاً ۱٫۵ تا ۲٫۵ برابر عدد کنترل است.
مقدار نرمال INR خون چقدر است؟
در کسی که داروی ضدانعقاد مصرف نمیکند، حدود ۰٫۸ تا ۱٫۱. در بیشتر مصرفکنندگان وارفارین محدوده هدف ۲ تا ۳ و در برخی دریچههای مکانیکی قلب ۲٫۵ تا ۳٫۵ است.
آیا برای آزمایش PT PTT INR باید ناشتا باشیم؟
خیر، ناشتایی لازم نیست. اگر وارفارین مصرف میکنید، درباره زمان خوردن قرص روز آزمایش از پزشک بپرسید و همه داروها و مکملهای خود را به آزمایشگاه بگویید.
فرمول محاسبه INR چیست؟
INR برابر است با نسبت PT بیمار به میانگین PT طبیعی آزمایشگاه، به توان ISI. ISI شاخص حساسیت معرف است که سازنده آن تعیین میکند؛ به همین دلیل بدون ISI نمیتوان INR را دقیق از روی PT حساب کرد.
نشانههای پایین بودن PT در آزمایش خون چیست؟
پایین بودن PT در کسی که دارو مصرف نمیکند معمولاً علامتی ندارد و ممکن است با مصرف زیاد ویتامین K یا برخی داروها دیده شود. در مصرفکننده وارفارین، PT و INR پایین یعنی خطر لخته؛ ورم و درد یک پا، درد قفسه سینه یا تنگی نفس ناگهانی نیاز به مراجعه فوری دارد.
این مقاله برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تصمیم پزشک را نمیگیرد. دوز داروی ضدانعقاد را بدون نظر پزشک تغییر ندهید. مقالههای مرتبط: آزمایش INR چیست · بالا بودن PT و INR · رژیم غذایی و INR
اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربهای در این زمینه داشتهاید، میتوانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.
سلام
من. طلایی هستم. همسرم. دیالیزی. است. و. بخاطر دو. بتر. امبولی. ریه. ۱۰ سال. است. که. وارفارین. مصرف مینماید. و. بدلیل. مصرف. پلاویکس. هم. که. از. ۴ ماه پیش. شروع. شده. به دلیل. فنری. که. در. دو. عروق. قلب. لازم بود. گذاشته. شود هنوز. نتوانستیم. با. دوزمشخصی. ای ان ار. ایشان. را. ثابت. روی. ۲.۴. تا. ۲.۷. نگه داریم
میخواستم. ببینم.این. دوز. را. میتوان. با روش خاصی. حفظ نمودتا. ای ان ار. خیلی. تغییر. نکند.
از. راهنمایی. و توجه. شما متشکرم
با سلام
پیشنهادم تهیه دستگاه سنجش INR خانگی است که هر دو روز یکبار INR چک شود و مصرف دارو را کنترل کرد. توجه به این نکته اهمیت دارد که این موضوع باید در کنار کنترل رژیم غذایی باشد.
برای رقیق شدن مواد غذایی هایی مثل سیر- موسیر INR را بالا برده و اسنفناج و کم بروکلی نیز INR را پایین میآورد
جدیدترین

کارشناس ارشد مهندسی پزشکی از دانشگاه تبریز و عضو بنیاد ملی نخبگان؛ نویسنده مقالهها و برنامهنویس ابزارهای فهیم طب.