‏🔴کراتین که سال‌ها به‌عنوان مکملی برای افزایش قدرت و رشد عضلات شناخته می‌شد، امروزه در علوم اعصاب نیز به‌عنوان ماده‌ای مؤثر برای تأمین انرژی مغز، به‌ویژه در شرایطی مانند استرس ذهنی، فعالیت فکری شدید یا کم‌خوابی، مورد توجه قرار گرفته است.

‏🔹مغز برای انجام فعالیت‌های خود به مولکولی به نام ATP (منبع اصلی انرژی سلول‌ها) وابسته است. هنگام انجام کارهای ذهنی سنگین، ذخایر ATP به سرعت کاهش می‌یابد. کراتین با کمک به بازیابی سریع ATP از طریق سیستم فسفوکراتین، انرژی مورد نیاز سلول‌های عصبی را تأمین کرده و به حفظ عملکرد مغز در زمان افزایش نیاز انرژی کمک می‌کند.

‏مرورهای نظام‌مند و فراتحلیل‌های جدید که نتایج چندین کارآزمایی بالینی را بررسی کرده‌اند، نشان می‌دهند که مصرف کراتین مونوهیدرات می‌تواند عملکرد شناختی را بهبود بخشد.

‏🔹یک فراتحلیل در سال ۲۰۲۴ نشان داد که مصرف کراتین باعث بهبود معنی‌دار حافظه شد. همچنین در برخی آزمون‌ها، سرعت پردازش اطلاعات و توجه نیز بهبود یافت.

‏فراتحلیل دیگری در سال ۲۰۲۳ نیز نشان داد که کراتین حافظه افراد سالم را بهبود می‌بخشد و این اثر در سالمندان ۶۶ تا ۷۶ ساله بسیار چشمگیرتر بود.

‏البته این نتایج به این معنا نیست که حافظه همه افراد ۳۱ درصد بهتر می‌شود. بلکه نشان می‌دهد کراتین می‌تواند بهبودی خفیف تا متوسط اما قابل‌توجه در حافظه، شفافیت ذهنی و سرعت پردازش اطلاعات ایجاد کند، به‌ویژه زمانی که مغز تحت فشار باشد.

‏به نظر می‌رسد بیشترین سود از مصرف کراتین در گروه‌های زیر دیده می‌شود:

‏▪️سالمندان
‏▪️گیاهخواران و وگان‌ها
‏▪️زنان
‏▪️افرادی که دچار کم‌خوابی یا خستگی ذهنی شدید هستند

‏پژوهشگران همچنین در حال بررسی نقش احتمالی کراتین در کمک به درمان بیماری‌هایی مانند آلزایمر، آسیب مغزی، افسردگی و اختلال خفیف شناختی هستند، اما شواهد فعلی هنوز محدود است و قوی‌ترین شواهد مربوط به بهبود حافظه است.

‏با این حال، کراتین معجزه نمی‌کند و جایگزین خواب کافی، تغذیه مناسب و فعالیت بدنی نیست. بهتر است آن را یک مکمل حمایتی برای افزایش مقاومت مغز در برابر فشارهای ذهنی بدانیم. پژوهشگران نیز تأکید می‌کنند که برای تعیین بهترین دوز، مدت مصرف و اثرات بلندمدت آن، به مطالعات بیشتری نیاز است.

‏💬منبع:
‏Xu C و همکاران. تأثیر مصرف مکمل کراتین بر عملکرد شناختی بزرگسالان: مرور نظام‌مند و فراتحلیل. مجله Frontiers in Nutrition، سال ۲۰۲۴. DOI: 10.3389/fnut.2024.1424972