نویسنده: امیررضا فیضی | انتشار: ۲۱ آبان ۱۴۰۵ | آخرین به‌روزرسانی: ۲۱ آبان ۱۴۰۵ نویسنده: امیررضا فیضی | انتشار: ۲۱ آبان ۱۴۰۵ | آپدیت: ۲۱ آبان ۱۴۰۵
توجه: مطالب فهیم‌طب برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان پزشک نیست. توجه: جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست.

تداخل دارویی وارفارین؛ مسکن مجاز، آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای پرخطر

برچسب رسمی وارفارین در FDA تداخل دارویی وارفارین را در سه گروه می‌آورد: داروهایی که سوخت‌وساز وارفارین در کبد را کند می‌کنند و INR را بالا می‌برند، داروهایی که آن را تند می‌کنند و INR را پایین می‌آورند، و داروهایی مثل مسکن‌های ضدالتهاب، آسپرین و برخی ضدافسردگی‌ها که بدون تغییر INR خطر خونریزی را بیشتر می‌کنند.[۱] NHS می‌گوید هیچ داروی تازه‌ای را بدون پرسیدن از پزشک یا داروساز شروع نکنید.[۲] اگر می‌پرسید وارفارین با چه داروهایی تداخل دارد، جدول پایین مهم‌ترین گروه‌ها را نشان می‌دهد. این صفحه فقط درباره داروهاست؛ گیاهان، غذاها و سیگار صفحه‌های جداگانه دارند.

فهرست مطالب

مبنای علمی: برچسب FDA وارفارین، NHS، MedlinePlus، MHRA و سه مطالعه درباره آنتی‌بیوتیک‌ها · به‌روزرسانی: ۲۱ آبان ۱۴۰۵

خلاصه تداخل دارویی وارفارین
  • مسکن: استامینوفن با کمترین مقدار مؤثر قابل مصرف است؛ آسپرین و ایبوپروفن (ژلوفن) بدون اجازه پزشک نه.[۲]
  • آنتی‌بیوتیک: هیچ‌کدام بدون پایش INR کاملاً بی‌خطر نیست؛ هنگام شروع و قطع، INR باید از نزدیک پایش شود.[۱][۵]
  • پرخطرترین‌ها: کوتریموکسازول، مترونیدازول، فلوکونازول و ژل دهانی میکونازول INR را بالا می‌برند.[۱][۴][۶]
  • بدون تغییر INR ولی با خونریزی بیشتر: مسکن‌های ضدالتهاب، آسپرین، کلوپیدوگرل و ضدافسردگی‌های SSRI.[۱]
  • کاهنده اثر: کاربامازپین، فنی‌توئین، فنوباربیتال و ریفامپین INR را پایین می‌آورند و خطر لخته را بیشتر می‌کنند.[۱]
  • دوز وارفارین را خودتان کم و زیاد نکنید و قرص را قطع نکنید؛ تغییر را پزشک بعد از دیدن INR تعیین می‌کند.
تداخل دارویی وارفارین؛ قرص وارفارین کنار مسکن، کپسول آنتی‌بیوتیک و جعبه یادآور قرص روی پیشخوان داروخانه

تداخل دارویی وارفارین؛ تصویر آموزشی فهیم طب

وارفارین با چه داروهایی تداخل دارد؟ جدول تداخل دارویی

جدول زیر گروه‌های اصلی تداخل دارویی وارفارین را با نمونه‌های رایج نشان می‌دهد. این فهرست کامل نیست؛ برچسب FDA و NHS هم فهرست‌های خود را «نمونه» می‌نامند.[۱][۲]

گروه دارو نمونه‌ها اثر بر وارفارین چه کنید
مسکن‌های ضدالتهاب (NSAID) ایبوپروفن (ژلوفن)، ناپروکسن، دیکلوفناک، سلکوکسیب[۱][۲] خطر خونریزی بیشتر[۱] بدون اجازه پزشک نخورید[۲]
آسپرین و ضدپلاکت‌ها آسپرین، کلوپیدوگرل (پلاویکس)، پراسوگرل[۱] خطر خونریزی بیشتر[۱] فقط اگر پزشک با هم تجویز کرده است
استامینوفن (پاراستامول) قرص ۵۰۰ میلی‌گرمی و ترکیب‌های آن مصرف منظم بیش از ۴ قرص در روز برای چند روز ممکن است انعقاد را کند کند[۲] کمترین مقدار مؤثر؛ مصرف منظم را به پزشک بگویید
ترامادول ترامادول[۲] روی وارفارین اثر دارد[۲] با پزشک هماهنگ کنید
آنتی‌بیوتیک‌ها کوتریموکسازول، مترونیدازول، سیپروفلوکساسین، اریترومایسین، کلاریترومایسین[۱][۲] معمولاً INR بالا[۱] INR هنگام شروع و قطع پایش شود[۱]
ضدقارچ‌ها فلوکونازول، ژل دهانی میکونازول[۱][۴] INR بالا؛ گزارش خونریزی کشنده با ژل میکونازول[۴] ژل میکونازول بدون نسخه ممنوع[۴]
داروهای قلب آمیودارون، کینیدین، پروپافنون[۲] روی وارفارین اثر دارند؛ آمیودارون INR را بالا می‌برد[۱][۲] تنظیم دوز با پزشک
داروهای چربی خون بزافیبرات، جم‌فیبروزیل، کلوفیبرات، کلستیرامین[۲]؛ فلوواستاتین[۱] تغییر اثر وارفارین[۲] با پزشک هماهنگ کنید
ضدافسردگی SSRI و SNRI سرترالین، فلوکستین، سیتالوپرام، اسیتالوپرام، دولوکستین[۱] خطر خونریزی بیشتر[۱] پزشک باید از هر دو دارو خبر داشته باشد
داروهای معده امپرازول، فاموتیدین[۳] در فهرست تداخل‌های MedlinePlus[۳] پیش از شروع با پزشک
کاهنده اثر وارفارین کاربامازپین، فنی‌توئین، فنوباربیتال، ریفامپین[۱] INR پایین و خطر لخته[۱] شروع و قطع هر دو با پایش INR
ضدانعقادهای دیگر هپارین، دابیگاتران[۱] خطر خونریزی بیشتر[۱] فقط در جابه‌جایی داروها و با دستور پزشک

فرق ضدانعقادها با ضدپلاکت‌ها و مصرف هم‌زمان وارفارین با آسپرین یا پلاویکس را در لیست داروهای ضد انعقاد خون آورده‌ایم. اگر پزشک داروی جدید ضدانعقاد را جایگزین وارفارین کرده، داروهای ضد انعقاد جدید را ببینید.

کدام مسکن با وارفارین تداخل ندارد؟

در تداخل دارویی وارفارین، مسکن‌ها بیشترین پرسش را دارند. مسکنی که هیچ اثری بر وارفارین نداشته باشد در منابع معرفی نشده است، ولی NHS استامینوفن (پاراستامول) را انتخاب مناسب می‌داند، به شرط آنکه کمترین مقداری که درد را کنترل می‌کند مصرف شود. اگر بعد از ۳ یا ۴ روز هنوز درد دارید، با پزشک یا داروساز صحبت کنید.[۲]

تداخل وارفارین با استامینوفن

تداخل وارفارین با استامینوفن به مقدار و مدت مصرف بستگی دارد. مصرف گاه‌به‌گاه استامینوفن مشکلی ایجاد نمی‌کند. NHS هشدار می‌دهد که خوردن بیش از چهار قرص ۵۰۰ میلی‌گرمی در ۲۴ ساعت برای بیش از چند روز ممکن است انعقاد خون را کندتر کند.[۲] اگر به دلیل درد مزمن هر روز استامینوفن می‌خورید، این را به پزشکی که INR را تنظیم می‌کند بگویید. قرص‌های ترکیبی سرماخوردگی و سردرد را هم بخوانید؛ بعضی علاوه بر استامینوفن، آسپرین یا ایبوپروفن دارند.

ژلوفن (ایبوپروفن)، ناپروکسن، دیکلوفناک و آسپرین

NHS صریح می‌گوید آسپرین و ایبوپروفن را همراه وارفارین نخورید مگر پزشک اجازه داده باشد، چون احتمال خونریزی را بیشتر می‌کنند.[۲] برچسب FDA همه مسکن‌های ضدالتهاب، از جمله ایبوپروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک و سلکوکسیب، را در گروه داروهایی می‌آورد که خطر خونریزی را بالا می‌برند.[۱] ترامادول هم در فهرست NHS است و باید با پزشک هماهنگ شود.[۲] عوارض خونریزی و نشانه‌های هشدار را در عوارض وارفارین ببینید.

آنتی‌بیوتیک مجاز با وارفارین کدام است؟

پاسخ کوتاه: آنتی‌بیوتیکی که بدون پایش INR کاملاً بی‌خطر باشد وجود ندارد. برچسب FDA می‌گوید هنگام شروع یا قطع هر آنتی‌بیوتیک یا ضدقارچ، INR باید از نزدیک پایش شود.[۱] در یک بررسی روی ۳۸٬۷۶۲ مصرف‌کننده وارفارین ۶۵ ساله و بالاتر، مصرف آنتی‌بیوتیک در ۱۵ روز قبل احتمال بستری به علت خونریزی را حدود ۲ برابر کرد و این افزایش در همه گروه‌ها دیده شد.[۵]

خود عفونت هم INR را بالا می‌برد. در مطالعه‌ای روی حدود ۱۲ هزار بیمار، INR بالای ۵ در ۳٫۲ درصد گروه آنتی‌بیوتیک، ۲٫۶ درصد بیمارانی که عفونت داشتند ولی آنتی‌بیوتیک نگرفتند و ۱٫۲ درصد بیماران پایدار دیده شد؛ کوتریموکسازول و مترونیدازول بیشترین ارتباط را داشتند.[۶] پس هم عفونت و هم آنتی‌بیوتیک در بالا رفتن INR سهم دارند. آنتی‌بیوتیک برای سرماخوردگی ویروسی اثری ندارد و همراه وارفارین فقط خطر اضافه می‌آورد؛ در عفونت باکتریایی، پزشک آنتی‌بیوتیک مناسب را انتخاب می‌کند و زمان آزمایش INR را می‌گوید.

آنتی‌بیوتیک یا ضدقارچ آنچه منابع می‌گویند
کوتریموکسازول در فهرست مهارکننده‌های سوخت‌وساز وارفارین[۱]؛ نسبت شانس بستری خونریزی ۲٫۷۰[۵]؛ از بیشترین ارتباط با INR بالای ۵[۶]
مترونیدازول (فلاژیل) مهارکننده سوخت‌وساز وارفارین[۱]؛ از بیشترین ارتباط با INR بالای ۵[۶]
فلوکونازول و میکونازول ضدقارچ‌های آزول بالاترین نسبت شانس را داشتند (۴٫۵۷)[۵]؛ ژل دهانی میکونازول بدون نسخه برای مصرف‌کننده وارفارین ممنوع است[۴]
سیپروفلوکساسین، لووفلوکساسین سیپروفلوکساسین در فهرست مهارکننده‌ها[۱]؛ کینولون‌ها ۱٫۶۹[۵]؛ لووفلوکساسین در مطالعه سرپایی INR را بالا برد[۷]
اریترومایسین، کلاریترومایسین هر دو روی وارفارین اثر دارند[۱][۲]؛ ماکرولیدها ۱٫۸۶[۵]
آزیترومایسین در فهرست مهارکننده‌های برچسب نیست؛ در مطالعه سرپایی INR میانگین ۰٫۵۱ بالا رفت و ۱۶٪ به بالای ۴ رسیدند[۷]
پنی‌سیلین‌ها مثل آموکسی‌سیلین در فهرست مهارکننده‌های برچسب نیستند، ولی پنی‌سیلین‌ها هم با خونریزی بیشتر همراه بودند (۱٫۹۲)[۵]
سفالوسپورین‌ها مثل سفالکسین و سفیکسیم سفالوسپورین‌ها با نسبت شانس ۲٫۴۵ همراه بودند[۵]

عددهای ستون دوم «نسبت شانس» بستری به علت خونریزی در مطالعه ۳۸ هزار نفری‌اند؛ یعنی ارتباط آماری در سالمندان، نه پیش‌بینی برای یک نفر.[۵] هیچ‌کدام دلیلی برای قطع خودسرانه آنتی‌بیوتیک یا وارفارین نیست.

تداخل وارفارین و مترونیدازول

تداخل وارفارین و مترونیدازول از شناخته‌شده‌ترین تداخل‌هاست. مترونیدازول آنزیم CYP2C9 را که بخش فعال‌تر وارفارین را تجزیه می‌کند مهار می‌کند و INR را بالا می‌برد.[۱] در مطالعه حدود ۱۲ هزار نفری، مترونیدازول همراه کوتریموکسازول از قوی‌ترین عامل‌های INR بالای ۵ بود.[۶] اگر برای عفونت دندان، معده یا واژن مترونیدازول تجویز شد، به پزشک یادآوری کنید که وارفارین می‌خورید تا زمان آزمایش INR را مشخص کند.

تداخل وارفارین با آزیترومایسین

درباره تداخل وارفارین با آزیترومایسین شواهد کمتری هست. آزیترومایسین برخلاف کلاریترومایسین و اریترومایسین در فهرست مهارکننده‌های آنزیمی برچسب وارفارین نیامده است.[۱] با این حال در مطالعه‌ای روی بیماران سرپایی با وارفارین پایدار، INR بعد از آزیترومایسین به‌طور میانگین ۰٫۵۱ بالا رفت، ۳۱ درصد بیماران از محدوده هدف بالاتر رفتند و ۱۶ درصد INR بالای ۴ پیدا کردند.[۷] پس آزیترومایسین هم «بی‌تداخل» نیست.

داروهای سرماخوردگی، آلرژی و اعصاب: سیتریزین، دیفن‌هیدرامین، گاباپنتین

پرسش رایج دیگر این است که وارفارین با چه داروهایی از گروه سرماخوردگی و اعصاب تداخل دارد. در فهرست داروهای تداخل‌دار وارفارین در NHS و MedlinePlus نامی از سیتریزین، دیفن‌هیدرامین و گاباپنتین نیست.[۲][۳] NHS در صفحه سیتریزین داروی مشخصی را تداخل‌دار نمی‌نامد و بیشتر درباره داروهای خواب‌آور هشدار می‌دهد؛[۸] در صفحه گاباپنتین هم آنتی‌اسیدها، مسکن‌های قوی مثل مورفین، برخی ضدافسردگی‌ها و ضدروان‌پریشی‌ها آمده‌اند، نه وارفارین.[۹] نبودن نام در این فهرست‌ها به معنی بی‌خطری قطعی نیست. نکته عملی در سرماخوردگی این است که شربت‌ها و قرص‌های ترکیبی را از نظر آسپرین یا ایبوپروفن بخوانید.

ضدافسردگی‌ها وضع دیگری دارند: سرترالین، فلوکستین، سیتالوپرام و اسیتالوپرام در فهرست FDA داروهایی‌اند که همراه وارفارین خطر خونریزی را بیشتر می‌کنند.[۱] تداخل‌های سرترالین را در قرص آسنترا ۵۰ ببینید.

داروهایی که اثر وارفارین را کم می‌کنند

نوع دیگری از تداخل دارویی وارفارین برعکس است: بعضی داروها سوخت‌وساز وارفارین را تند می‌کنند و INR را پایین می‌آورند؛ برچسب FDA کاربامازپین، فنوباربیتال و ریفامپین را در این گروه و فنی‌توئین را هم در فهرست القاکننده‌ها آورده است.[۱] خطر این گروه لخته است، نه خونریزی. مشکل دوم هنگام قطع آن‌هاست: وقتی داروی القاکننده قطع شود، INR می‌تواند بالا برود؛ برای همین برچسب، پایش INR را هم در شروع و هم در قطع لازم می‌داند.[۱]

مکمل ویتامین K و گیاه علف چای (St John’s wort) هم اثر وارفارین را کم می‌کنند؛ NHS مصرف علف چای را ممنوع می‌داند و شروع مکمل ویتامین K را فقط با اجازه پزشک مجاز می‌داند.[۲] تداخل گیاهان دارویی را در تداخل وارفارین با گیاهان، غذاهای سرشار از ویتامین K را در ویتامین K و وارفارین، تداخل میوه‌ها، آبمیوه‌ها و الکل را در تداخل وارفارین با غذا و میوه، تنظیم رژیم با INR بالا و پایین را در رژیم غذایی با INR بالا و پایین و اثر سیگار را در تداخل وارفارین و دخانیات آورده‌ایم.

پیش از شروع یا قطع هر دارو چه کنیم؟

بیشتر عارضه‌های تداخل دارویی وارفارین با چند کار ساده پیشگیری می‌شود:

  • به هر پزشک، دندانپزشک و داروسازی که دارو تجویز می‌کند بگویید وارفارین می‌خورید؛ داروهای بدون نسخه، ویتامین‌ها و مکمل‌ها را هم بگویید.[۲]
  • دوز وارفارین را خودتان عوض نکنید و آن را قطع نکنید. ممکن است پزشک برای مطمئن شدن از اثر داروی تازه آزمایش خون بخواهد.[۲]
  • هنگام شروع و هنگام قطع آنتی‌بیوتیک، ضدقارچ، آمیودارون یا داروهای ضدتشنج، INR را در زمانی که پزشک می‌گوید چک کنید.[۱]
  • جواب INR را با محدوده هدف خود مقایسه کنید؛ ابزار تفسیر عدد را در آزمایش INR چیست و ساعت مناسب قرص را در بهترین زمان مصرف قرص وارفارین ببینید.
بعد از شروع داروی تازه، این نشانه‌ها را جدی بگیرید
  • فوراً به اورژانس بروید: خون‌دماغی که بیش از ۱۰ دقیقه بند نمی‌آید، خون در استفراغ یا سرفه، سردرد ناگهانی و شدید، یا خونریزی شدید.[۱۰]
  • همان روز با پزشک تماس بگیرید: خونریزی که بند نمی‌آید یا دوباره شروع می‌شود، ادرار صورتی، قرمز یا قهوه‌ای، مدفوع سیاه، کبودی بی‌دلیل یا بزرگ‌شونده، و کمردرد ناگهانی و شدید.[۱۰]

پرسش‌های رایج درباره تداخل دارویی وارفارین

وارفارین با چه داروهایی تداخل دارد؟

با ده‌ها دارو. مهم‌ترین‌ها مسکن‌های ضدالتهاب مثل ایبوپروفن (ژلوفن) و ناپروکسن، آسپرین و کلوپیدوگرل، بسیاری از آنتی‌بیوتیک‌ها و ضدقارچ‌ها، آمیودارون، ضدافسردگی‌های SSRI، امپرازول و داروهایی مثل کاربامازپین و ریفامپین هستند. بعضی INR را بالا می‌برند، بعضی پایین می‌آورند و بعضی بدون تغییر INR خطر خونریزی را بیشتر می‌کنند.

کدام مسکن با وارفارین تداخل ندارد؟

هیچ مسکنی کاملاً بی‌اثر نیست، ولی NHS استامینوفن (پاراستامول) را با کمترین مقداری که درد را کنترل کند قابل مصرف می‌داند. آسپرین و ایبوپروفن را بدون اجازه پزشک نخورید. اگر بعد از ۳ یا ۴ روز مصرف استامینوفن هنوز درد دارید، با پزشک یا داروساز صحبت کنید.

تداخل وارفارین با استامینوفن چقدر است؟

مصرف گاه‌به‌گاه استامینوفن با وارفارین مجاز است. طبق NHS، خوردن بیش از چهار قرص ۵۰۰ میلی‌گرمی در ۲۴ ساعت برای بیش از چند روز ممکن است انعقاد خون را کندتر کند؛ در این حالت پزشک باید از مصرف خبر داشته باشد.

آیا ژلوفن با وارفارین تداخل دارد؟

بله. ژلوفن همان ایبوپروفن و از مسکن‌های ضدالتهاب (NSAID) است. NHS می‌گوید ایبوپروفن و آسپرین را بدون اجازه پزشک همراه وارفارین نخورید، چون احتمال خونریزی را بیشتر می‌کنند.

آنتی‌بیوتیک مجاز با وارفارین کدام است؟

آنتی‌بیوتیکی که بدون پایش INR کاملاً بی‌خطر باشد وجود ندارد. در بررسی ۳۸ هزار مصرف‌کننده وارفارین، همه گروه‌های آنتی‌بیوتیک با خونریزی بیشتر همراه بودند. کوتریموکسازول، مترونیدازول، فلوکونازول، سیپروفلوکساسین و ماکرولیدها پرخطرترند. پزشک آنتی‌بیوتیک را انتخاب می‌کند و برچسب FDA می‌گوید هنگام شروع و قطع آن INR باید از نزدیک پایش شود.

تداخل وارفارین و مترونیدازول چیست؟

مترونیدازول (فلاژیل) سوخت‌وساز وارفارین در کبد را کند می‌کند و INR را بالا می‌برد. در یک مطالعه روی حدود ۱۲ هزار بیمار، مترونیدازول و کوتریموکسازول بیشترین ارتباط را با INR بالای ۵ داشتند. اگر پزشک آن را تجویز کرد، INR را طبق نظر او زودتر چک کنید.

تداخل وارفارین با آزیترومایسین چیست؟

آزیترومایسین در فهرست مهارکننده‌های آنزیمی برچسب وارفارین نیست، ولی در یک مطالعه سرپایی، INR به‌طور میانگین ۰٫۵۱ بالا رفت و ۱۶ درصد بیماران INR بالای ۴ پیدا کردند. هنگام مصرف آن هم INR باید چک شود.

آیا سیتریزین یا دیفن‌هیدرامین با وارفارین تداخل دارد؟

در فهرست داروهای تداخل‌دار وارفارین در NHS و MedlinePlus نامی از سیتریزین و دیفن‌هیدرامین نیست. نبودن نام به معنی بی‌خطری قطعی نیست؛ داروهای ترکیبی سرماخوردگی را از نظر داشتن آسپرین یا ایبوپروفن بررسی کنید و به داروساز بگویید وارفارین می‌خورید.

آیا گاباپنتین با وارفارین تداخل دارد؟

NHS در فهرست داروهای تداخل‌دار گاباپنتین از وارفارین نام نمی‌برد و در فهرست NHS برای وارفارین هم گاباپنتین نیامده است. با این حال شروع هر داروی تازه را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.

این صفحه درباره تداخل دارویی وارفارین برای آگاهی است و جای پزشک و داروساز را نمی‌گیرد. هیچ دارویی را بر اساس آن شروع یا قطع نکنید و دوز وارفارین را فقط پزشک تعیین می‌کند.

منابع علمی

این مطلب چقدر برایتان مفید بود؟
اولین نفری باشید که امتیاز می‌دهد

نظر یا سوال شما

اگر درباره این مقاله سوالی دارید یا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید، می‌توانید نظر خود را ثبت کنید. پیام شما پس از بررسی نمایش داده خواهد شد.

ایمیل شما نمایش داده نمی‌شود. دیدگاه‌ها پس از بررسی منتشر می‌شوند.

این مطلب طبق روش تهیه محتوای فهیم طب تهیه شده است.

امیررضا فیضی
نویسنده
امیررضا فیضی

کارشناس ارشد مهندسی پزشکی از دانشگاه تبریز و عضو بنیاد ملی نخبگان؛ نویسنده مقاله‌ها و برنامه‌نویس ابزارهای فهیم طب.

به‌روزرسانی درباره نویسنده ←