کاندوم شیت چیست؟ طریقه نصب، سایز، زمان تعویض و عوارض سوند کاندومی

کاندوم شیت یا سوند کاندومی غلاف نرمی است که روی آلت قرار می‌گیرد و ادرار را از راه یک لوله به کیسه ادرار می‌برد. این وسیله برای مردانی است که نمی‌توانند ادرار خود را کنترل کنند و هیچ ربطی به پیشگیری از بارداری ندارد. در این راهنما طریقه نصب، انتخاب سایز، زمان تعویض و عوارض آن را برای بیمار و مراقب توضیح داده‌ایم.

مبنای علمی: MedlinePlus، CDC و راهنماهای بیمار NHS بریتانیا · به‌روزرسانی: ۱۱ آبان ۱۴۰۵

کاندوم شیت چیست و برای چه کسانی است؟

کاندوم شیت یک سوند خارجی است؛ یعنی برخلاف سوند معمولی وارد مجرای ادرار نمی‌شود. CDC رایج‌ترین نوع سوند خارجی را همین غلاف نرم و انعطاف‌پذیر می‌داند.[۲] در منابع انگلیسی آن را condom catheter، external catheter یا urinary sheath می‌نامند و در فارسی سوند کاندومی و سوند اکسترنال هم گفته می‌شود.

این وسیله معمولاً برای مردان مبتلا به بی‌اختیاری ادرار به کار می‌رود[۳] و برای مردان ختنه‌شده و ختنه‌نشده مناسب است.[۴] کاندوم شیت بی‌اختیاری را درمان نمی‌کند و فقط ادرار را جمع می‌کند؛ علت را باید پزشک بررسی کند. CDC استفاده از سوند خارجی را در بیمار بی‌قرار یا پرخاشگر توصیه نمی‌کند، چون ممکن است وسیله جدا شود و چسب آن به پوست آسیب بزند.[۸]

کاندوم شیت با کاندوم معمولی فرق دارد. کاندوم معمولی برای پیشگیری از بارداری و بیماری‌های مقاربتی است و کاندوم شیت خروجی لوله دارد. این دو را نباید به جای هم به کار برد.

اجزای کاندوم شیت

تصویرسازی آموزشی از غلاف، لوله رابط، کیسه ادرار و بند پا

طریقه نصب کاندوم شیت مرحله به مرحله

اگر بار اول است، از پرستار بخواهید نصب را یک بار نشان دهد. روش زیر کلی است و دستور بسته همان محصول بر آن مقدم است:

1. دست‌ها و آلت را با آب گرم و صابون بشویید. اگر پوست ختنه‌گاه دارد، آن را عقب بکشید، سر آلت را تمیز کنید و بعد پوست را به جای خود برگردانید.[۳]
2. آلت را کامل خشک کنید و پوست را از نظر تحریک یا زخم نگاه کنید.[۳] غلاف روی پوست تمیز و خشک بهتر می‌چسبد.[۱]
3. در صورت نیاز موهای اطراف را کوتاه کنید، ولی نتراشید.[۴] کرم و پودر تالک نزنید، چون چسبندگی را کم می‌کنند.[۴]
4. غلاف را روی سر آلت بگذارید و آرام تا پایه باز کنید. نوک آن باید کمی فاصله داشته باشد تا پوست ساییده نشود.[۳]
5. در نوع چسب‌دار، غلاف را حدود ۱۵ ثانیه با دست نگه دارید.[۳]
6. اگر محصول حلقه یا نگهدارنده دارد، آن را کمی شل ببندید تا جریان خون بسته نشود.[۳]
7. لوله را به کیسه وصل کنید و کمی شلی بگذارید تا به غلاف نکشد. کیسه را زیر زانو ببندید.[۳]

برای برداشتن، غلاف را آرام لول کنید و نکشید.[۳][۴] اگر چسب درد می‌آورد، پارچه گرم دور آن بگذارید تا چسب نرم شود.[۳]

تخلیه و نگهداری کیسه ادرار

تصویرسازی آموزشی از جای درست کیسه پا روی ساق

• •کیسه را همیشه پایین‌تر از مثانه نگه دارید تا ادرار برنگردد.[۳][۵]
• •کیسه پا را وقتی یک‌سوم تا نصف پر شد یا دست‌کم ۲ تا ۳ بار در روز خالی کنید.[۵]
• •پیش و پس از دست زدن به کیسه یا لوله دست‌ها را بشویید.[۵]
• •شب‌ها از کیسه بزرگ‌تر کنار تخت استفاده کنید.[۵]
• •مدت استفاده از هر کیسه را طبق دستور سازنده و پرستار رعایت کنید.[۴]

انتخاب سایز کاندوم شیت

درست‌ترین راه، اندازه‌گیری دقیق با کمک پرستار یا فروشنده تجهیزات پزشکی است.[۳][۴] سایزها معمولاً بر حسب میلی‌متر نوشته می‌شوند و در بازار ایران مدل‌هایی مانند ۲۵، ۳۰ و ۳۵ میلی‌متر دیده می‌شود. از راهنمای اندازه‌گیری همان برند استفاده کنید، چون اندازه برندها ممکن است یکسان نباشد.

تصویرسازی آموزشی از تفاوت اندازه غلاف‌ها

کاندوم شیت را هر چند وقت باید عوض کرد؟

عدد واحدی در منابع نیست، چون مدت استفاده به نوع غلاف و شرایط پوست بستگی دارد:

دستور سازنده و پرستار را ملاک بگذارید و اگر غلاف نشت کرد یا پوست تحریک شد، زودتر آن را بردارید. آلت را هر روز نگاه کنید. این کار برای کسی که حس کمی دارد، مثل بیمار ضایعه نخاعی، یا برای سالمندی که نمی‌تواند ناراحتی را بگوید اهمیت بیشتری دارد.[۷]

کاندوم شیت لاتکسی یا سیلیکونی؟

حساسیت به لاتکس یا چسب از عوارض شناخته‌شده است و در این حالت می‌توان از نوع بدون لاتکس یا بدون چسب استفاده کرد.[۳] آنچه در بازار «کاندوم شیت دائمی سیلیکونی» خوانده می‌شود، جنس سیلیکونی دارد. در منابع بررسی‌شده تعریف رسمی برای «دائمی» پیدا نکردیم، پس مدت استفاده و امکان شست‌وشوی آن را از برگه راهنمای همان محصول بخوانید.

کلوپلاست و سوپا نام برندهایی هستند که در بازار دیده می‌شوند. به‌جای برند یا خارجی بودن، این موارد را بررسی کنید: سایز درست، جنس غلاف، نوع چسب و تاریخ مصرف.

عوارض کاندوم شیت

در سالمندان گاهی گیجی تنها نشانه عفونت ادراری است.[۶] اگر پزشک آزمایش ادرار خواست، جواب آن را می‌توانید در ابزار تفسیر آزمایش ادرار هم ببینید؛ این ابزار جای معاینه را نمی‌گیرد.

آیا کاندوم شیت زنانه وجود دارد؟

این غلاف برای آلت مردانه طراحی شده است و MedlinePlus هم وسایل جمع‌آوری ادرار را بیشتر مخصوص مردان می‌داند.[۱] برای زنان وسیله دیگری با نام وسیله خارجی جذب ادرار ساخته شده است: ماده جاذبی بین لب‌های بزرگ قرار می‌گیرد و ادرار با مکش ملایم خارج می‌شود.[۹] بیشتر پژوهش‌ها درباره آن در بیمارستان انجام شده است[۹] و استفاده از آن به مهارت مراقب نیاز دارد.[۸] برای زن مبتلا به بی‌اختیاری، گزینه مناسب را از پزشک بپرسید.

سؤالات رایج درباره کاندوم شیت

منابع علمی