برای ۸۱ سال، دولت آمریکا ماده‌ای را وارد آب آشامیدنی مردم کرد که حالا خیلی‌ها آن را یک سم عصبی خطرناک می‌دانند.
هر لیوان آب. هر دوش. هر شیشه شیری که مادرها برای بچه‌هایشان درست می‌کردند.
اسمش را گذاشته بودند «فلوراید برای سلامت دندان».
اما در سپتامبر ۲۰۲۴، یک قاضی فدرال آمریکا در دادگاه اعلام کرد فلوراید موجود در آب لوله‌کشی می‌تواند «خطر غیرمنطقی کاهش IQ در کودکان» داشته باشد.
یعنی چه؟
یعنی برای اولین‌بار، یک دادگاه رسمی در آمریکا پذیرفت که این ماده ممکن است به مغز کودکان آسیب بزند.
دانشگاه هاروارد هم به ۲۷ مطالعه اشاره کرده که همگی ارتباط بین فلوراید و کاهش ضریب هوشی کودکان را گزارش کرده‌اند. حتی برنامه ملی سم‌شناسی آمریکا آن را در دسته مواد آسیب‌زننده به رشد مغز قرار داده؛ کنار موادی مثل سرب و جیوه.
منتقدان می‌گویند دولت آمریکا دهه‌ها از این خطرات خبر داشته اما آن را پنهان کرده است.
الان هم حدود ۷۳٪ آب شهری آمریکا هنوز فلوراید دارد؛ یعنی نزدیک به ۲۰۰ میلیون نفر هر روز آن را مصرف می‌کنند.
حالا دولت ترامپ اعلام کرده روند حذف فلوراید از سیستم آب شهری آمریکا را آغاز می‌کند و رابرت اف. کندی جونیور مسئول پیگیری این پروژه شده است.
حامیان این تصمیم می‌گویند «دوران فلوراید اجباری» رو به پایان است؛ اما بسیاری از دانشمندان و سازمان‌های سلامت هنوز معتقدند فلوراید در دوز استاندارد، برای جلوگیری از پوسیدگی دندان مفید و ایمن است.

وضعیت فلوراید در آب آشامیدنی ایران کاملاً با مدل‌های غربی متفاوت است. در ایران، وزارت نیرو به طور عمدی و سراسری به آب لوله‌کشی شهری فلوراید اضافه نمی‌کند؛ بلکه چالش اصلی، مدیریت *فلوراید طبیعی موجود در منابع زیرزمینی کشور است.
به دلیل اقلیم و ساختار زمین‌شناختی متفاوت، میزان این ماده در شهرهای مختلف ایران یکسان نیست. در مناطقی مثل بوشهر، هرمزگان و بخش‌هایی از یزد و آذربایجان غربی، فلوراید طبیعی آب بالاتر از حد مجاز است و دولت تلاش می‌کند با تصفیه پیشرفته، مقدار آن را کاهش دهد تا شهروندان دچار مشکلات استخوانی و لکه‌های دندانی (فلوروزیس) نشوند. در مقابل، مناطقی مثل تهران با کمبود شدید فلوراید طبیعی در آب مواجه هستند، اما به دلیل هزینه‌ها و ملاحظات بهداشتی، برنامه‌ای برای تزریق عمدی آن به شبکه توزیع وجود ندارد.
سیاست وزارت بهداشت ایران به جای آلوده کردن آب عمومی، تمرکز بر فلورایدتراپی موضعی و هدفمند* است. اجرای طرح ملی «وارنیش فلوراید» در مدارس ابتدایی نمونه بارز این سیاست است که در آن، ژل فلوراید مستقیماً روی دندان کودکان مالیده می‌شود. این روش، بدون عوارض بلعیدن فلوراید، از پوسیدگی دندان‌ها جلوگیری می‌کند و تامین اصلی آن را به خمیردندان‌ها و دهان‌شویه‌ها واگذار کرده است.