یک مطالعه نشان می‌دهد حتی یک بار MRI با ماده حاجب ممکن است ذرات فلزی سمی در بدن باقی بگذارد.

مطالعه‌ای جدید از دانشگاه نیومکزیکو نشان داده است که انجام MRI با مواد حاجب بر پایه گادولینیوم ممکن است باعث باقی ماندن نانوذرات سمی در بدن شود؛ ذراتی که در برخی افراد می‌توانند عوارض جدی ایجاد کنند.

گادولینیوم یک فلز کمیاب است که برای واضح‌تر شدن تصاویر MRI استفاده می‌شود. در پزشکی، این فلز معمولاً در قالب یک ترکیب نسبتاً ایمن به بدن تزریق می‌شود. اما پژوهشگران دریافتند که گادولینیوم ممکن است در بدن آزاد شود و با اسید اگزالیک ترکیب گردد؛ ماده‌ای که به‌طور طبیعی در غذاهایی مانند اسفناج و همچنین در برخی مکمل‌های ویتامین C وجود دارد. این ترکیب می‌تواند نانوذرات بلوری و آسیب‌رسان ایجاد کند.

این ذرات ممکن است در بافت‌های بدن باقی بمانند و باعث تحریک واکنش‌های التهابی و ایمنی شوند. در برخی موارد، این موضوع می‌تواند با بیماری‌هایی مانند فیبروز سیستمیک نفروژنیک یا NSF ارتباط داشته باشد؛ یک بیماری نادر اما شدید که می‌تواند پوست، کلیه‌ها، قلب و ریه‌ها را درگیر کند.

دکتر برنت واگنر، نویسنده اصلی این مطالعه، گفته است برخی بیماران حتی پس از یک نوبت دریافت ماده حاجب، دچار عوارض شدید شده‌اند. این پژوهش نشان می‌دهد که حتی تماس کوتاه‌مدت با گادولینیوم ممکن است در بدن استرس سلولی طولانی‌مدت ایجاد کند، زیرا بدن برای دفع این ذرات خارجی دچار مشکل می‌شود.

تیم پژوهشی اکنون در حال ایجاد یک ثبت جهانی است تا افراد در معرض خطر را شناسایی کند. برای این کار، باقی‌مانده گادولینیوم در نمونه‌هایی مانند مو، ناخن، خون و ادرار بررسی می‌شود.

با وجود این یافته‌ها، MRI همچنان برای بسیاری از بیماران یک روش تصویربرداری مهم و معمولاً ایمن است. اما این نتایج پرسش‌های مهمی درباره نحوه استفاده از مواد حاجب ایجاد می‌کند؛ به‌ویژه در افرادی که عملکرد کلیه آن‌ها ضعیف است یا عوامل خطر دیگری دارند.

با پیشرفت فناوری تصویربرداری، روش‌های محافظت از بیماران نیز باید دقیق‌تر و ایمن‌تر شوند.

منبع:
University of New Mexico Health Sciences Newsroom, 2025
UNM scientists discover how MRI contrast agent forms harmful metal nanoparticles in the body